TRƯỜNG PTDTBT TH&THCS …

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

Họ và tên GV: …

Ngày soạn: 23-24/3/2026

Tiết 113-123
BÀI 9.
NHỮNG BÀI HỌC TỪ TRẢI NGHIÊM ĐAU THƯƠNG
(Kịch - bi kịch)
I. MỤC TIÊU
1. Năng lực
a. Năng lực đặc thù
*VB 1, 2, 4
- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của bi kịch như: Xung đột,
hành động, cốt truyện, nhân vật, lời thoại.
- Nhận biết và phân tích được mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của
văn bản văn học.
- Nêu được nội dung bao quát của văn bản; bước đầu biết phân tích các
chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
- Nhận biết được vai trò của người đọc và bối cảnh tiếp nhận đối với việc
đọc hiểu tác phẩm văn học.
*VB3 - Đọc kết nối chủ điểm: Vận dụng khả năng đọc hiểu nội dung các
văn bản 1,2 để liên hệ, kết nối hiểu hơn về chủ điểm Những bài học từ trải
nghiệm đau thương (kịch - bi kịch).
*Thực hành tiếng Việt: Nhận biết được đặc điểm, tác dụng của việc biến
đổi và mở rộng cấu trúc câu; biến đổi và mở rộng được cấu trúc câu trong giao
tiếp.
*Viết: Viết được một bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết;
trình bày được giải pháp khả thi và có sức thuyết phục.
*Nói và nghe: Trình bày được ý kiến về một sự việc có tính thời sự.
*Ôn tập: Vận dụng được kiến thức, kĩ năng đã học trong bài học để thực
hiện các nhiệm vụ Ôn tập.
b. Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Biết phối hợp với bạn cùng nhóm, thực hiện
công việc nhóm nhỏ; đánh giá được khả năng của mình và tự nhận công việc
phù hợp với bản thân.

2

- Năng lực sáng tạo: Hình thành qua việc có cảm nhận mới mẻ về VB.
- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện.
- Tích hợp kĩ năng số: Khai thác tư liệu số (một số video, tranh ảnh liên
quan đến nội dung bài).
2. Phẩm chất
- Trung thực: Biết gìn giữ niềm tin và tình bạn trong sáng; nhận thức được
hoàn cảnh sống của bản thân, gia đình, biết hành xử phù hợp; giữ sự trung thực
khách quan khi phản ánh một vấn đề mang tính thời sự.
- Có sự quyết đoán và xử sự linh hoạt, hợp tình hợp lí những vấn đề cần
giải quyết.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy tính.
- Ti vi / máy chiếu.
- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Sơ đồ, biểu bảng.
- Phiếu học tập.
- Bảng kiểm đánh giá thái độ làm việc nhóm, rubric chấm bài viết, bài
trình bày của học sinh.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. ĐỌC
Tiết 113-114:
- Tri thức đọc hiểu:
KỊCH – BI KỊCH
- Đọc văn bản 1:
PA-LIÊM, QUỶ RIẾP VÀ HA-NU-MAN
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế kết nối học sinh vào chủ đề bài học.
b. Nội dung: Hướng dẫn trả lời câu hỏi có liên quan đến nội dung bài
học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển HS xem video tóm tắt vở bi kịch● Gợi ý: Hamlet phải đối
giao
Hamlet.
mặt với nỗi đau mất cha,
nhiệm vụ Hamlet đã phải đối mặt với những sự phản bội từ mẹ và chú,
khó khăn nào? Theo em, tại sao người cùng sự giằng xé nội tâm

