Bài 1: Bầu trời tuổi thơ
Số tiết: 12

Tiết 1,2: Văn bản 1

Bầy chim chìa vôi
(Nguyễn Quang Thiều)
I. Mục tiêu
1. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
- Xác định được đề tài và người kể chuyện ngôi thứ ba; phân biệt được lời người kể
chuyện và lời nhân vật, nhận biết được các chi tiết miêu tả nhân vật Mên, Mon (cử chỉ
hành động, ngôn ngữ đối thoại, cảm xúc suy nghĩ).
- Nhận biết được các chi tiết tiêu biểu để khái quát tính cách nhân vật và cảm nhận chủ
đề của truyện.
- Biết kết nối văn bản với trải nghiệm cá nhân, từ đó bồi đắp cho mình cảm xúc thẩm
mĩ, tình yêu thiên nhiên, lòng trân trọng sự sống.
b. Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực hoàn thành các nhiệm vụ học tập
được giao trước lớp học: Học sinh đọc SGK, tài liệu liên quan đến bài học, hoàn thành
phiếu học tập, hoàn thành nhiệm vụ nhóm,...
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Chủ động, tự tin, sẵn sàng hợp tác trong làm việc
nhóm; HS trình bày sản phẩm của nhóm mình, biết chủ động trong giao tiếp, kiểm soát
cảm xúc và thái độ khi phát biểu trước nhiều người.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Huy động và tổng hợp được các kiến thức
và kĩ năng để giải quyết được các bài tập đọc hiểu ở mức vận dụng cao hơn; vận dụng
những tri thức, bài học trong học tập và giao tiếp một cách linh hoạt.
2. Phẩm chất
- Chăm chỉ: Tích cực, chịu khó trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao.
- Trách nhiệm: Hoàn thành tốt các nhiệm vụ học tập cá nhân; hỗ trợ bạn (nhóm/lớp)
cùng hoàn thành nhiệm vụ học tập.
- Yêu nước: Yêu thiên nhiên, cuộc sống, con người.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
1. Chuẩn bị của GV
- SGV Ngữ văn lớp 7 tập 1- Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống

- Máy tính, máy chiếu/ TV , loa, mic dùng để trình chiếu nhiệm vụ học tập và kết luận,
sử dụng xuyên suốt tiết học.
- Kế hoạch bài dạy, bài giảng PowerPoint sử dụng trong suốt quá trình dạy học (dành
cho giáo viên).
2. Chuẩn bị của HS
- SGK Ngữ văn lớp 7 tập 1- Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống
- Vở ghi, bút để ghi chép bài sử dụng trong hoạt động Hình thành kiến thức mới,
Luyện tập, Vận dụng và ghi bài tập về nhà; vở soạn của HS đã hoàn thành các nhiệm
vụ trước lớp học.
III. Tiến trình dạy học
Tiết 1:
Thời gian thực hiện
Ngày, tháng, năm
/ /2025

Lớp
7B

Số học sinh tham gia

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5-7 phút)
a. Mục tiêu:
- Huy động được tri thức, trải nghiệm nền liên quan tới nội dung bài học Bầy chim
chìa vôi.
- Tạo hứng thú cho học sinh, xác định nhiệm vụ và giải quyết được vấn đề khi học bài.
- Khuyến khích, thúc đẩy HS có ý thức thực hiện nhiệm vụ trước giờ học.
- Hình thành cho HS năng lực và phẩm chất.
b. Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.
c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV trình chiếu những bức hình về các loài chim. Yêu cầu HS chỉ ra tên của các loài
chim trong hình.
- GV dẫn dắt vào bài mới: Ai cũng có bầu trời tuổi thơ cho riêng mình. Ở bầu trời đó,
ta thấy được cách nhìn, cách cảm nhận thế giới khi ta còn là một đứa trẻ. Mon và Mên
trong câu chuyện Bầy chim chìa vôi cũng có được bầu trời tuổi thơ cho riêng mình.
Hai cậu đã nhìn thế giới bằng con mắt của tình yêu thương, sự quan tâm. Cụ thể Mon
và Mên đã nhìn nhận và cảm nhận thế giới như thế nào, chúng ta cùng đi vào bài học
hôm nay.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (70 phút)
Hoạt động 2.1: Đọc và tìm hiểu chung
a. Mục tiêu: Nắm được thông tin về tác giả, tác phẩm.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
Nội dung 1: Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

