SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO…..
TRƯỜNG THPT……

BIỆN PHÁP

Tên biện pháp: Sử dụng công cụ VEO 3 để tạo ra đoạn video sinh động
chất lượng cao theo yêu cầu để mình họa hoạt động tổng kết bài Hóa học 11
1. HỌ VÀ TÊN TÁC GIẢ:
Chức vụ:
Chuyên môn đào tạo:
Tổ chuyên môn: Hóa học 11
Điện thoại:

Email:

2. HỌ TÊN ĐỒNG TÁC GIẢ (NẾU CÓ)
Chức vụ:…………………………...
Chuyên môn đào tạo:………………
Tổ chuyên môn:…………………….
Điện thoại:……………………..

Email: ………………

Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Hóa học THPT

Tháng năm

1

MỤC LỤC

I. ĐẶT VẤN ĐỀ........................................................................................................3
1.1. Bối cảnh và yêu cầu đổi mới..........................................................................3
1.2. Thực trạng vấn đề cần giải quyết....................................................................3
1.3. Tính cấp thiết..................................................................................................4
1.4. Tính mới của đề tài.........................................................................................5
1.5. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu......................................................................5
1.6. Đối tượng, phạm vi, thời gian áp dụng...........................................................6
II. NỘI DUNG...........................................................................................................6
2.1. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn.....................................................................6
2.1.1. Vai trò của hoạt động khởi động trong dạy học......................................6
2.1.2. Vai trò của trực quan hoá và đa phương tiện trong môn khoa học tự
nhiên..................................................................................................................7
2.1.3. Nguyên tắc phát triển và sử dụng học liệu AI trong dạy học..................8
2.2. Thực trạng trước khi áp dụng.........................................................................9
2.2.1. Mô tả cách làm cũ....................................................................................9
2.2.2. Khó khăn của học sinh.............................................................................9
2.2.3. Khó khăn của giáo viên.........................................................................10
2.2.4. Minh chứng thực trạng..........................................................................10
III. GIẢI PHÁP/BIỆN PHÁP THỰC HIỆN...........................................................13
3.1. Nguyên tắc thiết kế video khởi động cho Hóa 11........................................13
3.2 Giới thiệu chung và hướng dẫn sử dụng VEO 3...........................................14
3.2.1 Giới thiệu chung.....................................................................................14
3.2.2 Hướng dẫn sử dụng VEO 3....................................................................14
3.3. Quy trình 6 bước tạo video bằng VEO 3......................................................16