3

ta lại nói bi kịch giúp chúng ta suy về việc trả thù.
nghĩ sâu hơn về cuộc sống?
● - Em nghĩ bi kịch khiến
Thực hiện - HS hoạt động cá nhân và trả lời câu chúng ta suy nghĩ sâu
hơn vì nó cho thấy những
nhiệm vụ hỏi.
khía cạnh khó khăn, phức
Báo cáo/
- HS trình cảm nhận.
tạp trong cuộc sống mà ai
Thảo luận
Kết luận/ - GV nhận xét câu trả lời, chuyển dẫn cũng có thể gặp phải.
●
nhận định vào chủ đề bài học.
Dẫn vào bài: "Trong cuộc sống, có những câu chuyện khiến ta mỉm cười
vì niềm vui, nhưng cũng có những câu chuyện làm ta lặng người vì nỗi đau và
mất mát. Văn học, với khả năng khắc họa chân thực cuộc đời, không chỉ kể lại
những hạnh phúc tươi đẹp mà còn tái hiện những bi kịch đầy ám ảnh. Hôm nay,
chúng ta sẽ cùng bước vào thế giới của thể loại bi kịch, khám phá những xung
đột đầy căng thẳng, những nhân vật mang trong mình những nỗi đau không thể
nói thành lời, và cả những giá trị sâu sắc mà bi kịch để lại cho nhân loại.
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
HOẠT ĐỘNG 2.1: TRI THỨC ĐỌC HIỂU
a. Mục tiêu:
- Bước đầu nhận biết được những đặc điểm của thể loại bi kịch: Khái
niệm, cốt truyện, nhân vật, hành động, ngôn ngữ trong bi kịch.
- Bước đầu nhận biết được vai trò của người đọc và bối cảnh tiếp nhận đối
với việc đọc hiểu tác phẩm văn học.
b. Nội dung: Hướng dẫn HS tìm hiểu tri thức đọc hiểu.
c. Sản phẩm: Phần trình bày của học sinh
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển (1) Mỗi HS thực hiện thẻ Tri thức đọc * TRI THỨC ĐỌC
giao
hiểu (thực hiện ở nhà).
HIỂU
nhiệm vụ
1. Đặc điểm của bi kịch

(2) Nhóm 4 – 6 HS chọn lọc các từ
khoá trong thẻ, điền vào PHT số 1

4

(3) Nêu vai trò của người đọc và bối
cảnh tiếp nhận tác phẩm văn học.
(1) Cá nhân thực hiện thẻ Tri thức đọc
hiểu ở nhà.
Thực hiện (2) Nhóm thực hiện Bảng tóm tắt các
nhiệm vụ đặc điểm của bi kịch trên lớp.
(3) Cá nhân HS đọc SGK hoàn thành
nhiệm vụ.
- HS trưng bày thẻ đọc, sau đó một số
Báo cáo nhóm trình bày thông tin trong bảng,
Thảo luận các nhóm khác bổ sung, nhận xét.
- HS được chỉ định trả lời câu hỏi 3.
GV yêu cầu HS bình chọn thể Tri
Kết luận thức đọc hiểu đẹp nhất để tặng quà
Nhận định khích lệ,
Chốt kiến thức.
Dự kiến sản phẩm PHT số 1
Khái
niệm

Đặc điểm

- Là một trong những tiểu loại của kịch (hài kịch, bi kịch)
Định - Tập trung khai thác những xung đột gay gắt giữa khát vọng cao
nghĩa đẹp của con người với tình thế bi đát của thực tại, dẫn tới sự thảm
bại hay cái chết của nhân vật chính
- Hiện thân cho các thế lực đối lập
Nhân - Nhân vật chính thường có bản chất tốt đẹp, khát vọng vươn lên,
vật thách thức số phận nhưng có những sai lầm dẫn đến phải trả giá đắt
(ví dụ: bị chết)
- Thể hiện sự đấu tranh giữa các thế lực đối lập, các tính cách khác
Xung
nhau, xung đột nội tâm của nhân vật,... Đó là sự đấu tranh giữa cái
đột
cao cả với cái thấp kém,…
- Là chuỗi sự kiện, biến cố gắn với cuộc đời nhân vật chính
Cốt
- Tác dụng: Tạo nên sự phát triển của xung đột và tính cách của nhân
truyện
vật
Hành - Là các hoạt động của nhân vật được thể hiện qua lời thoại, lời chỉ
động dẫn sân khấu của tác giả  thể hiện nội tâm của nhân vật và diễn
biến các sự kiện; khi kịch bản được sân khấu hoá: Hành động của