NỘI DUNG

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
I. Tìm hiểu chung
- GV yêu cầu HS: Đọc phần tiểu dẫn SGK, 1. Tác giả
hoàn thành Hồ sơ tác giả
- Tên thật: Nguyễn Quang Thiều
(1957)
- Quê : Hà Nội
- PCST: chân thực, gần gũi với cuộc
sống.
- Sáng tác tiêu biểu: Bí mật hồ cá
thần; Con quỷ gỗ; Ngọn núi bà già
mù...
- Ông từng được trao tặng hơn 20 giải
thưởng văn học trong nước và quốc tế.
2. Tác phẩm
- Đề tài: viết về trẻ em
- Xuất xứ: in trong tập “Mùa hoa cải
trên sông”
- Thể loại: truyện ngắn
- Nhân vật chính: Mên và Mon
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
- Bố cục: 3 phần
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
+ Phần 1: Từ đầu ... “sinh nở của
- HS thực hiện nhiệm vụ.
chúng”
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
-> Cuộc trò chuyện của Mon và Mên
- HS trả lời câu hỏi;
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả ở phần 1
+ Phần 2: Tiếp...lấy đò của ông Hào
lời của bạn.
mà đi
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức: Ghi -> Cuộc trò chuyện của Mon và Mên
ở phần 2
lên bảng.
+ Phần 3: Còn lại
-> Hình ảnh bầy chim chìa vôi
- Tóm tắt: Vào một đêm mưa bão, hai
anh em Mon và Mên trằn trọc không
ngủ được vì lo lắng cho bầy chim chìa
vôi, làm tổ ở bãi cát giữa sông. Suy
nghĩ lo lắng khiến cả hai anh em không

ngủ được, quyết tâm đi đến bờ sông
ngay trong đêm để mang những chú
chim vào bờ. Khi bình minh lên, dải cát
vẫn còn lộ ra trên mặt nước, trong
khoảnh khắc cuối cùng, những chú
chim non bay lên không trung khiến
hai đứa trẻ vui mừng, hạnh phúc.
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu chi tiết
a. Mục tiêu: Cuộc trò chuyện giữa Mon và Mên và hình ảnh bầy chim chìa vôi.
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
NỘI DUNG
Nội dung 1: Tìm hiểu về Cuộc trò chuyện
giữa Mon và Mên ở đoạn 1
II. Đọc hiểu văn bản
1. Cuộc trò chuyện giữa Mon và Mên
ở đoạn 1
* Thời gian: Khoảng hai giờ sáng
* Hoàn cảnh:
- Mưa vẫn to
- Nước sông dâng cao xiên xiết chảy
* Cuộc trò chuyện:
MON
MÊN
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Mưa có to
- Lại chẳng to.
- HS đọc cá nhân.
không?
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Nước sông lên
- Bây giờ phải
- HS trình bày sản phẩm;
có to không?
ngập đến cánh
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả - Bãi cát giữa
bãi dưới rồi.
lời của bạn.
sông đã ngập
- Sắp ngập đến
Bước 4: Kết luận, nhận định
chưa?
bãi cát rồi.
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức: Ghi - Em sợ chim chìa
lên bảng.
vôi non bị chết
- Tao cũng sợ…
đuối
- Chúng nó có bơi - Chim thì bơi
được không?
làm sao được.
- Sao nó lại không
làm tổ ở trên bờ? - Tao không
biết.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- HS đọc sgk Hoàn thành Phiếu học tập 01

-> Mên và Mon lo sợ bầy chim
chìa vôi
on sẽ bị chết đuối trước nguy cơ
bãi cát giữa sông bị ngập.
* Tâm trạng: Hai anh em cùng lo
lắng, lo sợ bầy chim non sẽ chết đuối
=> Nhận xét: Nghệ thuật: ngôn ngữ
đối thoại bình dị, gần gũi với đời
thường.
 Mên và Mon hồn nhiên, ngây thơ,
có trái tim trong sáng, giàu tình yêu
thương đối với loài vật.