2

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Bối cảnh và yêu cầu đổi mới
Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông định hướng phát triển phẩm chất,
năng lực đang được triển khai sâu rộng, yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học
ngày càng nhấn mạnh vai trò của việc tổ chức các hoạt động học tập tích cực, có
tính trải nghiệm và kích thích động cơ học tập ngay từ đầu giờ. Trong đó, hoạt
động khởi động không còn được hiểu đơn thuần là “mở bài cho đủ quy trình”, mà
trở thành một khâu sư phạm then chốt nhằm tạo tâm thế học tập, gợi hứng thú và
hình thành nhu cầu nhận thức, giúp học sinh sẵn sàng bước vào chuỗi hoạt động
tiếp theo. Đồng thời, quá trình chuyển đổi số trong giáo dục đang tạo điều kiện để
giáo viên tiếp cận và phát triển học liệu số đa dạng, đáp ứng yêu cầu dạy học linh
hoạt, trực quan và phù hợp với đặc điểm người học.
Với môn Hóa học lớp 11, đặc thù của chương trình là chứa nhiều nội dung vừa
mang tính khái niệm, vừa phản ánh các hiện tượng ở mức độ vi mô (cấu trúc – liên
kết – cơ chế phản ứng) và trừu tượng (quy luật biến đổi, tương quan giữa cấu tạo
và tính chất). Nếu giáo viên chủ yếu trình bày theo lối diễn giải, hoặc chỉ sử dụng
văn bản và hình ảnh tĩnh, học sinh thường gặp khó khăn trong việc hình dung
“điều gì đang xảy ra” ở cấp độ phân tử. Hệ quả là các em dễ rơi vào cách học ghi
nhớ rời rạc, học “thuộc” hiện tượng mà không thực sự hiểu bản chất. Vì vậy, việc
đổi mới theo hướng tăng cường học liệu số, đặc biệt là các phương tiện trực quan
như video ngắn có kịch bản sư phạm rõ ràng, sẽ giúp hoạt động khởi động trở nên
hấp dẫn hơn và tạo nền tảng trực giác để học sinh tiếp cận phần tổng kết/ôn tập
một cách có hệ thống và có ý nghĩa.
1.2. Thực trạng vấn đề cần giải quyết
Thực tế tại nhiều lớp học Hóa 11 cho thấy việc sử dụng học liệu trực quan, đặc biệt
là video, vẫn còn hạn chế và chưa được khai thác như một công cụ sư phạm xuyên
suốt tiết học. Trong các tiết tổng kết/ôn tập, hoạt động khởi động thường được tổ
chức theo các cách quen thuộc như hỏi miệng vài câu, mini-quiz nhanh hoặc yêu
cầu học sinh nhắc lại kiến thức cũ. Dù các hình thức này dễ triển khai và ít phụ
thuộc thiết bị, chúng lại dễ tạo cảm giác lặp lại, thiếu yếu tố gợi mở và chưa đủ sức
tạo “đà tâm lý” tích cực. Nhiều học sinh bước vào tiết tổng kết với tâm lý “ôn bài
là khô khan”, dẫn đến mức độ tập trung thấp ngay từ đầu giờ, giáo viên phải tốn
thêm thời gian để kéo sự chú ý của lớp trở lại, làm giảm hiệu quả sử dụng thời
lượng tiết học.
Không chỉ ở khâu khởi động, một hạn chế phổ biến khác là trong phần hình thành
kiến thức và luyện tập, học liệu trực quan vẫn chủ yếu dừng ở mức hình ảnh tĩnh,
sơ đồ, hoặc trình chiếu văn bản. Với đặc thù của Hóa 11 – nơi nhiều nội dung liên
quan đến cấu tạo phân tử, cơ chế phản ứng, tương quan cấu tạo – tính chất – ứng
dụng – việc thiếu các tư liệu động và bối cảnh hóa học cụ thể khiến học sinh dễ
hiểu “theo lời thầy cô” nhưng khó hình dung bản chất. Khi không được quan sát
3

tình huống hoặc mô phỏng phù hợp, học sinh thường học theo hướng ghi nhớ rời
rạc, khó chuyển hóa kiến thức thành năng lực giải thích, dự đoán và vận dụng.
Ở phần tổng kết và khái quát hóa, việc thiếu một “điểm tựa” trực quan để gom kiến
thức theo mạch logic cũng khiến tiết học dễ biến thành hoạt động liệt kê: giáo viên
chốt nội dung, học sinh chép vở, làm vài câu củng cố. Trong khi đó, yêu cầu của
tiết tổng kết/ôn tập là giúp học sinh nhìn thấy bức tranh toàn cảnh của chủ đề, nhận
ra mối liên hệ giữa các mảng nội dung và hình thành năng lực hệ thống hóa. Nếu
không có công cụ hỗ trợ tạo bối cảnh và dẫn dắt, học sinh khó cảm nhận được “vì
sao cần ôn tập theo hệ thống”, từ đó giảm động cơ tham gia và hạn chế cơ hội phát
triển tư duy khái quát.
Một khó khăn đáng kể nữa là thiếu học liệu video phù hợp và được “đặt hàng theo
mục tiêu bài học”. Video có sẵn trên Internet thường không bám sát nội dung
chương trình, quá dài, thiên về trình diễn/thí nghiệm giải trí hoặc có chi tiết không
phù hợp lứa tuổi. Với các phần như khởi động, minh họa hiện tượng ở nội dung bài
học, hay chốt ý ở tổng kết, giáo viên cần những video ngắn, đúng trọng tâm và có
kịch bản sư phạm rõ ràng, nhưng nguồn sẵn có hiếm khi đáp ứng đồng thời các yêu
cầu đó. Hệ quả là giáo viên hoặc không dùng video, hoặc dùng một cách “tạm
thời”, thiếu tính hệ thống và khó nhân rộng.
Từ phía giáo viên, việc tự sản xuất video cũng gặp nhiều rào cản. Một video chất
lượng cao thường đòi hỏi nhiều công đoạn: xây dựng kịch bản, thiết kế hình
ảnh/nhân vật/bối cảnh, dựng phim, chỉnh sửa âm thanh – phụ đề, kiểm tra độ phù
hợp sư phạm và xuất bản. Trong điều kiện công việc chuyên môn dày, nhiều giáo
viên khó duy trì việc làm video thường xuyên. Bên cạnh đó, nếu dựa vào tư liệu
trên mạng để cắt ghép, giáo viên lại đối mặt với rủi ro bản quyền và tính chính xác
khoa học, khiến việc sử dụng trong tài liệu chính thức hoặc chia sẻ trong tổ chuyên
môn trở nên dè dặt.
Vì vậy, vấn đề đặt ra là cần một giải pháp giúp giáo viên tạo video nhanh – đúng
mục tiêu – chất lượng hình ảnh cao – dễ chuẩn hóa và nhân rộng, có thể sử dụng
linh hoạt cho khởi động, minh họa nội dung, tổ chức luyện tập và chốt tổng kết.
Khi giáo viên chủ động tạo được video theo yêu cầu sư phạm và kiểm định nội
dung hóa học, học liệu số sẽ thực sự trở thành công cụ hỗ trợ dạy học hiệu quả,
góp phần nâng cao hứng thú, tăng mức độ tham gia và cải thiện chất lượng tiếp thu
– hệ thống hóa kiến thức của học sinh trong toàn bộ tiến trình bài học Hóa 11.
1.3. Tính cấp thiết
Trong thực tiễn dạy học Hóa học 11, đặc biệt ở các tiết tổng kết/ôn tập, giáo viên
thường gặp áp lực kép: vừa phải đảm bảo học sinh ôn được kiến thức một cách hệ
thống, vừa phải tạo được hứng thú để học sinh không rơi vào tâm lý “ôn bài là
nhàm chán”. Tuy nhiên, điều kiện thời gian trên lớp có hạn, trong khi mức độ phân
hóa trình độ và động cơ học tập giữa học sinh ngày càng rõ. Nếu khởi động không
4