5

nhân vật còn được các diễn viên thể hiện qua ngữ điệu lời nói, cử
chỉ, biểu cảm trên nét mặt
Lời - Gồm: Lời đối thoại, độc thoại, bàng thoại
thoại - Lời thoại trong bi kịch thường mang tính triết lí
2. Vai trò của người đọc và bối cảnh tiếp nhận đối với việc đọc hiểu tác
phẩm văn học
- Vai trò của người đọc: Theo quan điểm tiếp nhận văn học hiện đại, các sản
phẩm sáng tạo nghệ thuật của nhà văn, nhà thơ chỉ tồn tại như những khả
năng, những khơi gợi dưới hình thức VB ngôn từ. Tác phẩm văn học chỉ thực
sự tồn tại trong tâm thức của người đọc qua quá trình tiếp nhận. Bằng trí tưởng
tượng, kinh nghiệm sống, vốn hiểu biết và trải nghiệm văn học, đặc biệt là khả
năng tiếp nhận văn học theo thể loại, người đọc làm sống dậy thế giới hình
tượng, "đồng sáng tạo” với tác giả để hiểu nội dung, ý nghĩa của tác phẩm văn
học theo cách riêng của mình. Tiếp nhận văn học, vì vậy, là một quá trình chủ
động, tương tác tích cực giữa người đọc và VB.
- Bối cảnh tiếp nhận: Là hoàn cảnh lịch sử văn hóa xã hội tại thời điểm độc
giả đọc tác phẩm.
HOẠT ĐỘNG 2.2: ĐỌC VĂN BẢN 1
PƠ-LIÊM, QUỶ RIẾP VÀ HA-NU-MAN
(Lưu Quang Thuận – Lưu Quang Vũ)
Hoạt động 2.2.1: Chuẩn bị đọc
a. Mục tiêu:
- Kích hoạt được kiến thức nền liên quan đến VB, tạo sự liên hệ giữa trải
nghiệm của bản thân với nội dung của VB.
- Bước đầu dự đoán được nội dung của VB.
b. Nội dung: Hướng dẫn HS chia sẻ ý tưởng, suy nghĩ của mình về vấn đề
liên quan đến nội dung bài học.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về câu hỏi Chuẩn bị đọc.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển (1) HS đọc khung thông tin về tác Chia sẻ của HS:
giao
phẩm Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu- Truyện "Thạch Sanh":
nhiệm vụ man trong SGK và tóm tắt nội dung. Nhân vật Thạch Sanh dũng
(2) HS trả lời câu hỏi Chuẩn bị cảm tiêu diệt đại bàng và
đọc của VB trong SGK.
chằn tinh (hóa thân của quỷ
Em biết truyện dân gian nào kể về dữ) để cứu công chúa, thể
cuộc đấu tranh giữa người với hiện tinh thần chính nghĩa

6

quỷ? Hãy chia sẻ với các bạn chiến thắng tà ác.
trong lớp.
Thực hiện HS hoạt động cá nhân hoàn thành
nhiệm vụ nhiệm vụ.
Báo cáo/ 2 – 3 HS trình bày ý kiến, HS
Thảo luận khác nhận xét, góp ý, bổ sung.
Kết luận/ GV nhận xét, tổng kết ý kiến của
Nhận định HS, dẫn dắt vào bài học.
Hoạt động 2.2.2: Trải nghiệm cùng văn bản
a. Mục tiêu:
- Củng cố và luyện tập các kĩ năng theo dõi, suy luận trong quá trình đọc
trực tiếp VB.
- Vận dụng kĩ năng theo dõi, suy luận trong quá trình đọc VB.
- Hình thành kĩ năng và vận dụng kĩ năng đọc diễn cảm trong quá trình
đọc trực tiếp VB.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc văn bản.
c. Sản phẩm: Phần đọc và trả lời câu hỏi trải nghiệm cùng văn bản của
HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
(1) HS đọc trực tiếp VB (GV có I. Trải nghiệm cùng văn
thể đọc thị phạm cho HS nghe bản
một số đoạn khó).
1. Đọc văn bản
Chuyển (2) Trong quá trình đọc VB, khi 2. Kĩ năng theo dõi, suy
giao
gặp những câu hỏi trong khung, luận
nhiệm vụ HS tạm dừng khoảng 1 – 2 phút 2. Suy luận: Điều gì khiến
để suy ngẫm; sau đó, trả lời các cả Ha-nu-man và người thị
câu hỏi theo dõi, suy luận bằng nữ đều muốn tìm cách cứu
cách ghi nhanh, vắn tắt ra giấy.
nàng Si-ta?
Thực hiện
- Cả Ha-nu-man và người thị
HS thực hiện nhiệm vụ.
nhiệm vụ
nữ đều muốn tìm cách cứu
Báo cáo/ (2) HS trao đổi kết quả trả lời các nàng Si-ta vì:
Thảo luận câu hỏi theo nhóm đôi.
+ Ha-nu-man: luôn ước
Kết luận/ GV nhận xét, đánh giá về kết quả mong được làm một con
Nhận định đọc của HS: Thái độ của HS đối người nên đã cố gắng làm
với việc đọc, trả lời câu hỏi, cách việc thiện; nhận ra Su-pa-kha
thức thực hiện các kĩ năng suy là độc ác.

