TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
BÀI 2: DỰA VÀO ĐÂU ĐỂ BIẾT VÀ PHỤC DỰNG LẠI LỊCH SỬ?
1. TÓM TẮT LÝ THUYẾT
I. Cơ sở để biết và phục dựng lại lịch sử
1. Tư liệu lịch sử là cơ sở để hiểu biết về quá khứ.
o Lịch sử không thể quan sát trực tiếp → cần dựa vào tư liệu để
nghiên cứu và phục dựng.
o Tư liệu lịch sử là những gì còn lại, phản ánh cuộc sống con người
trong quá khứ.
2. Có 4 loại tư liệu chính:
o Tư liệu hiện vật: đồ vật, công cụ, vũ khí, đồ trang sức, công trình
kiến trúc...
o Tư liệu chữ viết: văn tự cổ, sách sử, văn bản hành chính...
o Tư liệu truyền miệng: truyền thuyết, truyện cổ tích, dân ca, tục
ngữ...
o Tư liệu hình ảnh: tranh vẽ, tượng, ảnh chụp, bản đồ cổ...
3. Các nhà sử học cần phân tích, đối chiếu nhiều nguồn tư liệu
→ để xác thực, phục dựng chính xác lịch sử.
II. Các bước phục dựng lại lịch sử
1. Thu thập tư liệu
o Từ di tích, bảo tàng, thư viện, viện nghiên cứu, qua phỏng vấn...
2. Kiểm chứng, so sánh, đối chiếu tư liệu
o Đảm bảo tính đáng tin cậy, khách quan.
3. Phân tích và phục dựng lịch sử
o Xác định diễn biến sự kiện, nguyên nhân, kết quả, tác động.
4. Trình bày kết quả nghiên cứu
o Qua sách báo, tài liệu khoa học, phim ảnh, bài giảng...
2. TỰ LUẬN VÌ SAO
Câu 1. Vì sao cần phải dựa vào tư liệu để tìm hiểu và phục dựng lịch sử?
Trả lời:




Lịch sử là những gì đã xảy ra trong quá khứ và không thể quan sát trực
tiếp.
Tư liệu lịch sử là dấu tích còn lại → giúp hiểu đời sống, sự kiện, con
người thời xưa.
Nhờ tư liệu, ta có thể xác minh, phân tích và tái hiện các diễn biến lịch
sử một cách khoa học.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
Câu 2. Vì sao tư liệu lịch sử được coi là nguồn quan trọng để nghiên cứu lịch
sử?
Trả lời:




Tư liệu là căn cứ xác thực, phản ánh thực tế lịch sử.
Không có tư liệu → không thể kiểm chứng tính đúng sai của các thông
tin trong quá khứ.
Mỗi loại tư liệu cung cấp góc nhìn khác nhau → bổ sung và hỗ trợ nhau
trong việc nghiên cứu lịch sử.

Câu 3. Vì sao cần phải đối chiếu, kiểm chứng nhiều nguồn tư liệu khác nhau khi
nghiên cứu lịch sử?
Trả lời:




Mỗi loại tư liệu có giới hạn, độ tin cậy khác nhau.
Có thể có sai lệch, chủ quan, thiếu sót nếu chỉ dựa vào 1 nguồn.
Việc đối chiếu giúp xác định sự thật khách quan, tránh lệch lạc khi phục
dựng lịch sử.

Câu 4. Vì sao tư liệu truyền miệng tuy quý giá nhưng cần được kiểm chứng cẩn
thận?
Trả lời:




Tư liệu truyền miệng thường mang yếu tố dân gian, truyền thuyết,
huyền thoại.
Có thể bị thêm thắt, thổi phồng hoặc sai lệch theo thời gian.
Tuy nhiên, vẫn phản ánh được tư tưởng, quan niệm, cảm xúc lịch sử
của nhân dân.
→ Cần so sánh với tư liệu hiện vật hoặc chữ viết để kiểm chứng độ tin
cậy.

Câu 5. Vì sao tư liệu hiện vật có giá trị lớn trong nghiên cứu lịch sử?
Trả lời:




Là chứng tích trực tiếp, phản ánh vật chất, kỹ thuật, đời sống thời xưa.
Giúp hình dung được nếp sống, trình độ phát triển, văn hóa – xã hội của
người xưa.
Có giá trị lâu dài, khó bị bóp méo như lời kể hay truyền thuyết.