đủ hấp dẫn và không tạo được “điểm tựa nhận thức”, giáo viên sẽ mất nhiều phút
để kéo lại sự tập trung của lớp; khi đó, thời lượng dành cho hoạt động khái quát
hoá, luyện tập vận dụng và củng cố theo hệ thống sẽ bị thu hẹp, ảnh hưởng trực
tiếp đến chất lượng tiết học.
Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay đặt ra nhiệm vụ cho
giáo viên không chỉ sử dụng mà còn từng bước tự xây dựng và chia sẻ học liệu số.
Tuy nhiên, việc làm học liệu số chất lượng cao (đặc biệt là video) không dễ, đòi
hỏi thời gian, kỹ năng và nguồn lực. Vì vậy, tính cấp thiết của đề tài thể hiện ở nhu
cầu cần có một phương thức tạo học liệu video nhanh, đúng trọng tâm sư phạm,
chất lượng hình ảnh cao, dễ áp dụng rộng rãi, giúp giáo viên có thể chủ động thiết
kế hoạt động khởi động hiệu quả mà không phụ thuộc vào kho tư liệu có sẵn hoặc
năng lực dựng phim chuyên nghiệp. Khi hoạt động khởi động được tổ chức tốt, học
sinh sẽ “vào bài” nhanh hơn, hứng thú hơn, từ đó tạo đà thuận lợi cho toàn bộ tiến
trình ôn tập/khái quát hóa trong tiết tổng kết.
1.4. Tính mới của đề tài
Điểm mới của đề tài không chỉ nằm ở việc sử dụng một công cụ AI tạo video, mà
quan trọng hơn là cách tiếp cận theo hướng “video theo yêu cầu sư phạm”. Cụ thể,
VEO 3 được khai thác như một công cụ tạo học liệu có kiểm soát, trong đó sản
phẩm video phải được thiết kế dựa trên mục tiêu bài học và kịch bản dạy học, chứ
không phải video “minh hoạ cho vui”. Cách làm này nhấn mạnh ba thành tố cốt
lõi: (1) kịch bản sư phạm rõ ràng, (2) prompt chi tiết để điều khiển nội dung và
phong cách video, (3) kiểm định kiến thức hoá học nhằm đảm bảo tính chính xác
khoa học và phù hợp lứa tuổi. Đây là điểm khác biệt so với việc giáo viên chỉ tìm
video có sẵn hoặc tạo video đơn giản mà không có quy trình kiểm soát chất lượng
nội dung.
Bên cạnh đó, đề tài còn thể hiện tính mới ở việc chuẩn hoá quy trình triển khai theo
một chuỗi logic có thể tái sử dụng và nhân rộng: từ xác định mục tiêu khởi động,
thiết kế storyboard, viết prompt, tạo video, kiểm định khoa học, tích hợp vào hoạt
động lớp học, đến đo lường hiệu quả bằng các chỉ báo cụ thể. Quy trình này giúp
chuyển việc “dùng AI” từ mức thao tác kỹ thuật sang mức giải pháp sư phạm có hệ
thống, giúp giáo viên có thể lặp lại quy trình cho nhiều chương/chủ đề khác nhau
trong Hóa 11, đồng thời tạo điều kiện để tổ/nhóm chuyên môn xây dựng kho học
liệu chung và lan tỏa thực hành tốt.
1.5. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu của đề tài là nâng cao hiệu quả hoạt động khởi động trong các tiết tổng
kết/ôn tập Hóa học 11 thông qua việc sử dụng VEO 3 để tạo các video ngắn, sinh
động, có tính dẫn dắt sư phạm. Trọng tâm hướng đến là làm cho học sinh hứng thú
5