7

+ Với thị nữ: hiểu được cảnh
con không thể thiếu mẹ,
đồng thời cũng cảm nhận
được tấm lòng lương thiện
của Sita.
3. Câu nói của quỷ Riếp hé
mở trong mỗi con người
chúng ta đều có một linh hồn
ác quỷ, đều có một mặt xấu
4. Các câu thoại của Quỷ
Riếp, Ha-nu-man, Pơ-liêm
luận, tưởng tượng và cách đọc
trong đoạn này cho thấy cái
diễn cảm (giọng đọc, tốc độ đọc,
ác kẻ thù của con người tồn
cách ngắt nhịp,...).
tại ở ngay chính xung quanh
ta.
5. Những câu nói của Si-la
thể hiện sự ngờ vực của con
người, Pơ- liêm, dù có là
người vợ chung chăn gối với
mình bao năm, ông vẫn
không hoàn toàn tin tưởng và
khiến cho sự nghi ngờ chi
phối mình. Điều đó sẽ không
bao giờ mang lại hạnh phúc.
Hoạt động 2.2.3: Suy ngẫm và phản hồi
a. Mục tiêu:
- Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của bi kịch như xung đột,
hành động, cốt truyện, nhân vật lời thoại.
- Nhận biết và phân tích được mối quan hệ giữa nội dung và hình thức của
văn bản văn học.
- Nêu được nội dung bao quát của văn bản; bước đầu biết phân tích các
chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, nhân vật trong tính chỉnh tề của tác phẩm.
b. Nội dung:
- GV cho HS làm việc cá nhân và thảo luận nhóm
- HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi, thảo luận nhóm trưng bày sản phẩm
c. Sản phẩm: Phiếu học tập, phần trình bày của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:

8

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
GV chia lớp thành các nhóm 6 II. Suy ngẫm và phản hồi
thành viên, giao PHT số 2, 3a, 3b. 1. Cốt truyện, xung đột và
Chuyển Trước tiên yêu cầu các nhóm phân hành động kịch
giao
nhau mỗi 2 thành viên hoàn thành
nhiệm vụ 1 phiếu, sau nhóm 6 thành viên
tập hợp lại chỉnh sửa hoàn thiện
phiếu.
Thực hiện HS làm việc nhóm thực hiện
nhiệm vụ nhiệm vụ học tập.
Báo cáo/ Đại diện nhóm báo cáo sản phẩm.
Thảo luận Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến
Kết luận/
thức, yêu cầu HS hoàn thiện sản
Nhận định
phẩm.
Dự kiến sản phẩm phiếu học tập số 2
Tóm tắt cốt truyện
Sự
kiện
1

Sau khi trở về kinh thành và trị vì vương quốc được một thời gian,
vua Pơ-liêm đã tin theo lời đồn đại xấu xa của quỷ Riếp, cho rằng
hoàng hậu Si-ta đã phản bội mình. Vì vậy, ông đã phế ngôi hoàng
hậu và xa lánh bà.

