BẢN BÁO CÁO BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC
GIẢNG DẠY
Tên biện pháp:
“NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG THÔNG QUA LỒNG GHÉP TÍCH
HỢP KỸ NĂNG SỐNG TRONG DẠY MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
PHÂN MÔN VẬT LÝ”
1. Cơ Sở Lý Luận
Luật Giáo dục Việt Nam 2005 quy định mục tiêu giáo dục là phát triển
con người toàn diện về đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và kỹ năng nghề
nghiệp; đồng thời bồi dưỡng nhân cách và năng lực công dân để xây dựng, bảo
vệ Tổ quốc. Giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn phải kết hợp với
nuôi dưỡng tinh thần và giá trị đạo đức.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các
văn bản hướng dẫn triển khai giáo dục kỹ năng sống trong các môn học và hoạt
động ngoại khóa. Các biện pháp này giúp phát triển kỹ năng nhóm, ứng dụng
kiến thức vào thực tiễn và hạn chế tệ nạn xã hội. Việc đổi mới chương trình giáo
dục phổ thông cũng tập trung vào kỹ năng sống theo UNESCO: học để biết,
làm, khẳng định mình và chung sống.
Thông tư 463/BGDĐT.GDTX ngày 28/01/2015 hướng dẫn giáo dục kỹ
năng sống nhằm phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực học sinh, trang bị
các kỹ năng cần thiết để thành công trong học tập và cuộc sống. Đối với học
sinh THCS, kỹ năng sống bao gồm: ra quyết định, giải quyết vấn đề, tư duy
phản biện, giao tiếp và hợp tác, quản lý cảm xúc và tự học.
Vì vậy, tôi đã chọn biện pháp “ Nâng Cao Chất Lượng Giảng Thông Qua
Lồng Ghép Tích Hợp Kỹ Năng Sống Trong Dạy Môn Khoa Học Tự Nhiên 7
Phân Môn Vật Lý ” để báo cáo biện pháp giảng dạy của mình.
2. Cơ Sở Thực Tiễn
Cuộc sống hiện đại biến động mạnh mẽ, đòi hỏi học sinh phải rèn luyện
kỹ năng sống (KNS) để thích ứng, hòa nhập và đóng góp tích cực cho cuộc sống
cá nhân cũng như cộng đồng.
1/30

Hiện nay, nhiều học sinh thiếu hụt kỹ năng sống dù được chăm sóc tốt
hoặc thiếu sự quan tâm do gia đình lo mưu sinh. Giáo dục tại trường THCS chủ
yếu dạy kiến thức học thuật, chưa chú trọng KNS.
Giáo dục tại các trường THCS chủ yếu tập trung vào kiến thức học thuật,
ít chú trọng rèn luyện kỹ năng sống và giáo dục nhân cách. Kỹ năng sống
thường chỉ được lồng ghép lý thuyết, chưa đủ hấp dẫn với lứa tuổi học sinh.
Việc rèn luyện cần kết hợp hoạt động thực tế, chương trình bổ ích và phương
pháp sáng tạo để thu hút học sinh.
Là giáo viên KHTN, tôi nhận thấy môn Vật Lý gắn liền thực tế, qua đó có
thể giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Việc lồng ghép này giúp các em yêu
thích môn học hơn và hiểu rằng kỹ năng sống cần thiết trong mọi hoạt động,
không chỉ là lý thuyết.
3. Các giải pháp thực hiện
Kỹ năng sống giúp con người thay đổi nhận thức và hành động tích cực.
Với học sinh, kỹ năng sống không chỉ giúp hòa nhập tập thể mà còn định vị bản
thân trong xã hội. Trang bị kỹ năng sống là cần thiết, góp phần phát triển nhân
cách của các em đồng thời giúp học sinh tự tin ứng phó với tình huống bất ngờ.
Học sinh THCS (12-16 tuổi) đang trải qua giai đoạn thay đổi về thể chất
và tâm lý, đặc biệt là dậy thì. Rèn luyện kỹ năng sống trong giai đoạn này giúp
các em vượt qua khó khăn và phát triển toàn diện. Căn cứ vào nhóm 10 kỹ năng
cần thiết giáo dục cho học sinh trung học cơ sở và nội dung kiến thức vật lý lớp
7, tôi nhận thấy chương trình có thể lồng ghép giáo dục kỹ năng sống thành 7
nhóm.
1. Kỹ năng giao tiếp và ứng xử
2. Kỹ năng hợp tác và chia sẻ
3. Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông
4. Kỹ năng sống tự phục vụ, chăm sóc bản thân
5. Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả
6. Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc
7. Kỹ năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống
2/30

