Chủ đề 3

THIẾT KẾ MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ
(4 tiết)
A. MỤC TIÊU
1. Kiến thức, kĩ năng
- Thiết kế được sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà.
2. Phẩm chất và năng lực chung
- Chăm chỉ : Có ý thức tự giác về nhiệm vụ học tập. Chăm chỉ luyện tập để vận dụng kiến thức,
kĩ năng về thiết kế mạng điện trong nhà vào thực tế.
- Tự chủ và tự học : Chủ động, tích cực và trách nhiệm thực hiện những công việc trong học
tập; Vận dụng một cách linh hoạt những kiến thức, kĩ năng đã học về thiết kế mạng điện trong
nhà vào thực tiễn.
- Giao tiếp và hợp tác : Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với sơ đồ, kí hiệu, số liệu để trình bày,
thảo luận về thiết kế mạng điện trong nhà. Biết chủ động và gương mẫu hoàn thành phần việc
được giao, góp ý điều chỉnh thúc đẩy hoạt động chung; khiêm tốn học hỏi các thành viên trong
nhóm.
3. Năng lực công nghệ
- Nhận thức công nghệ : Nhận biết được các kí hiệu trên sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt mạng
điện trong nhà.
- Giao tiếp công nghệ : Biểu diễn được ý tưởng thiết kế mạch điện bằng hình biểu diễn cơ bản.
- Thiết kế kĩ thuật : Đề xuất được giải pháp thiết kế sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt mạng điện
trong nhà.
Gợi ý phân bố bài giảng
- Tiết 1 và 2 : 1. Sơ đồ mạng điện trong nhà
- Tiết 3 và 4 : 2. Thực hành thiết kế mạng điện trong nhà (tổ chức thực hành)
B. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Chuẩn bị của Giáo viên
- Tìm hiểu mục tiêu và nội dung của chủ đề.

- Chuẩn bị tài liệu giảng dạy : SGK và SBT là tài liệu tham khảo chính.
- Chuẩn bị đồ dùng, phương tiện dạy học : tranh ảnh hoặc video clip giới thiệu về mạng điện
trong nhà và các bản vẽ sơ đồ nguyên lí, sơ đồ lắp đặt.
2. Chuẩn bị của học sinh
- Đọc trước bài học trong SGK.
- Tìm hiểu về cấu trúc chung của sơ đồ nguyên lí, sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà.
- Dụng cụ, vật liệu thực hành : giấy vẽ A4, bút chì vẽ, bút bi, thước kẻ HS, . . .
C. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1. Khởi động
- Mục tiêu : Kích thích nhu cầu tìm hiểu về thiết kế sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt mạng điện
trong nhà.
- Nội dung : Tình huống và câu hỏi ở phần Mở đầu trong SGK.
- Sản phẩm : Nhu cầu tìm hiểu về cách thiết kế mạng điện trong nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp
+ GV minh họa hình ảnh sơ đồ nguyên lí, sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà (Hình 3.1).
+ GV nêu câu hỏi trong SGK : Để lắp đặt được một mạng điện trong nhà (Hình 3.1) hoạt
động đúng nguyên lí, an toàn và đáp ứng yêu cầu đặt ra thì người thiết kế cần thiết kế
những sơ đồ điện gì?

 Cần thiết kế sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt.
+ GV dẫn dắt, giới thiệu mục tiêu bài học.
2. Hình thành kiến thức
2.1. Sơ đồ mạng điện trong nhà
2.1.1. Mạng điện và sơ đồ mạng điện trong nhà.
- Mục tiêu : Giúp học sinh nhận biết được mạng điện và sơ đồ mạng điện trong nhà.
- Nội dung : Mạng điện và sơ đồ mạng điện trong nhà.
- Sản phẩm : Mạng điện và sơ đồ mạng điện trong nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp.
+ GV sử dụng hình thức học tập toàn lớp để dẫn dắt HS tìm hiểu về mạng điện và sơ đồ
mạng điện trong nhà
+ GV thuyết trình, giảng giải về mạng điện và sơ đồ mạng điện trong nhà