Sự
kiện
2

Quỷ Riếp biến thành Su-pa-kha, lén lút vào cung, chiếm đoạt ngôi vị
hoàng hậu, sai Ha-nu-man giết chết hoàng hậu Si-ta vì tội phản
nghịch. Trong lúc nguy nan, một cung nữ đã hi sinh thân mình cứu
sống bà. Sự việc được bí mật giữ kín.

Sự
kiện
3

Hoàng hậu Si-ta sống ẩn náu trong rừng, sinh hạ hoàng tử Si-la – con
trai của vua Pơ-liêm. Tại kinh thành, vua Pơ-liêm sống trong niềm
day dứt, buồn phiền và cô đơn, không ngừng nhớ thương hoàng hậu
Si-ta.

Sự
kiện
4

Một ngày nọ, tại triều đình, Ha-nu-man đã vạch trần âm mưu của
quỷ Riếp, giúp vua Pơ-liêm tỉnh ngộ và hối hận về sự ghen tuông.
Sau đó, Ha-nu-man bày kế để vua gặp lại hoàng tử Si-la và hoàng
hậu Si-ta. Tuy nhiên, lúc ấy, vua Pơ-liêm và hoàng hậu Si-ta đã
thuộc về hai thế giới khác biệt.

9

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

GV chia lớp thành các nhóm 9 2. Nhân vật bi kịch, lời
thành viên, giao PHT số 4, 5, 6. thoại
Chuyển Trước tiên yêu cầu các nhóm phân a. Vua Pơ-liêm
nhau mỗi 3 thành viên hoàn thành
giao
nhiệm vụ 1 phiếu, sau nhóm 9 thành viên
tập hợp lại chỉnh sửa hoàn thiện
phiếu.
Thực hiện HS thảo luận nhóm hoàn thành
nhiệm vụ nhiệm vụ.
Báo cáo Đại diện nhóm trả lời. Các nhóm
thảo luận khác nhận xét, bổ sung.
GV kết luận, nhận định về đáp án
Kết luận
các câu hỏi, bình thêm về nhân
nhận định
vật.
Dự kiến sản phẩm PHT số 4
Tính cách của vua Pơ-liêm
*Chứa đựng nhiều mâu thuẫn: Vua
Pơ-liêm thật sự yêu thương và quý trọng
hoàng hậu Si-ta; tuy nhiên, do bị quỷ mê
hoặc bằng lời đồn đại xấu xa, vua đã tin
theo và nghi ngờ sự trung thành của

Nguyên nhân tạo nên cuộc chia
li giữa Pơ-liêm và Si-ta: Nguyên
nhân trực tiếp là do sự gièm pha,
lừa lọc của quỷ Riếp – Sa-pu-kha;
tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa

10

người vợ tâm đầu ý hợp
*Mắc sai lầm nên phải sống trong cô
đơn, hối tiếc: Vua Pơ-liêm luôn sống
trong sự dằn vặt, đau khổ khi mất đi
những người thân yêu, đáng tin cậy như
nàng Si-ta và Ha-nu-man
*Biết lắng nghe điều phải, biết sửa sai
để xứng đáng làm cha và trở thành
đấng minh quân: Vua Pơ-liêm đã trừng
trị cái ác: Lấy cung bắn quỷ Riếp; vua
Pơ-liêm đã trở lại với tình yêu, tình phụ
tử, đấng trị vì vương quốc anh minh

hơn là do sự mâu thuẫn bên trong
chính bản thân vua Pơ-liêm – khi
ngự trên đỉnh quyền lực, vua đã
không biết kiềm chế cảm xúc tiêu
cực như ghen tuông, hoài nghi;
do lơ là canh giữ tâm mình, vua
đã để cho cái ác chi phối, tạo điều
kiện cho quỷ Riếp xâm nhập và
gây hại – đây chính là cuộc tranh
chấp giữa thiện và ác, phần con
người và phần “quỷ thú” bên
trong