Câu 6. Vì sao nhà sử học phải trình bày kết quả nghiên cứu lịch sử một cách
khoa học, khách quan?
Trả lời:

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC




Lịch sử phải phản ánh đúng sự thật, không theo ý chí chủ quan của
người viết.
Trình bày khoa học giúp người đọc hiểu rõ nguyên nhân, diễn biến, kết
quả.
Đảm bảo sự công bằng trong đánh giá nhân vật, sự kiện và giáo dục
lịch sử đúng đắn.

Câu 7. Vì sao không thể phục dựng chính xác lịch sử nếu chỉ dựa vào một loại
tư liệu?
Trả lời:




Mỗi loại tư liệu có ưu điểm và hạn chế riêng.
Ví dụ: hiện vật không cho biết rõ nguyên nhân – kết quả, chữ viết có thể
thiên lệch, truyền miệng dễ bị bóp méo.
Chỉ khi kết hợp nhiều loại tư liệu, nhà sử học mới có cái nhìn toàn diện
và đúng đắn hơn về quá khứ.

3 TỰ LUẬN TẠI SAO
Câu 1: Tại sao con người cần phục dựng lại lịch sử?
Đáp án:





Hiểu về quá khứ: Giúp con người biết tổ tiên đã sống, lao động và đấu
tranh như thế nào.
Rút ra bài học: Từ lịch sử, con người có thể rút ra bài học kinh nghiệm
quý báu cho hiện tại và tương lai.
Gìn giữ bản sắc: Phục dựng lịch sử giúp bảo tồn văn hoá, truyền thống
dân tộc.
Xây dựng lòng tự hào: Hiểu lịch sử giúp nâng cao ý thức yêu nước, tự
hào dân tộc.

Câu 2: Tại sao tư liệu hiện vật có vai trò quan trọng trong nghiên cứu lịch sử?
Đáp án:




Cơ sở trực tiếp: Hiện vật là dấu tích vật chất còn lại, phản ánh đời sống
vật chất – tinh thần của con người xưa.
Độ tin cậy cao: Khó bị xuyên tạc vì là bằng chứng khách quan.
Giúp phục dựng cụ thể: Qua hiện vật, nhà sử học hình dung cụ thể hơn
về quá khứ.

Câu 3: Tại sao tư liệu truyền miệng vẫn có giá trị trong nghiên cứu lịch sử?
Đáp án:

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC




Phản ánh văn hóa – tâm thức: Gắn với đời sống tinh thần, phong tục tập
quán của cộng đồng.
Bổ sung tư liệu khác: Có thể làm rõ hoặc củng cố những điều chưa được
hiện vật, tư liệu chữ viết thể hiện.
Lưu giữ lịch sử dân gian: Lịch sử các cộng đồng ít được ghi chép vẫn có
thể lưu truyền bằng miệng.

Câu 4: Tại sao cần kết hợp nhiều loại tư liệu khác nhau khi nghiên cứu lịch sử?
Đáp án:




Khắc phục hạn chế riêng lẻ: Mỗi loại tư liệu có giới hạn riêng (ví dụ:
truyền miệng có thể sai lệch).
Đảm bảo tính khách quan: So sánh, đối chiếu nhiều nguồn giúp kiểm
chứng tính xác thực.
Tái hiện lịch sử toàn diện hơn: Phối hợp tư liệu giúp phục dựng quá khứ
một cách sinh động, đầy đủ hơn.

Câu 5: Tại sao tư liệu chữ viết có giá trị đặc biệt trong nghiên cứu lịch sử?
Đáp án:




Ghi lại thông tin chi tiết: Gồm sự kiện, nhân vật, mốc thời gian cụ thể.
Nguồn thông tin phong phú: Sách, bia ký, thư tịch cổ… chứa nhiều tri
thức lịch sử.
Giúp xác minh sự kiện: Có thể xác định được quá khứ một cách rõ ràng
hơn so với truyền miệng.

Câu 6: Tại sao cần kiểm chứng tư liệu lịch sử trước khi sử dụng?
Đáp án:




Tránh sai lệch: Một số tư liệu có thể chứa thông tin không chính xác do
chủ quan hoặc bị bóp méo.
Đảm bảo độ tin cậy: Việc kiểm chứng giúp khẳng định tính đúng đắn,
khách quan của thông tin.
Góp phần phục dựng trung thực: Lịch sử cần được tái hiện dựa trên
bằng chứng xác thực.