Sau đây là một số giải pháp tôi đã áp dụng để phát triển các kĩ năng trên
cho học sinh
Giải Pháp 1: Sử dụng các hoạt động nhóm
Hoạt động nhóm là phương pháp giáo dục sáng tạo và hiệu quả, giúp học
sinh nâng cao kiến thức và phát triển kỹ năng sống. Phương pháp này khuyến
khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập, thay vì chỉ tiếp thu kiến
thức một cách thụ động.
Tham gia hoạt động nhóm giúp học sinh chia sẻ ý kiến, giải quyết vấn đề,
phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng xã hội. Học sinh rèn luyện khả năng làm
việc nhóm, biết tôn trọng ý kiến, lắng nghe, và phát huy tinh thần đoàn kết.
Hoạt động nhóm còn giúp học sinh thích nghi với thử thách, học cách giải
quyết xung đột và quản lý cảm xúc. Ngoài lớp học, hoạt động nhóm giúp xây
dựng các mối quan hệ tốt đẹp với bạn bè và xã hội.
Hoạt động nhóm trong bài 10 Đo tốc độ
Để iìm hiểu đo tốc độ bằng đồng hồ bấm giây, cho HS hoạt động nhóm
thông qua kỹ thuật khăn trải bàn.

2 bạn chịu trách nhiệm trả lời chủ đề 1 vào ô chủ đề 1
2 bạn chịu trách nhiệm trả lời chủ đề 2 vào ô chủ đề 2
2 bạn chịu trách nhiệm trả lời chủ đề 3 vào ô chủ đề 3
2 bạn chịu trách nhiệm trả lời chủ đề 4 vào ô chủ đề 4
Từ các chủ đề lẻ thông nhất câu trả lời của nhóm chính là chủ đề chung

3/30

Chủ đề 1: Nêu yêu cầu về dụng cụ cần đo quãng đường vật đã đi và thời gian vật
thực hiện chuyển động đó?
Chủ đề 2: Để đo tốc độ dùng đồng hồ bấm giây cần thực hiện các bước nào?
Chủ đề 3:Hãy sắp xếp các thao tác theo thứ tự đúng khi sử dụng đổng hổ bấm giây
đo thời gian.
a) Nhấn nút RESET để đưa đổng hổ bấm giây về só 0.
b) Nhân nút STOP khi kết thúc đo.
c) Nhấn nút START để bắt đầu đo thời gian.
Chủ đề 4: Nêu cách tiến hành đo tốc độ của chiếc xe đồ chơi bằng đồng hồ bấm giây

Gọi HS ngẫu nhiên báo cáo kết quả hoạt động nhóm trước lớp
- Kỹ năng giao tiếp, ứng xử
- Kỹ năng hợp tác và chia sẻ
- Kỹ năng điều chỉnh và quản lý cảm xúc
- Kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả
- Kỹ năng thể hiện tự tin trước đám đông
2. Biện Pháp 2: Sử dụng bộ câu hỏi , tình huống thực tiễn
2.1. Tổng Quan Về Biện Pháp
Sử dụng câu hỏi thực tế gắn liền với đời sống giúp học sinh liên hệ kiến
thức với trải nghiệm cá nhân, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm với cộng
đồng.
Câu hỏi và tình huống thực tiễn giúp bài học sinh động, gắn kết lý thuyết
với thực tế, tạo hứng thú cho học sinh. Lồng ghép kỹ năng sống vào môn khoa
học tự nhiên không chỉ giúp học sinh nắm kiến thức mà còn phát triển kỹ năng
mềm, thích nghi với thay đổi, và xây dựng ý thức trách nhiệm với bản thân và
cộng đồng.
Áp dụng trong Bài 11: Tốc độ và an toàn giao thông
- Vì sao phải quy định tốc độ giới hạn khác nhau cho từng loại xe, trên từng làn
đường (hình dưới)?

4/30

→ - Khi các em hoặc người thân tham gia giao thông cần quan sát để làm chủ
tốc độ, đảm bảo an toàn cho mình và cho xã hội.
- Nhắc nhở học sinh trung học cơ sở không được đi xe máy.
- Kỹ năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống
- Kỹ năng chăm sóc bản thân
Áp dụng trong Bài 13: Độ to và độ cao của âm
Tình huống 1: Giáo viên cho chuẩn bị một đạon tình huống về một cuộc
trò chuyện chủa các em học sinh, có bạn trò chuyện rất to.
Phân tích kiến thức: Giáo viên giải thích rằng âm thanh có độ cao khác
nhau tạo ra tác động khác nhau lên người nghe. Âm thanh cao (la hét, tiếng ồn
lớn) dễ gây căng thẳng, trong khi âm thanh thấp, nhẹ nhàng có thể mang lại cảm
giác bình yên.
Bài học kỹ năng sống: Từ đó, giáo viên chuyển sang bài học về kỹ năng
giao tiếp và tôn trọng trong cuộc sống. Giáo viên nhấn mạnh rằng khi giao tiếp,
cần chọn âm lượng phù hợp – nói rõ ràng nhưng không quá lớn, thể hiện sự tôn
trọng và lắng nghe lẫn nhau. Điều này giúp duy trì các mối quan hệ tích cực và
giảm thiểu xung đột. Học sinh cũng được khuyến khích lắng nghe cẩn thận trước
khi phản ứng, đặc biệt trong những tình huống căng thẳng.
Kỹ năng giao tiếp