GV bình: Vua Pơ-liêm là một nhân vật điển hình cho sự phức tạp trong bản
chất con người, thể hiện rõ sự giằng xé giữa thiện và ác, lý trí và cảm xúc. Sự
mâu thuẫn trong tâm lý của vua không chỉ bắt nguồn từ các yếu tố bên ngoài
(sự gièm pha của quỷ Riếp) mà còn từ chính những yếu kém nội tại, như tính
ghen tuông, nghi ngờ. Sai lầm của vua là biểu hiện cho việc con người đôi khi
để cảm xúc tiêu cực lấn át, dẫn đến những quyết định sai lầm, gây tổn thất lớn
cho bản thân và những người xung quanh. Tuy nhiên, sự hối lỗi và hành động
sửa sai của vua cho thấy ông vẫn giữ được phần "người" trong mình. Điều này
góp phần xây dựng hình tượng vua Pơ-liêm không chỉ là một vị vua mà còn là
một con người rất đời thường, có sai lầm, có hối hận và sự vươn lên.
b. Ha-nu-mam và quỷ Riếp
Nhân vật Ha-nu-man
Tính cách
của
Ha-nu-man

Hành động
– suy nghĩ

Hiện thân
cho khao
khát
trở
thành con
người nhân
hậu, trung
thực, yêu
lẽ phải.

Trân trọng, cảm
thương; chấp nhận
nguy hiểm khi cứu
Si-ta; ái ngại trước
sai lầm của Pơ-liêm
nhưng trung thành,
tìm cách cho cha con
Pơ-liêm đoàn tụ.

Nhân vật quỷ Riếp
Tính cách
của quỷ
Riếp
Hiện thân
cho dục
vọng xấu
xa,
âm
mưu, thủ
đoạn độc
ác.

Hành động – suy nghĩ
Hoá thân thành Su-pakha hãm hại Si-ta, tiếm
ngôi hoàng hậu, lũng
đoạn triều đình; tìm cách
lừa Pơ-liêm, gây nên sự
ghen tuông mù quáng và
mang lại những đau khổ
cho chàng.

Vai trò của Ha-nu-man và quỷ Riếp trong việc thể hiện tính cách của

11

nhân vật Pơ-liêm: Ha-nu-man và quỷ Riếp không chỉ phản ánh hai mặt đối
lập của thiện và ác mà còn là tấm gương soi cho tính cách vua Pơ-liêm. Hanu-man giúp Pơ-liêm nhận ra phẩm chất tốt đẹp trong mình, thúc đẩy vua
sửa chữa sai lầm. Quỷ Riếp thử thách sự sáng suốt và nhân hậu của vua,
đồng thời chỉ ra rằng nếu không kiểm soát cảm xúc và lý trí, con người sẽ
dễ bị dục vọng xấu xa chi phối. Nhờ sự tác động của hai nhân vật này, vua
Pơ-liêm đã trải qua hành trình đấu tranh nội tâm, từ một người mắc sai lầm
trở thành một minh quân đáng kính.
GV nhấn mạnh: Ha-nu-man và quỷ Riếp là hai mặt đối lập, biểu trưng cho
cuộc chiến không ngừng giữa cái thiện và cái ác trong đời sống con người. Hanu-man hiện thân cho lòng trung thành, sự nhân hậu và tinh thần vị tha, sẵn
sàng hy sinh vì những điều tốt đẹp. Ngược lại, quỷ Riếp là hiện thân của tham
vọng, âm mưu và dục vọng đen tối.Sự đối lập giữa Ha-nu-man và quỷ Riếp
làm nổi bật thông điệp: con người luôn đứng trước hai lựa chọn trong cuộc
sống - chọn bảo vệ những giá trị cao đẹp, hoặc bị cái xấu và dục vọng chi
phối.
 Thông điệp rút ra từ 3 nhân vật: Cuộc sống của mỗi người, đặc biệt là
người đứng trên đỉnh cao quyền lực như vua Pơ-liêm, luôn là một trận
chiến nội tâm giữa thiện và ác. Việc lắng nghe lý trí, kiềm chế cảm xúc
tiêu cực và giữ gìn những giá trị nhân văn sẽ giúp con người trở thành
một phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình.Đồng thời, sự xuất hiện của
Ha-nu-man trong câu chuyện là lời nhắc nhở rằng lòng trung thành, nhân
hậu và trí tuệ luôn là ánh sáng dẫn đường trong những hoàn cảnh khó
khăn nhất.
c. Nhân vật Si-ta
Lời thoại của Si-ta

