Ngày soạn: 8/9/2021
Ngày giảng: 13/9/2021

Tiết 5 - Bài 4 : NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN, CHÂM BIẾM

I/ Mục tiêu
1. Kiến thức
Vận dụng những hiểu biết về ca dao, dân ca vào việc phát hiện, lý giải nội dung, cảm xúc và ý nghĩa của những bài ca dao có chủ đề than thân, châm biếm: phát hiện và nhận xét được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu (so sánh, ẩn dụ, tượng trưng); biết đọc các văn bản ca dao cùng chủ đề.
2. Năng lực: Rèn kĩ năng đọc hiểu văn bản ca dao. Biết phân tích cái hay, cái đẹp trong thể loại văn học này.
3. Phẩm chất: Trân trọng, giữ gìn, phát huy và tự hào về những giá trị văn hóa tốt đẹp của cha ông đã để lại.
- Yêu cầu đối với học sinh khá, giỏi:
Sưu tầm thêm ca dao Việt Nam về các chủ đề đã học về các làn điệu dân ca và hát ru của địa phương.
II/ Thiết bị và học liệu
1. Chuẩn bị của giáo viên
+ Sưu tầm tư liệu về ca dao, dân ca với chủ đề than thân, châm biếm; máy chiếu
2. Chuẩn bị của học sinh:
+ Sưu tầm tư liệu về ca dao, dân ca với chủ đề than thân, châm biếm.
+ Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ các nội dung theo hướng dẫn về nhà của giáo viên.
III/ Tổ chức các hoạt động học
1/ Ổn định tổ chức (1p)
2/ Kiểm tra đầu giờ (4p)
H. Đọc chính xác bài ca dao 1 (trong bài Những câu hát nghĩa tình), nêu cảm nhận của em về bài ca dao đó.
Đáp án:
- Hs đọc bài ca dao
- Bài ca dao nói đến công lao trời biển của cha mẹ đối với con và nhắc nhở bổn phận của con cái trước công lao to lớn ấy.
3/ Tổ chức các hoạt động học tập (35p)

Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung

A.Hoạt động mở đầu
Mục tiêu: Kết nối - tạo hứng thú cho HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
- HS HĐCN (1p) quan sát hình và thực hiện câu hỏi sgk.
HS chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ. GV dẫn vào bài mới.
GV dẫn vào bài: Ca dao dân ca là tấm gương phản chiếu đời sống, tâm hồn, tình cảm của nhân dân. Nó không chỉ là tiếng hát yêu thương, tình nghĩa trong các quan hệ gia đình, quan hệ con người đối với quê hương, đất nước mà còn là tiếng hát than thở về những cuộc đời, cảnh ngộ khổ cực, đắng cay; là tiếng hát trào lộng châm biếm những hiện tượng ngược đời, phê phán những thói hư tật xấu, những hạng người và hiện tượng đáng cười trong cuộc sống.
B. Hoạt động hình thành kiến thức mới
Mục tiêu: Vận dụng những hiểu biết về ca dao, dân ca vào việc phát hiện, lý giải nội dung, cảm xúc và ý nghĩa của những bài ca dao có chủ đề than thân, châm biếm: phát hiện và nhận xét được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu (so sánh, ẩn dụ, tượng trưng); biết đọc các văn bản ca dao cùng chủ đề.
Y/c HS chia sẻ về cách đọc văn bản
H. Theo em VB này cần đọc với giọng ntn?
HS chia sẻ cá nhân, nhận xét, bổ sung. GVHD cách đọc
+ Bài 1, 2: giọng mượt mà, tha thiết, nhấn giọng những từ ngữ miêu tả.
+ Bài 3,4: giọng châm biếm đả kích, chú ý nhấn giọng những từ ngữ châm biếm.
Hs đọc văn bản, nhận xét, sửa lỗi.
HS đọc thầm phần chú thích, nếu có chú thích nào không hiểu sử dụng sự trợ giúp của cô giáo.
* HS hoạt động CĐ 6’ tìm hiểu bài ca dao 1 theo hướng dẫn ở câu hỏi a, b, c/Tr25 (Lưu ý ý c chuyển lên trước ý b)
- GV kiểm tra các nhóm làm việc...
- Các nhóm trình bày, nhận xét, bổ sung, chốt.
- GV ghi nội dung HS đã thống nhất lên bảng.
(a. Là lời của người lao động nghèo trong xã hội PK. Dựa vào: thân phận con tằm, lũ kiến li ti, hạc, con quốc.
c. Nghệ thuật:
+ Điệp ngữ thương thay -> Nhấn mạnh sự thương cảm, xót xa vô hạn.
+ Hình ảnh ẩn dụ: con tằm, con kiến, con hạc, con cuốc -> Bày tỏ kín đáo nỗi khổ