Kết luận: Tình huống này không chỉ dạy học sinh về đặc điểm của âm
thanh mà còn giúp các em hiểu tầm quan trọng của việc kiểm soát giọng nói
trong giao tiếp và tôn trọng người khác trong cuộc sống hàng ngày.
5/30

Tình huống 2: Trong dân gian ta có câu: “Thùng rỗng kêu to”. Dựa vào
kiến thức vật lý đã học hãy cho biết câu nói đó đúng hay sai? Tại sao?
Phân tích kiến thức: Giáo viên giải thích bằng kiến thức vật lý: Đối với
thùng rỗng, khi bị gõ vào mặt thùng (hay thành thùng) thì mặt thùng (hay thành
thùng) sẽ dao động với biên độ lớn vì bên trong chỉ có không khí nên ít gặp sự
cản trở khi dao động. Vì vậy nó sẽ phát ra âm thanh to hơn. Đối với thùng đựng
nhiều đồ vật bên trong, ta gõ vào mặt thùng (hay thành thùng) thì mặt thùng
(hay thành thùng) sẽ dao động với biên độ nhỏ vì bị các đồ vật đựng bên trong
cản lại, nên âm thanh phát ra nhỏ.
Bài học kỹ năng sống: Từ đó, giáo viên dẫn dắt học sinh về ý nghĩa của
câu thành ngữ: Câu thành ngữ mang ý nghĩa ví von rằng những người có ít kiến
thức hoặc kỹ năng thường hay tỏ ra khoe khoang, phô trương hơn mức cần thiết.
Cũng như một chiếc thùng rỗng khi bị gõ thì phát ra âm thanh lớn, người ít tri
thức thường nói nhiều và ồn ào để thu hút sự chú ý, nhưng thực chất nội dung
không sâu sắc hoặc có giá trị. Từ đó dẫn dắt hoc sinh nhận xét và rút ra bài học
của bản thân.
Áp dụng trong Bài 20: Từ trường Trái Đất – Sử dụng la bàn
Nhóm bạn đang tham gia một chuyến dã ngoại trong rừng và bất ngờ lạc
đường khi trời gần tối. Bạn có một chiếc la bàn và bản đồ khu vực. Tuy nhiên,
nhóm bắt đầu lo lắng và có bạn đề xuất nên đi theo ánh sáng của một ngọn đèn
xa xa thay vì sử dụng la bàn. Làm thế nào để bạn thuyết phục các bạn tin tưởng
vào la bàn và tiếp tục theo hướng đã xác định trên bản đồ để đảm bảo an toàn?
- Kỹ năng đối diện và ứng phó khó khăn trong cuộc sống
- Kỹ năng tự phục vụ chăm sóc bản thân
4. Kết quả đạt được
Trước khi áp dụng lồng ghép giáo dục kỹ năng sống: Học sinh thiếu tự
tin, ít tham gia phát biểu, kỹ năng hợp tác nhóm còn yếu. Các em thường chỉ
giải quyết tình huống có sẵn, ít liên hệ thực tế và hạn chế tìm tòi kiến thức mới.
Sau khi áp dụng lồng ghép giáo dục kỹ năng sống: Học sinh trở nên chủ
động, nhiệt tình, mạnh dạn trao đổi và hợp tác tốt hơn. Các em áp dụng kiến
thức vào thực tiễn, tự tìm hiểu thêm và nêu ra các vấn đề mới, giúp nâng cao
chất lượng học tập và khả năng tư duy sáng tạo.
6/30

5. Kiến nghị và đề xuất
Bồi dưỡng giáo viên: Tổ chức tập huấn để giáo viên thành thạo phương
pháp lồng ghép kỹ năng sống vào bài giảng.
Xây dựng tài liệu: Cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết, kèm ví dụ thực tế.
Đa dạng hóa giảng dạy: Khuyến khích sử dụng phương pháp sáng tạo như
thảo luận nhóm, đóng vai, dự án.
Liên kết thực tiễn: Tạo điều kiện cho học sinh tham gia hoạt động ngoại
khóa liên quan thực tế.
Phối hợp với gia đình: Kết nối nhà trường và gia đình trong việc phát triển
kỹ năng sống cho học sinh.
Tăng cường đánh giá: Xây dựng tiêu chí đánh giá rõ ràng về kỹ năng sống.
Chia sẻ kinh nghiệm: Tổ chức các buổi hội thảo để giáo viên chia sẻ kinh
nghiệm giảng dạy.

7/30