Ngày, tháng, năm
/ /2025

Tiết 2:
Thời gian thực hiện
Lớp
Số học sinh tham gia
7B

Nội dung 2: Tìm hiểu về Cuộc trò chuyện
giữa Mon và Mên ở đoạn 2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV: Tổ chức hoạt động nhóm
Nhóm 1: Tìm những chi tiết nói về cuộc trò
chuyện của Mên và Mon xoay quanh việc giải
cứu bầy chim chìa vôi non
Nhóm 2: Tìm những chi tiết nói về cuộc trò
chuyện của Mên và Mon xoay quanh việc giải
cứu cá bống
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS thảo luận
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức.

2. Cuộc trò chuyện giữa Mon và Mên
ở đoạn 2
Giải cứu bầy chim chìa vôi
MON
MÊN
- Anh đã nhìn thấy - Chưa
chim chìa vôi nó - Thế làm thế
bay từ bãi cát vào nào bây giờ?
bờ bao giờ chưa?
- Bây giờ
- Tổ chim sẽ bị nước to lắm,
chìm mất.
làm sao mà
- Hay mình mang lội ra đấy
chúng nó vào bờ.
được.
- Tổ chim ngập mất - Đi bây giờ
anh ạ. Mình phải à?
mang chúng nó vào
bờ, anh ạ.
- Vâng, cứ lấy đò
của ông Hảo mà đi.

 Nghệ thuật: sử dụng ngôn ngữ
đối thoại.
 Nội dung: Thể hiện quyết tâm
giải cứu bầy chim chìa vôi ở bãi cát
giữa sông của hai đứa trẻ.

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV: đặt câu hỏi
- Thời gian và không gian bầy chim chìa vôi
xuất hiện?
- Hành trình cất cánh của bầy chim chìa vôi
được diễn ra như thế nào?
- Mon và Mên khi chứng kiến cảnh đó có tâm
trạng gì?
- Trong đoạn kết của truyện, Mên và Mon
không hiểu rõ vì sao mình lại khóc. Em hãy
giúp nhân vật lí giải điều đó?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS trả lời
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV kết luận và nhấn mạnh kiến thức.

Giải cứu con cá bống
MON
MÊN
- Cả một con cá - Thế để đâu rồi?
bống rất to và - Ngập đến mái
đẹp. Em lấy nhà con bống
trộm con cá cũng chẳng sợ
bống
- Em thả xuống
cống rồi
- Cái hốc cắm
sào đò ngập
bủm rồi anh
nhỉ?
->Mon đã trộm cá bống của bố và
đem thả
NT: cuộc đối thoại, những câu hỏi
ngây thơ
-> Mon là một cậu bé có trái tim
nhân hậu
3. Hình ảnh bầy chim chìa vôi
* Thời gian: Vào buổi sáng bình minh.
* Khung cảnh bãi sông: Dòng nước
khổng lồ nuốt chửng phần còn lại cuối
cùng của dải cát.
* Hành trình cất cánh của bầy chim
chìa vôi
- Một cảnh tượng như huyền thoại hiện
ra.
- Những cánh chim bé bỏng và ướt át
đột ngột bứt khỏi dòng nước khổng lồ...
- Cuối cùng bầy chim đã thực hiện
xong chuyến bay quan trọng, đầu tiên
và kì vĩ nhất trong đời của chúng…
* Tâm trạng của Mon và Mên khi
chứng kiến cảnh đó
- Đứng không nhúc nhích.