Câu 7: Tại sao lịch sử là ngành khoa học đặc biệt?
Đáp án:


Nghiên cứu quá khứ: Không lặp lại, không quan sát trực tiếp được như
các ngành khoa học khác.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC



Phụ thuộc vào tư liệu: Nhà sử học phải tìm, phân tích tư liệu để tái hiện
sự kiện.
Kết hợp nhiều ngành: Lịch sử liên quan đến khảo cổ học, địa lý, dân tộc
học, ngôn ngữ học…

4. TỰ LUẬN PHÂN TÍCH
Câu 1: Phân tích vai trò của các loại tư liệu trong nghiên cứu lịch sử.
Đáp án:




Tư liệu hiện vật: Giúp hiểu đời sống vật chất, văn hóa thời xưa (vũ khí,
đồ gốm, công cụ...).
Tư liệu truyền miệng: Phản ánh truyền thống, văn hóa dân gian, niềm tin
cộng đồng.
Tư liệu chữ viết: Ghi chép rõ ràng về sự kiện, nhân vật, chính sách, thời
gian.
→ Mỗi loại tư liệu bổ sung cho nhau, giúp phục dựng lịch sử khách
quan, toàn diện.

Câu 2: Phân tích các bước cơ bản trong quá trình phục dựng lịch sử.
Đáp án:




Thu thập tư liệu: Tìm kiếm, sưu tầm hiện vật, văn bản, truyện kể…
Phân tích – so sánh tư liệu: Kiểm tra độ tin cậy, loại bỏ thông tin sai
lệch.
Đưa ra nhận định: Sắp xếp dữ liệu để dựng lại bức tranh lịch sử.
→ Quá trình đòi hỏi sự tỉ mỉ, khoa học và khách quan.

Câu 3: Phân tích những khó khăn của việc phục dựng lịch sử.
Đáp án:




Thiếu tư liệu: Nhiều thời kỳ không còn đủ tư liệu (đặc biệt là chữ viết).
Tư liệu không đồng nhất: Có thể mâu thuẫn, khó xác thực.
Tác động chủ quan: Nhà sử học có thể bị ảnh hưởng bởi quan điểm cá
nhân hoặc chính trị.
→ Đòi hỏi phải thận trọng, đối chiếu nhiều nguồn.

Câu 4: Phân tích mối liên hệ giữa nhà sử học và tư liệu lịch sử.
Đáp án:



Tư liệu là cơ sở: Là nguyên liệu để nhà sử học phân tích, suy luận.
Nhà sử học là người tái hiện: Dựa trên tư liệu để xây dựng nội dung lịch
sử.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
→ Nhà sử học không chỉ ghi chép mà còn phán đoán, đánh giá tư liệu
một cách khoa học.
Câu 5: Phân tích vì sao nói “Lịch sử cần được viết lại dựa trên sự thật”.
Đáp án:




Đảm bảo tính khách quan: Phục dựng đúng với thực tế đã diễn ra.
Tránh sai lệch, ngụy tạo: Góp phần giáo dục đúng đắn cho thế hệ sau.
Tạo lòng tin với người học: Giúp người học hiểu đúng và trân trọng giá
trị lịch sử.

Câu 6: Phân tích vai trò của tư liệu khảo cổ học trong việc phục dựng lịch sử.
Đáp án:




Phản ánh đời sống vật chất: Công cụ, mộ táng, di chỉ thể hiện kỹ thuật,
tín ngưỡng.
Cung cấp chứng cứ cụ thể: Hiện vật ít bị xuyên tạc, đáng tin cậy.
Giúp xác định niên đại: Qua phương pháp định tuổi (C14, địa tầng…).

Câu 7: Phân tích ý nghĩa của việc học sinh tìm hiểu cách phục dựng lịch sử.
Đáp án:




Rèn tư duy phản biện: Biết đặt câu hỏi, tìm bằng chứng để hiểu quá khứ.
Trân trọng giá trị lịch sử: Hiểu được công sức của các nhà nghiên cứu.
Góp phần bảo tồn di sản: Học sinh có ý thức gìn giữ các tư liệu, hiện vật
lịch sử.

5. TỰ LUẬN CHỨNG MINH
Câu 1
Chứng minh rằng tư liệu hiện vật có vai trò quan trọng trong việc phục
dựng lịch sử.
Đáp án





Tư liệu hiện vật là những di tích, công cụ, đồ vật,... còn lại từ quá khứ.
Chúng cung cấp những bằng chứng vật chất trực tiếp cho nhà sử học.
Ví dụ: Công cụ đá ở núi Đọ (Thanh Hóa) chứng minh người nguyên thủy
từng sinh sống ở đây.
Nhờ hiện vật, ta hiểu được trình độ chế tác, sinh hoạt, tín ngưỡng của con
người xưa.
➡ Kết luận: Hiện vật là căn cứ quan trọng giúp phục dựng bức tranh
lịch sử một cách chân thực.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC

Câu 2
Chứng minh rằng tư liệu chữ viết giúp chúng ta hiểu sâu sắc về lịch sử.
Đáp án




Tư liệu chữ viết phản ánh tư tưởng, chính sách, sự kiện qua ghi chép của
người xưa.
Ví dụ: Đại Việt sử ký toàn thư giúp hiểu lịch sử phong kiến Việt Nam;
tấm bia Võ Cạnh phản ánh văn hóa Chăm Pa.
Nhờ chữ viết, nhà sử học nắm được cả niên đại, sự kiện và nhân vật cụ
thể.
➡ Kết luận: Chữ viết là “cánh cửa” mở vào thế giới tư tưởng, tổ chức xã
hội thời quá khứ.