hơn, tham gia tích cực hơn ngay từ đầu giờ, đồng thời giúp giáo viên tạo được “cầu
nối” vào nội dung tổng kết theo hướng hệ thống hóa kiến thức. Khi video khởi
động được thiết kế đúng, học sinh không chỉ chú ý quan sát mà còn hình thành nhu
cầu giải thích hiện tượng và liên hệ kiến thức, qua đó tạo điều kiện thuận lợi để
giáo viên triển khai các hoạt động khái quát hóa và luyện tập ở phần nội dung
chính.
Để đạt mục tiêu trên, đề tài triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu/triển khai theo trình
tự logic. Thứ nhất, đề tài tiến hành mô tả và phân tích thực trạng tổ chức khởi động
trong tiết tổng kết/ôn tập Hóa 11, nêu rõ khó khăn của học sinh và giáo viên, từ đó
xác định vấn đề cần can thiệp. Thứ hai, đề tài thiết kế quy trình tạo video bằng
VEO 3 theo hướng chuẩn hoá (mục tiêu – storyboard – prompt – tạo video – kiểm
định khoa học), kèm theo tiêu chí chất lượng để lựa chọn sản phẩm. Thứ ba, đề tài
tổ chức hoạt động khởi động có tương tác dựa trên video đã tạo, xây dựng kịch bản
lớp học và hệ thống câu hỏi dẫn dắt nhằm kích hoạt kiến thức nền và định hướng
tổng kết. Thứ tư, đề tài đánh giá hiệu quả thông qua các chỉ báo định lượng (tỷ lệ
tham gia, mức độ trả lời đúng, mức độ hứng thú) và định tính (nhận xét, phản hồi),
làm rõ tác động của biện pháp so với cách tổ chức khởi động truyền thống.
1.6. Đối tượng, phạm vi, thời gian áp dụng
Đối tượng áp dụng của đề tài là học sinh lớp 11, có thể ghi rõ theo tổ hợp/ban học
(ban cơ bản hoặc nâng cao, hoặc lớp học theo định hướng KHTN nếu nhà trường
phân lớp). Đây là nhóm đối tượng đang học chương trình Hóa 11 với đặc trưng
kiến thức hữu cơ – vô cơ có mức độ trừu tượng cao, cần nhiều hoạt động trực quan
và dẫn dắt để học sinh hình thành cấu trúc kiến thức tổng thể. Đồng thời, đối tượng
tác động gián tiếp là giáo viên Hóa học 11, những người cần một quy trình dễ vận
dụng để tạo học liệu số phục vụ tổ chức dạy học.
Về phạm vi, đề tài tập trung vào hoạt động Khởi động trong các tiết tổng kết/ôn tập
Hóa 11, giới hạn ở các nội dung kiến thức học kì 1. Việc giới hạn phạm vi như vậy
giúp đảm bảo tính tập trung, dễ đo lường và có đủ dữ liệu so sánh trước–sau. Tuy
nhiên, quy trình và cách tổ chức hoạt động được thiết kế theo hướng có thể mở
rộng áp dụng cho các chủ đề khác cùng khối lớp.
II. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
2.1.1. Vai trò của hoạt động khởi động trong dạy học
Về mặt lý luận dạy học, hoạt động khởi động là “cửa ngõ” của tiết học, có chức
năng định hướng nhận thức và tạo tâm thế học tập. Khi được thiết kế đúng, khởi
6