Tính cách nhân vật

(1) - Ha-nu-man. Muộn rồi. Khi tình yêu không
thắng nổi nghi ngờ thì mọi sự giải thoát cho giữa ta
và chàng. Ha-nu-man, hãy giết ta đi...
(2) - Ha-nu-man, lòng chú trung hậu quá! Nhưng
chú làm sao hiểu hết được những điều ngang trái
của con người.
Thôi vĩnh biệt rồi. Đừng than khóc nữa.
Ha-nu-man ơi, người giết ta đi để ta sống làm gì.
Ôi tình sao mà oan nghiệt. Hỡi thần Lửa thiêng
liêng, hãy nói vì sao ta phải chết. Hỡi ngọn lửa
thiêng liêng, hãy nói vì sao ta phải chết. Hỡi ngọn

- Tỉnh táo và nhận ra
tình thế khó cứu vãn
của mình cũng như
nguyên nhân của tình
thế ấy.
- Phân biệt được cái
thiện và cái ác, bình
tĩnh trong những thời
khắc khó khăn nhất.
- Can đảm và sẵn
sàng chấp nhận cái

12

gió thiêng liêng hãy đưa ta về nơi cát bụi, nơi đã
sinh ra ta từ luống cày đất mẹ yêu thương.
(3) - Ha-nu-man. Không cứu vãn nổi đâu, chàng đã
bị quỷ Riếp ám ảnh. Nỗi hoài nghi đang vò xé trái
tim chàng. Vả lại nàng Su-pa-kha, ta biết lắm, nếu
người không giết ta thì người sẽ bị chết...
(4) - Không... không được. Ta không muốn con ta
khi sinh ra phải sống trên cõi đời đau thương này.
(5) - Kìa em... Trời ơi... vì ta mà em phải chết...

chết.
- Nhân hậu, không
muốn để những
người tốt bụng vì
nàng mà gặp phiền
phức.

GV bình: Nhân vật Si-ta được khắc họa với những phẩm chất cao đẹp, vừa
mạnh mẽ, vừa nhân hậu. Trước nghịch cảnh, nàng thể hiện sự tỉnh táo khi
nhận ra nguyên nhân dẫn đến bi kịch tình yêu, đồng thời bình tĩnh đối mặt với
cái chết. Sự can đảm của Si-ta không chỉ nằm ở việc sẵn sàng hy sinh mà còn
ở tấm lòng bao dung, lo lắng cho những người xung quanh, đặc biệt là đứa con
của mình. Qua từng lời thoại, Si-ta hiện lên như biểu tượng của tình yêu cao
cả, đức hy sinh và lòng nhân hậu, góp phần làm nổi bật giá trị nhân văn sâu
sắc trong tác phẩm. Tính cách của nàng cũng phản chiếu mâu thuẫn và sự
giằng xé trong nhân vật Pơ-liêm, từ đó khắc sâu bi kịch tình yêu và trách
nhiệm.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Chuyển
3. Chủ đề của văn bản
giao
Xác định chủ đề văn bản?
- Cuộc đấu tranh giữa cái
nhiệm vụ
thiện, cái ác và sự thức tỉnh,
hướng thiện của vua Pơ-liêm.
Thực hiện
HS thực hiện nhiệm vụ.
nhiệm vụ
Báo cáo/ HS được chỉ định trả lời, HS khác
Thảo luận bổ sung.
GV kết luận, hướng dẫn HS phân
Kết luận/
tích đặc sắc nghệ thuật trong đoạn
Nhận định
trích.
Hoạt động 2.2.4: Tổng kết
a. Mục tiêu: Khái quát lại được đặc trưng thể loại thể hiện trong văn bản
đã học.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm hoàn thành PHT số 7.
c. Sản phẩm: Sơ đồ hoàn thiện của HS.
d. Tổ chức thực hiện:

13

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
Chuyển
giao
nhiệm vụ
Thực hiện
nhiệm vụ

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

HS làm việc nhóm 4 thành viên
hoàn thành PHT số 7.