- Trên gương mặt tái nhợt của chúng
hửng lên ánh ngày.
- Cả hai đã khóc tự lúc nào.
- Chúng cùng nhìn nhau và bật cười.
* Nhận xét
 Nghệ thuật: miêu tả tâm lí nhân vật.
 Lúc đầu, Mên và Mon căng thẳng,
lo lắng. Sau khi bầy chim chìa vôi non
cất cánh thì Mên và Mon sung sướng,
hạnh phúc.
* Nhận xét chung về MON VÀ MÊN
- Là hai anh em gắn bó, đoàn kết, chia
sẻ, yêu thương nhau.
- Là những đứa trẻ thông minh, hiểu
biết.
- Là những đứa trẻ ngây thơ nhưng có
trái tim nhân hậu, yêu thương động vật
* Nhận xét về Khung cảnh làng quê
- Một khung cảnh yên bình với thiên
nhiên chan hòa.
- Sự gắn bó, gần gũi của con người với
thiên nhiên.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
III. Tổng kết
- GV yêu cầu HS khai quát nội dung nghệ 1. Nghệ thuật
thuật của bài
- Tình huống truyện tự nhiên, hấp dẫn.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
- Sử dụng ngôn ngữ đối thoại, giản dị,
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
phù hợp với trẻ thơ.
- HS thực hiện nhiệm vụ.
- Miêu tả tâm lí nhân vật.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trả lời câu hỏi;
2. Nội dung
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung câu trả - Kể về cuộc cất cánh của bầy chim
lời của bạn.
chìa vôi non qua điểm nhìn của hai cậu
Bước 4: Kết luận, nhận định
bé Mên và Mon.
- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức: Ghi - Qua đó ca ngợi trái tim ngây thơ, tràn
lên bảng.
đầy tình yêu thương, nhân hậu của trẻ
nhỏ.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP ( 5-7 phút)
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:

- GV tổ chức trò chơi LUCKY STAR để ôn tập bài học bằng bộ 3 câu hỏi:
Câu 1. Cuộc trò chuyện của Mon và Mên bắt đầu vào thời gian nào? Ai là người
bắt đầu câu chuyện?
Thời gian: khoảng 2 giờ sáng. Mon là người đánh thức và bắt đầu câu chuyện với anh
Mên
Câu 2. Em hãy xác định đề tài và ngôi kể của truyện Bầy chim chìa vôi?
- Đề tài: trẻ em
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
Câu 3. Trong câu chuyện diễn ra mấy cuộc giải cứu, kể tên cuộc giải cứu đó?
Câu chuyện diễn ra 2 cuộc giải cứu
- Giải cứu chim chìa vôi
- Giải cứu con cá bống
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG (5 phút)
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi.
c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS:
+ Từ hành trình cất cánh, học bay của đàn chim chìa vôi, em rút ra được bài học
gì cho bản thân mình?
GV gợi ý trả lời:
- Thử thách cũng chính là cơ hội
- Vượt qua thử thách bằng sự nỗ lực của chính bản thân là cách tốt nhất để trưởng
thành.
+ Viết đoạn văn (từ 5 – 7 câu) kể lại một sự việc bầy chim chìa vôi bay lên khỏi
bãi sông bằng lời của một trong hai nhân vật Mên hoặc Mon (ngôi kể thứ nhất).
Bài viết tham khảo:
Khi bình mình le lói trên mặt sông, cũng là lúc tôi và anh Mên được chứng kiến
một cảnh tượng như huyền thoại hiện lên: từ mặt sông những cánh chim bé bỏng à ướt
át đột ngột bứt khỏi dòng nước ướt át bay lên. Lúc này tôi và anh im lặng như nín thở
cầu mong cho những cánh chim yếu ớt cất lên. Những chú chim non cũng đã hoàn
thành chuyến đi đầu tiên của mình, tôi và anh nín thở và không biết chúng tôi đã khóc
từ bao giờ. Chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của chú chim non, tôi thầm nghĩ mình
cũng phải mạnh mẽ bứt phá trong chặng đường đời còn lại.
+ Em hãy sưu tầm các câu nói, câu danh ngôn nổi tiếng viết về tinh thần ý chí của
con người