động giúp kích hoạt tri thức nền (prior knowledge) của học sinh, kéo những kiến
thức đã học từ trạng thái “ghi nhớ thụ động” sang trạng thái “sẵn sàng sử dụng”. Ở
các tiết tổng kết/ôn tập Hóa 11, vai trò này càng quan trọng vì mục tiêu không chỉ
là nhắc lại kiến thức, mà là hệ thống hóa theo mạch, liên kết các khái niệm và quy
luật. Nếu khởi động khơi gợi đúng “điểm tựa”, học sinh sẽ nhanh chóng xác định
được mình đang ôn phần nào, kết nối kiến thức ra sao và cần tập trung vào vấn đề
gì trong tiết học.
Bên cạnh đó, khởi động có vai trò tạo tình huống có vấn đề (problem situation), tức
là đưa ra một hiện tượng, câu chuyện hoặc mâu thuẫn nhận thức khiến học sinh
nảy sinh câu hỏi “vì sao – như thế nào”. Khi học sinh có nhu cầu giải thích, việc ôn
tập không còn là hoạt động lặp lại máy móc, mà trở thành quá trình truy tìm và
củng cố logic kiến thức. Với Hóa học 11, việc gợi một tình huống đúng trọng tâm
(ví dụ: hiện tượng phản ứng – ứng dụng – an toàn hóa chất – phân biệt tính chất) sẽ
giúp giáo viên dẫn vào phần tổng kết bằng một “đường dây” rõ ràng, tránh tình
trạng ôn bài theo kiểu liệt kê rời rạc.
Ở góc độ tâm lý học nhận thức, khởi động còn giúp tăng chú ý và điều tiết nhịp
lớp. Trong 3–7 phút đầu tiết, sự tập trung của học sinh thường chưa ổn định; nếu
khởi động hấp dẫn và có nhiệm vụ quan sát/trả lời rõ ràng, học sinh sẽ chuyển
nhanh sang trạng thái học tập tích cực. Nhờ đó, giáo viên tiết kiệm thời gian “ổn
định lớp”, tăng thời lượng cho phần khái quát hóa – luyện tập – vận dụng, vốn là
các hoạt động quyết định chất lượng của tiết tổng kết/ôn tập.
2.1.2. Vai trò của trực quan hoá và đa phương tiện trong môn khoa học tự
nhiên
Trong dạy học khoa học tự nhiên nói chung và Hóa học nói riêng, trực quan hóa là
con đường quan trọng để giúp học sinh chuyển từ nhận biết hiện tượng sang hiểu
bản chất. Nhiều kiến thức Hóa 11 mang tính vi mô (cấu trúc phân tử, liên kết, cơ
chế phản ứng) và trừu tượng (mối quan hệ giữa cấu tạo – tính chất – ứng dụng).
Nếu chỉ diễn giải bằng lời hoặc văn bản, học sinh dễ rơi vào tình trạng “nghe hiểu
nhưng không hình dung”, dẫn đến học thuộc hiện tượng mà không nắm được logic.
Việc sử dụng video ngắn, hình ảnh động, mô phỏng hoặc tình huống đời sống có
dẫn dắt giúp học sinh “thấy được vấn đề”, từ đó hình thành biểu tượng và liên hệ
kiến thức thuận lợi hơn.
Đa phương tiện (hình ảnh + chuyển động + âm thanh/ phụ đề + câu hỏi dẫn) còn có
tác dụng tăng cường mã hóa thông tin và hỗ trợ ghi nhớ lâu. Khi học sinh được
quan sát một tình huống trực quan, các em dễ xác định được đối tượng, bối cảnh và
7