III. Tổng kết

- HS làm việc nhóm thực hiện
nhiệm vụ.
- Nhóm đc chỉ định cử đại diện
Báo cáo
báo cáo  nhóm khác nhận xét,
thảo luận
bổ dung.
Gv nhận xét câu trả lời, chốt kiến
Kết luận
thức, (phần hướng dẫn cách đọc
nhận định
văn bản thực hiện ở VB 2).

Đặc điểm
của
Thể hiện qua VB Pơ-liêm, quỷ Riếp và Ha-nu-man
bi kịch
Cốt
truyện

- Tổn thất, đau thương gắn với nỗi bất hạnh của Si-ta, mất mát của
Pơ-liêm

Nhân
vật

- Pơ-liêm vốn là hoàng tử với bản chất tốt đẹp nhưng có những
nhược điểm, sai lầm dẫn đến phải trả giá đắt và mất đi những gì
mình trân trọng (Si-ta, Ha-nu-man là hiện thân cho những phẩm
chất tốt đẹp)

Xung
đột

- Xung đột giữa cái cao cả (hướng thiện) với cái thấp kém (sự
ghen tuông, ngờ vực, cái ác)

Lời
thoại

- Nhiều lời thoại của Ha-nu-man, Si-ta,... thể hiện tính chất trang
trọng, triết lí, thể hiện quan điểm, ý chí và hành động tranh đấu
của nhân vật bi kịch

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Nhận biết được vai trò của người đọc và bối cảnh tiếp nhận
đối với việc đọc hiểu tác phẩm văn học.
b. Nội dung: Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi số 7 SGK/97.
c. Sản phẩm: Chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
Chuyển
giao
nhiệm vụ

SẢN PHẨM DỰ KIẾN

Có ý kiến cho rằng: Gợi ý: Em hoàn toàn đồng ý với nhận
Nàng Si-ta được Lưu định trên. Dù câu chuyện của nàng SiQuang Thuận - Lưu ta dựa trên cốt truyện dân gian thuộc về

14

Quang Vũ viết phỏng
theo nhân vật, cốt
truyện dân gian. Đó là
câu chuyện thuộc về
một thời đã xa. Tuy vậy,
tác phẩm vẫn có khả
năng gây xúc động cho
người đọc người xem
thời nay. Em có đồng ý
với nhận định trên
không? Vì sao?
Thực hiện - HS làm việc cá nhân
nhiệm vụ thực hiện nhiệm vụ
Báo cáo
- 2 – 3 HS chia sẻ.
thảo luận

một thời đã xa, nhưng những giá trị
nhân văn mà nhân vật mang lại vẫn còn
nguyên sức hút đối với người đọc,
người xem hiện đại. Nàng Si-ta đại
diện cho tình yêu cao thượng, sự hy
sinh, lòng bao dung và phẩm chất kiên
cường, những giá trị vượt thời gian và
không gian. Qua cách xây dựng nhân
vật, tác giả không chỉ tái hiện vẻ đẹp
văn hóa dân gian mà còn khéo léo
truyền tải những thông điệp sâu sắc về
lòng trắc ẩn, nhân ái, đồng thời gợi lên
suy nghĩ về tình yêu và trách nhiệm
trong đời sống hiện đại. Chính sự kết
nối giữa giá trị truyền thống và ý nghĩa
hiện đại đã giúp tác phẩm vẫn gây xúc
Kết luận GV nhận xét, chốt kiến động mạnh mẽ trong lòng khán giả
nhận định thức.
ngày nay.

================================
Tiết 115-116:
- Đọc văn bản 2:
TÌNH YÊU VÀ THÙ HẬN
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu:
- Kích hoạt được kiến thức nền liên quan đến VB, tạo sự liên hệ giữa trải
nghiệm của bản thân với nội dung của