Câu 3
Chứng minh rằng truyền thuyết cũng là một loại tư liệu lịch sử.
Đáp án




Truyền thuyết phản ánh quan niệm, ước mơ, giá trị văn hóa của cộng
đồng.
Ví dụ: Truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên” nói lên tinh thần đoàn kết và
nguồn gốc dân tộc Việt.
Dù không hoàn toàn chính xác, nhưng chúng thể hiện thái độ sống, tư
tưởng xã hội thời kỳ đó.
➡ Kết luận: Truyền thuyết góp phần phản ánh lịch sử tinh thần và văn
hóa cổ truyền.

Câu 4
Chứng minh rằng nhà sử học phải biết chọn lọc tư liệu khi nghiên cứu lịch
sử.
Đáp án





Không phải tư liệu nào cũng chính xác hoặc đầy đủ.
Có tư liệu sai lệch, thiếu khách quan, bị thổi phồng.
Ví dụ: Một truyền thuyết có thể có nhiều dị bản, gây mâu thuẫn.
Nhà sử học phải xác minh, so sánh với các tư liệu khác.
➡ Kết luận: Khả năng chọn lọc và đánh giá tư liệu quyết định độ chính
xác của việc phục dựng lịch sử.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
Câu 5
Chứng minh rằng phục dựng lịch sử là công việc phức tạp, cần nhiều nguồn
tư liệu.
Đáp án





Lịch sử là quá khứ đã qua, không thể quan sát trực tiếp.
Tư liệu có thể thiếu, mâu thuẫn hoặc bị mất mát.
Phải kết hợp nhiều loại: hiện vật, truyền miệng, chữ viết, hình ảnh…
Ví dụ: Việc phục dựng đời sống người Việt cổ cần dùng đến công cụ đá,
di chỉ khảo cổ và truyền thuyết.
➡ Kết luận: Phục dựng lịch sử là quá trình tổng hợp, phân tích khoa học
nhiều nguồn thông tin khác nhau.

Câu 6
Chứng minh rằng khảo cổ học có vai trò to lớn trong việc hiểu lịch sử thời
kỳ chưa có chữ viết.
Đáp án




Trước khi có chữ viết, hiện vật và di tích là tư liệu chủ yếu.
Khảo cổ học khai quật, phân tích và xác định niên đại các di chỉ.
Ví dụ: Khám phá hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai giúp xác định thời gian
người nguyên thủy xuất hiện ở Việt Nam.
➡ Kết luận: Nhờ khảo cổ học, con người hôm nay mới hiểu được đời
sống xa xưa chưa có chữ viết.

Câu 7
Chứng minh rằng tư liệu lịch sử cần được kiểm chứng và phân tích cẩn
thận.
Đáp án





Nhiều tư liệu có thể phản ánh ý chí của người cầm quyền, không khách
quan.
Có thể bị thất lạc, chép sai, hoặc phóng đại.
Ví dụ: Sử Trung Quốc từng gọi Giao Chỉ là “man di”, nhưng thực tế
người Việt có nền văn minh riêng.
Cần so sánh giữa các nguồn khác nhau để xác minh độ tin cậy.
➡ Kết luận: Phân tích và kiểm chứng giúp sử học không rơi vào ngộ
nhận hay sai lầm.

6. TỰ LUẬN LIÊN HỆ THỰC TẾ

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
Câu 1
Em hãy liên hệ thực tế địa phương em để cho biết có những tư liệu lịch sử
nào còn được lưu giữ?
Đáp án


Ở Yên Châu (Sơn La), có thể kể đến các tư liệu như:
o Hiện vật khảo cổ từ hang Thẩm Ồm.
o Các di tích như đền thờ, bia đá, nhà truyền thống…
o Tư liệu truyền miệng: truyện cổ dân tộc Thái, Mông,…
➡ Qua đó cho thấy lịch sử địa phương cũng phong phú và đa dạng
như cả nước.