chi tiết quan trọng, từ đó trả lời câu hỏi theo hướng giải thích/khái quát thay vì chỉ
nhắc lại định nghĩa. Đặc biệt trong hoạt động khởi động, video ngắn có nhịp nhanh
và điểm nhấn rõ giúp tạo “tác nhân kích hoạt” mạnh, làm tăng động lực tham gia,
nhất là với những học sinh ít chủ động phát biểu.
Tuy nhiên, cơ sở lý luận cũng nhấn mạnh rằng việc dùng đa phương tiện cần tuân
thủ nguyên tắc sư phạm để tránh quá tải nhận thức: video phải ngắn gọn, tập trung
một vấn đề, có nhiệm vụ quan sát rõ ràng; hình ảnh và chữ/âm thanh phải hỗ trợ
lẫn nhau, tránh lan man hoặc “giải trí hóa” quá mức. Vì vậy, việc ứng dụng video
trong khởi động không chỉ là “chiếu cho sinh động”, mà là một hoạt động có thiết
kế: video đóng vai trò tạo tình huống, còn câu hỏi dẫn và cách tổ chức tương tác
mới quyết định học sinh có chuyển từ xem sang học hay không.
2.1.3. Nguyên tắc phát triển và sử dụng học liệu AI trong dạy học
Học liệu do AI tạo ra (đặc biệt là video) chỉ có giá trị khi phục vụ đúng mục tiêu
dạy học và được kiểm soát chất lượng. Nguyên tắc đầu tiên là đúng mục tiêu –
đúng trọng tâm: video khởi động phải hướng vào kiến thức cần tổng kết/ôn tập, hỗ
trợ kích hoạt tri thức nền và dẫn vào bài, tránh tình trạng nội dung hấp dẫn nhưng
lệch mục tiêu. Vì vậy, trước khi tạo video, giáo viên cần xác định rõ “học sinh cần
bật lại kiến thức gì” và “sau video học sinh phải trả lời được câu hỏi nào” để định
hình kịch bản và tiêu chí lựa chọn sản phẩm.
Nguyên tắc thứ hai là kiểm chứng kiến thức khoa học. AI có thể tạo ra hình ảnh
thuyết phục nhưng không đảm bảo luôn đúng về mặt hóa học (dụng cụ thí nghiệm,
hiện tượng, thuật ngữ, an toàn hóa chất, điều kiện phản ứng…). Do đó, học liệu AI
cần cơ chế “human-in-the-loop”: giáo viên xây dựng storyboard, viết prompt có
ràng buộc khoa học, sau đó xem lại video theo checklist kiểm định nội dung trước
khi đưa vào lớp. Nếu phát hiện chi tiết sai hoặc gây hiểu nhầm, phải điều chỉnh
prompt/kịch bản và tạo lại. Đây là điều kiện bắt buộc để học liệu AI trở thành học
liệu sư phạm đáng tin cậy.
Nguyên tắc thứ ba là phù hợp lứa tuổi và bối cảnh lớp học. Video dùng cho khởi
động Hóa 11 nên có ngôn ngữ trong sáng, tình huống gần gũi, mức độ thông tin
vừa đủ; tránh đưa quá nhiều kiến thức mới hoặc thuật ngữ vượt chương trình ngay
đầu giờ. Đồng thời, sản phẩm phải phù hợp điều kiện cơ sở vật chất (màn hình, loa,
đường truyền), có phương án sử dụng offline khi cần, và có thiết kế tương tác đi
kèm (câu hỏi dẫn, phiếu nhanh, mini-quiz) để đảm bảo học sinh học chủ động thay
vì xem thụ động.
8

Nguyên tắc thứ tư là an toàn bản quyền và an toàn dữ liệu. Khi sử dụng học liệu
video, giáo viên cần hạn chế đưa vào prompt các nội dung có nguy cơ vi phạm bản
quyền (hình ảnh nhân vật/nhãn hiệu/đoạn phim thuộc sở hữu bên thứ ba) hoặc sao
chép ý tưởng/đồ họa từ nguồn không rõ ràng. Tốt nhất là tạo nội dung mới dựa trên
mô tả tổng quát, tránh dùng tư liệu “copy nguyên mẫu”. Ngoài ra, trong môi
trường trường học, cần tránh đưa thông tin nhạy cảm (danh tính học sinh, dữ liệu
lớp học) vào quá trình tạo học liệu. Việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp học liệu
AI vừa hiệu quả về sư phạm, vừa phù hợp yêu cầu đạo đức nghề nghiệp và quy
định sử dụng tài nguyên số trong nhà trường.
2.2. Thực trạng trước khi áp dụng
2.2.1. Mô tả cách làm cũ
Trước khi triển khai biện pháp sử dụng VEO 3 để tạo video khởi động, hoạt động
khởi động trong các tiết tổng kết/ôn tập Hóa 11 tại lớp chủ yếu được tổ chức theo
các hình thức quen thuộc như: giáo viên đặt 3–5 câu hỏi miệng để học sinh nhắc lại
định nghĩa, tính chất hoặc hiện tượng; chiếu 1–2 hình ảnh tĩnh (sơ đồ, công thức,
hình minh họa trong SGK) và yêu cầu học sinh nhận xét; hoặc tổ chức một trò chơi
đơn giản (đố nhanh, nối từ, điền khuyết) trong thời gian ngắn. Các hình thức này
có ưu điểm là dễ thực hiện, ít phụ thuộc thiết bị và phù hợp khi giáo viên cần “vào
bài nhanh”. Tuy nhiên, trong các tiết tổng kết/ôn tập, khi yêu cầu sư phạm là gợi
“bức tranh hệ thống” và dẫn dắt học sinh khái quát hóa, cách khởi động cũ thường
chưa tạo được hiệu ứng mạnh để kích hoạt tri thức nền theo mạch logic.
Ngoài ra, do không có học liệu trực quan mang tính tình huống, phần khởi động
thường thiên về kiểm tra trí nhớ tức thời, khiến học sinh cảm nhận đây là “bước
kiểm bài đầu giờ” hơn là một hoạt động mở vấn đề. Điều này đặc biệt rõ trong các
chủ đề Hóa 11 có nhiều liên kết cấu tạo – tính chất – ứng dụng (như bài Nitrogen),
nơi học sinh cần “một điểm chạm trực quan” để gọi lại kiến thức và tạo nhu cầu hệ
thống hóa.
2.2.2. Khó khăn của học sinh
Thực trạng quan sát cho thấy ở thời điểm đầu giờ, nhiều học sinh có xu hướng
thiếu hứng thú khi nhận biết đây là tiết tổng kết/ôn tập. Một bộ phận học sinh vào
lớp với tâm lý “ôn lại cho xong”, dẫn đến mức độ tập trung ban đầu thấp. Khi giáo
viên đặt câu hỏi miệng, các em thường ngại phát biểu, đặc biệt là những học sinh
trung bình–yếu, vì sợ trả lời sai hoặc bị đánh giá. Do đó, hoạt động khởi động dễ
rơi vào tình huống chỉ một nhóm nhỏ học sinh tích cực tham gia, còn phần lớn lớp
nghe thụ động.
9

Về mặt nhận thức, học sinh thường có biểu hiện kiến thức rời rạc khi bước vào tiết
tổng kết: nhớ từng mẩu định nghĩa, tính chất riêng lẻ nhưng khó liên hệ thành hệ
thống. Khi khởi động không tạo tình huống gợi mạch liên kết, học sinh càng khó
“gom” kiến thức theo chủ đề, khiến quá trình tổng kết về sau phải mất thêm thời
gian để giáo viên “kéo” các ý lại với nhau. Hệ quả là thời gian “làm nóng” kéo dài,
giáo viên phải dùng nhiều phút để ổn định nhịp lớp, trong khi thời lượng dành cho
luyện tập vận dụng và khái quát hóa bị giảm, ảnh hưởng đến hiệu quả tiết học.
2.2.3. Khó khăn của giáo viên
Từ góc nhìn tổ chức dạy học, giáo viên gặp trở ngại lớn về học liệu: không có
video phù hợp nội dung và đúng trọng tâm cho hoạt động khởi động của tiết tổng
kết/ôn tập. Video có sẵn trên Internet thường quá dài, thiên về thí nghiệm giải trí
hoặc trình bày kiến thức theo kiểu “giảng lại”, không phù hợp mục tiêu khởi động
(ngắn – gợi vấn đề – dẫn dắt hệ thống hóa). Nhiều video không trùng khớp chương
trình, hoặc có chi tiết không chính xác/không phù hợp lứa tuổi, khiến