Câu 2
Liên hệ thực tế, em có thể làm gì để góp phần bảo vệ tư liệu lịch sử?
Đáp án





Không viết, vẽ bậy lên di tích.
Tuyên truyền, chia sẻ ý thức bảo tồn di sản.
Tham gia các hoạt động tham quan, học tập tại bảo tàng.
Nếu thấy người phá hoại di tích thì cần báo với thầy cô, chính quyền.
➡ Góp phần gìn giữ tư liệu lịch sử là góp phần giữ gìn văn hóa dân tộc.

Câu 3
Liên hệ: Việc học Lịch sử giúp ích gì cho em trong cuộc sống hiện nay?
Đáp án




Biết được cội nguồn, tổ tiên dân tộc.
Hiểu và tự hào về truyền thống anh hùng của cha ông.
Bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân.
➡ Nhờ học Lịch sử, em sống có lý tưởng và có ý thức giữ gìn bản sắc
dân tộc.

Câu 4
Em hãy liên hệ vai trò của công nghệ hiện đại trong việc phục dựng và bảo
tồn lịch sử.
Đáp án




Công nghệ 3D giúp phục dựng di tích, hiện vật.
Số hóa tư liệu giúp lưu trữ lâu dài, dễ tra cứu.
Các ứng dụng VR/AR giúp học sinh trải nghiệm lịch sử sinh động.
➡ Nhờ công nghệ, lịch sử trở nên gần gũi, hấp dẫn và dễ bảo tồn hơn.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC

Câu 5
Liên hệ: Em từng tiếp xúc với tư liệu lịch sử nào ngoài sách giáo khoa?
Đáp án




Qua chuyến tham quan bảo tàng tỉnh Sơn La.
Qua các chương trình truyền hình, sách truyện tranh lịch sử.
Qua lời kể của ông bà về thời kháng chiến chống Pháp, Mỹ.
➡ Qua đó giúp em thấy lịch sử không khô khan, mà gắn bó với đời sống
hàng ngày.

Câu 6
Liên hệ: Em nên học tập tinh thần tìm tòi, khám phá lịch sử của các nhà sử
học như thế nào?
Đáp án




Luôn đặt câu hỏi khi học lịch sử.
Tự tìm hiểu tư liệu ngoài sách: tranh ảnh, phim tài liệu, website học tập.
Ghi nhớ cẩn thận mốc thời gian, sự kiện, nhân vật.
➡ Học tập tinh thần say mê, nghiêm túc như nhà sử học giúp em tiến bộ
nhanh trong học tập.

Câu 7
Liên hệ: Trong thời đại ngày nay, vì sao việc hiểu lịch sử lại càng quan
trọng?
Đáp án




Giúp em có nền tảng để phân biệt đúng – sai trong xã hội.
Bảo vệ bản sắc dân tộc trước sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai.
Tránh lặp lại sai lầm trong quá khứ, phát huy bài học kinh nghiệm.
➡ Hiểu lịch sử là hiểu chính mình, là cơ sở để xây dựng tương lai bền
vững.

7. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN
Phần 1: 30 câu hỏi ngắn (tự luận ngắn, có đáp án ngay dưới)
1. Lịch sử là gì?
→ Lịch sử là những gì đã xảy ra trong quá khứ.
2. Tư liệu lịch sử là gì?
→ Tư liệu lịch sử là những di sản còn lại từ quá khứ, giúp con người tìm
hiểu, nghiên cứu về lịch sử.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
3. Có mấy loại tư liệu lịch sử?
→ Có 4 loại: tư liệu hiện vật, tư liệu truyền miệng, tư liệu chữ viết, tư liệu
hình ảnh.
4. Tư liệu hiện vật là gì?
→ Là những đồ vật, công trình do con người tạo ra còn lưu giữ được đến
nay.
5. Cho ví dụ về tư liệu hiện vật.
→ Trống đồng Đông Sơn, tượng Phật, lưỡi rìu đá.
6. Tư liệu truyền miệng là gì?
→ Là những câu chuyện, truyền thuyết, ca dao được lưu truyền bằng lời
nói qua nhiều thế hệ.
7. Cho ví dụ về tư liệu truyền miệng.
→ Truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, Thánh Gióng.
8. Tư liệu chữ viết là gì?
→ Là những bản ghi chép bằng chữ viết trên giấy, đá, đồng…
9. Cho ví dụ về tư liệu chữ viết.
→ Bia tiến sĩ Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Đại Việt sử ký toàn thư.
10.Tư liệu hình ảnh là gì?
→ Là những bức tranh, ảnh, phim tư liệu… ghi lại các sự kiện lịch sử.
11.Phục dựng lịch sử là gì?
→ Là việc tái hiện lại quá khứ dựa trên các tư liệu lịch sử.
12.Vì sao cần phải phục dựng lịch sử?
→ Để hiểu đúng và đầy đủ về quá khứ, rút ra bài học cho hiện tại và
tương lai.
13.Ai là người phục dựng lịch sử?
→ Chủ yếu là các nhà sử học, các nhà nghiên cứu.
14.Họ dùng cách nào để phục dựng lịch sử?
→ Phân tích, đối chiếu, đánh giá các nguồn tư liệu lịch sử.
15.Tư liệu lịch sử có vai trò gì?
→ Là cơ sở quan trọng để nghiên cứu và phục dựng lịch sử.
16.Phục dựng lịch sử có thể dựa vào tư liệu gì?
→ Dựa vào tư liệu hiện vật, truyền miệng, chữ viết và hình ảnh.
17.Có thể tin hoàn toàn vào tư liệu truyền miệng không? Vì sao?
→ Không, vì tư liệu truyền miệng thường bị thay đổi qua thời gian.
18.Tư liệu chữ viết có ưu điểm gì?
→ Ghi chép rõ ràng, chi tiết, dễ kiểm chứng.
19.Hạn chế của tư liệu hiện vật là gì?
→ Không ghi rõ nội dung nên cần giải mã, đối chiếu với các nguồn khác.
20.Lịch sử giúp chúng ta điều gì?
→ Hiểu về cội nguồn, truyền thống dân tộc và rút ra bài học quý báu.
21.Một sử liệu có thể thuộc nhiều loại tư liệu không?
→ Có, ví dụ bia đá vừa là hiện vật vừa là tư liệu chữ viết.
22.Làm sao để phân biệt tư liệu thật và giả?
→ Dựa vào phân tích chuyên môn, so sánh, giám định bằng khoa học.

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
23.Ai là người viết nên lịch sử?
→ Con người, thông qua hành động và sự kiện trong quá khứ.
24.Vì sao nói tư liệu là "chìa khóa mở cánh cửa quá khứ"?
→ Vì nhờ có tư liệu ta mới hiểu và nghiên cứu được lịch sử.
25.Phim tài liệu có thể xem là tư liệu lịch sử không?
→ Có, nếu phản ánh trung thực sự kiện lịch sử.
26.Có nên tin tất cả tư liệu lịch sử không?
→ Không, cần phân tích, đánh giá và kiểm chứng.
27.Phục dựng lịch sử giúp ích gì cho giáo dục?
→ Giúp học sinh hiểu rõ quá khứ, bồi dưỡng lòng yêu nước.
28.Tranh vẽ cổ có phải là tư liệu lịch sử không?
→ Có, nếu phản ánh nội dung lịch sử.
29.Nêu vai trò của sử học.
→ Sử học nghiên cứu, khám phá và truyền đạt kiến thức về lịch sử.
30.Vì sao học lịch sử là cần thiết?
→ Vì giúp ta hiểu về quá khứ, hình thành tư tưởng và hành vi đúng đắn.
8. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG SAI
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Tư liệu lịch sử là những điều tưởng tượng về quá khứ. → Sai
Tư liệu truyền miệng thường được kể lại qua nhiều thế hệ. → Đúng
Trống đồng là một loại tư liệu hiện vật. → Đúng
Tư liệu chữ viết không có giá trị trong nghiên cứu lịch sử. → Sai
Tranh dân gian có thể là tư liệu lịch sử. → Đúng
Chỉ có một loại tư liệu lịch sử duy nhất. → Sai
Phục dựng lịch sử là việc tái hiện lại hiện tại. → Sai
Các nhà sử học có vai trò quan trọng trong việc phục dựng lịch sử. →
Đúng
9. Tư liệu lịch sử không cần kiểm chứng. → Sai
10.Mỗi loại tư liệu đều có ưu, nhược điểm riêng. → Đúng
11.Đại Việt sử ký toàn thư là tư liệu truyền miệng. → Sai
12.Một bia đá có thể vừa là hiện vật vừa là tư liệu chữ viết. → Đúng
13.Phim tài liệu có thể dùng làm tư liệu lịch sử. → Đúng
14.Truyền thuyết Thánh Gióng là tư liệu hiện vật. → Sai
15.Cần sử dụng tư liệu lịch sử một cách chọn lọc và khoa học. → Đúng
16.Tư liệu truyền miệng luôn chính xác tuyệt đối. → Sai
17.Phục dựng lịch sử giúp hiểu rõ quá khứ. → Đúng
18.Không cần tư liệu vẫn có thể viết lịch sử. → Sai
19.Tư liệu chữ viết thường mang tính chính xác cao. → Đúng
20.Người xưa không để lại tư liệu nào cả. → Sai
21.Tranh vẽ về một trận chiến là tư liệu hình ảnh. → Đúng
22.Học lịch sử giúp ta rút ra bài học cho hiện tại. → Đúng
23.Tư liệu lịch sử càng cổ thì càng không đáng tin. → Sai
24.Sử học là ngành nghiên cứu về tương lai. → Sai

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
25.Các công trình kiến trúc cổ là tư liệu hiện vật. → Đúng
26.Không nên phục dựng lại lịch sử vì đã qua lâu rồi. → Sai
27.Các nhà khoa học phải phân tích tư liệu trước khi kết luận. → Đúng
28.Tư liệu lịch sử chỉ được tìm thấy trong sách vở. → Sai
29.Bảo tàng là nơi lưu giữ tư liệu lịch sử. → Đúng
30.Việc phục dựng lịch sử cần nhiều nguồn tư liệu khác nhau. → Đúng
9. TRẮC NGHIỆM NHIỀU LỰA CHỌN
1. Tư liệu lịch sử là gì?
A. Những ghi chép về tương lai
B. Những gì phản ánh và ghi chép lại quá khứ
C. Những truyện cổ tích được truyền miệng
D. Những truyền thuyết về các vị thần
2. Tư liệu chữ viết gồm:
A. Các công cụ đá
B. Bia, sách, thư tịch, luật lệ xưa
C. Hình vẽ trong hang động
D. Đồ gốm cổ
3. Tư liệu hiện vật là:
A. Tranh vẽ cổ tích
B. Các công cụ, vũ khí, đồ dùng xưa
C. Truyện kể dân gian
D. Huyền thoại
4. Tư liệu truyền miệng gồm:
A. Các công cụ sản xuất
B. Những truyền thuyết, truyện kể dân gian
C. Sách lịch sử
D. Tượng đài lịch sử
5. Tư liệu gốc là gì?
A. Là tư liệu viết lại từ nhiều nguồn
B. Là tư liệu được tạo ra sau sự kiện
C. Là tư liệu có ngay trong thời điểm xảy ra sự kiện
D. Là tư liệu được phỏng đoán
6. Tư liệu gốc có độ tin cậy:
A. Thấp
B. Không xác định
C. Cao
D. Trung bình
7. Ví dụ của tư liệu hiện vật là:
A. Truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh
B. Đồ gốm, công cụ, vũ khí cổ

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
C. Truyện cổ tích dân gian
D. Sách giáo khoa lịch sử
8. Mục đích phục dựng lại lịch sử là:
A. Để giải trí
B. Để học tập, giáo dục, nhận thức về quá khứ
C. Để kể chuyện
D. Để làm phim hoạt hình
9. Sử học là:
A. Khoa học nghiên cứu sinh học con người
B. Khoa học nghiên cứu các loài vật cổ
C. Khoa học nghiên cứu về quá khứ loài người
D. Khoa học nghiên cứu địa lý cổ đại
10. Phương pháp chính của nhà sử học là:
A. Dự đoán tương lai
B. Sưu tầm và phân tích tư liệu lịch sử
C. Vẽ bản đồ lịch sử
D. Dạy học lịch sử
11. Tư liệu lịch sử có thể được tìm thấy ở:
A. Chợ
B. Bảo tàng, thư viện, di tích
C. Sân vận động
D. Nhà hàng
12. Truyện kể dân gian là tư liệu:
A. Chữ viết
B. Hiện vật
C. Truyền miệng
D. Gốc
13. Một sử gia cần phải:
A. Tin mọi thông tin nghe được
B. Chỉ dựa vào cảm tính
C. Kiểm tra, phân tích, đối chiếu tư liệu
D. Dựa vào một nguồn duy nhất
14. Việc phục dựng lại lịch sử cần:
A. Càng nhiều tư liệu càng tốt
B. Ít tư liệu cho đỡ rối
C. Chỉ một loại tư liệu là đủ
D. Không cần tư liệu
15. Tư liệu truyền miệng có độ chính xác:
A. Tuyệt đối
B. Khá cao

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
C. Thấp và cần kiểm chứng
D. Không cần thiết
16. Một trong những khó khăn khi dùng tư liệu truyền miệng là:
A. Rất dễ tiếp cận
B. Có thể bị thay đổi qua thời gian
C. Luôn chính xác
D. Không cần kiểm tra
17. Đồ dùng sinh hoạt cổ là tư liệu:
A. Chữ viết
B. Hiện vật
C. Truyền miệng
D. Gốc
18. Tư liệu lịch sử giúp chúng ta:
A. Sáng tác truyện giả tưởng
B. Tìm hiểu và hiểu đúng về quá khứ
C. Làm thơ
D. Làm bài toán
19. Các công cụ đá thuộc tư liệu:
A. Truyền miệng
B. Chữ viết
C. Hiện vật
D. Âm thanh
20. Bài viết trong sử sách thời xưa là tư liệu:
A. Hiện vật
B. Truyền miệng
C. Chữ viết
D. Nghệ thuật
21. Tư liệu khảo cổ là một phần của:
A. Truyện dân gian
B. Tư liệu truyền miệng
C. Tư liệu hiện vật
D. Tư liệu hư cấu
22. Truyền thuyết Thánh Gióng là:
A. Tư liệu hiện vật
B. Tư liệu truyền miệng
C. Tư liệu chữ viết
D. Tư liệu pháp lý
23. Địa điểm giúp tìm thấy nhiều tư liệu lịch sử nhất là:
A. Trung tâm thương mại
B. Cửa hàng đồ cổ

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
C. Di tích lịch sử, khảo cổ
D. Công viên giải trí
24. Các tư liệu không rõ nguồn gốc cần:
A. Tin tưởng ngay
B. Loại bỏ
C. Kiểm chứng cẩn thận
D. Không sử dụng
25. Bức tranh trên vách đá thời tiền sử là tư liệu:
A. Truyền miệng
B. Hiện vật
C. Chữ viết
D. Nhân tạo
26. Lịch sử là khoa học:
A. Xã hội
B. Tự nhiên
C. Toán học
D. Nghệ thuật
27. Thư tịch cổ như Đại Việt sử ký toàn thư là tư liệu:
A. Truyền miệng
B. Hiện vật
C. Chữ viết
D. Tranh vẽ
28. Khi phục dựng lịch sử, nhà sử học cần:
A. Phỏng đoán theo cảm giác
B. Gộp hết mọi tư liệu không cần chọn lọc
C. Chọn lọc và phân tích cẩn thận
D. Tự sáng tạo câu chuyện mới
29. Lịch sử giúp con người:
A. Quên đi quá khứ
B. Hướng tới tương lai mà không cần nhìn lại
C. Hiểu rõ cội nguồn, biết ơn tổ tiên
D. Chỉ học thuộc lòng các mốc sự kiện
30. Một sự kiện lịch sử có thể được biết đến nhờ:
A. Duy nhất một câu chuyện dân gian
B. Nhiều loại tư liệu khác nhau
C. Một bộ phim hoạt hình
D. Một người kể lại
10. SƠ ĐỒ TƯ DUY

TÀI LIỆU ÔN HSG 6 THEO KỸ THUẬT 10 LẦN CHẠM KIẾN THỨC
🎯 Chủ điểm trung tâm (ghi ở giữa sơ đồ):
🔶 Dựa vào đâu để biết và phục dựng lại lịch sử?
🟢 Nhánh 1: Tư liệu lịch sử




Khái niệm: Dấu tích, ghi chép về quá khứ
Vai trò: Căn cứ phục dựng lại lịch sử
Yêu cầu: Được phân tích, kiểm chứng

🔵 Nhánh 2: Các loại tư liệu lịch sử




Tư liệu chữ viết: sách, bia đá, thư tịch cổ, sắc lệnh
Tư liệu hiện vật: đồ gốm, công cụ, vũ khí, di tích
Tư liệu truyền miệng: truyền thuyết, truyện dân gian, ca dao

🟣 Nhánh 3: Tư liệu gốc và vai trò




Tư liệu gốc: có từ thời xảy ra sự kiện
Độ tin cậy cao, giá trị nghiên cứu lớn
Cần được xác thực, so sánh

🟠 Nhánh 4: Phục dựng lịch sử




Khái niệm: Tái hiện sự kiện, đời sống quá khứ
Phương pháp: Thu thập – phân tích – đối chiếu tư liệu
Vai trò: Giúp hiểu đúng, học tập, giáo dục truyền thống

👉 Gợi ý vẽ sơ đồ:




Chủ điểm ở giữa (hình tròn hoặc cuộn giấy cổ)
Mỗi nhánh là một màu riêng
Dùng biểu tượng minh họa nhỏ (📚 cho chữ viết, 🏺 cho hiện vật, 👂
cho truyền miệng…)

(Ai cần liên hệ sđt zalo: 0352.677.030, chút
phí 150k/1 bộ Lịch sử lớp 6 KNTT)