+ GV giúp HS đúc kết kiến thức của bài học.
Kết luận : GV nêu khái niệm mạng điện và sơ đồ mạng điện như trình bày trong SGK.
2.1.2. Kí hiệu điện trên sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt
- Mục tiêu : Giúp học sinh nhận biết được các kí hiệu sử dụng trong thiết kế mạng điện trong
nhà.
- Nội dung : Bảng kí hiệu.
- Sản phẩm : Nhận biết được các kí hiệu điện.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV yêu cầu HS nhắc lại các kí hiệu đã học ở chương trình Công nghệ 8.
+ GV cho HS quan sát hình ảnh kí hiệu điện trên các sơ đồ thiết kế thực tế.
+ GV dẫn dắt, gợi mở giúp HS nhận biết và phân biệt các kí hiệu điện.
Kết luận : Một số kí hiệu điện trên sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt (Bảng 3.1).
2.1.3. Sơ đồ nguyên lí
- Mục tiêu : Giúp học sinh nhận biết được vai trò của sơ đồ nguyên lí; quy trình thiết kế sơ đồ
nguyên lí mạch điện trong nhà theo yêu cầu đặt ra.
- Nội dung : Vai trò của sơ đồ nguyên lí; các bước trong quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí mạch
điện trong nhà
- Sản phẩm : Nhận biết được vai trò của sơ đồ nguyên lí; quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí
mạch điện trong nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV trình chiếu hình ảnh sơ đồ nguyên lí như hình 3.2, yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong
SGK : Sơ đồ nguyên lí như minh họa ở hình 3.2 được sử dụng trong trường hợp nào ?
Hãy nêu cách vẽ sơ đồ này.
+ GV giải thích vai trò của sơ đồ nguyên lí khi thiết kế mạch điện.
+ GV nêu ví dụ minh họa, gợi mở, dẫn dắt HS tìm hiểu quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí
theo Bảng 3.2.
+ GV yêu cầu HS trình bày, đúc kết kiến thức của bài học về nội dung và yêu cầu các
bước trong quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí.
Kết luận : Qui trình thiết kế sơ đồ nguyên lí gồm các bước sau:

 Bước 1. Xác định nhiệm vụ thiết kế.
 Bước 2. Xác định thiết bị và mối liên hệ về điện giữa các thiết bị.
 Bước 3. Vẽ sơ đồ nguyên lí.
2.1.4. Sơ đồ lắp đặt
- Mục tiêu : Giúp học sinh nhận biết được vai trò của sơ đồ lắp đặt; quy trình thiết kế sơ đồ lắp
đặt mạch điện trong nhà theo yêu cầu đặt ra.
- Nội dung : Vai trò của sơ đồ lắp đặt; các bước trong quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt mạch điện
trong nhà
- Sản phẩm : Nhận biết được vai trò của sơ đồ lắp đặt; quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt mạch
điện trong nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV trình chiếu hình ảnh sơ đồ lắp đặt như hình 3.3, yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong
SGK : Sơ đồ lắp đặt như minh họa ở hình 3.2 được vẽ dựa vào những căn cứ nào?
+ GV giải thích vai trò của sơ đồ lắp đặt khi thiết kế mạch điện.
+ GV nêu ví dụ minh họa, gợi mở, dẫn dắt HS tìm hiểu quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt
theo Bảng 3.3.
+ GV yêu cầu HS trình bày, đúc kết kiến thức của bài học về nội dung và yêu cầu các
bước trong quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt.
Kết luận : Qui trình thiết kế sơ đồ lắp đăt gồm các bước sau:

 Bước 1. Nghiên cứu sơ đồ nguyên lí.
 Bước 2. Xác định vị trí lắp đặt các thiết bị điện.
 Bước 3. Vẽ sơ đồ lắp đặt.
2.2. Thực hành thiết kế mạng điện trong nhà
2.2.1. Chuẩn bị thực hành
- Mục tiêu : Giúp học sinh nhận biết được các nội dung cần chuẩn bị trước khi thực hành.
- Nội dung : Nội dung cần chuẩn bị bao gồm :





Nội dung thực hành.
Yêu cầu thực hành.
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành.
Dụng cụ, vật liệu thực hành.

- Sản phẩm : Nhận biết được các nội dung cần chuẩn bị trước khi thực hành.

- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu về nội dung thực hành : Thiết kế mạng điện trong nhà cho
một phòng ngủ có :
o
o
o
o

Một bóng đèn chiếu sáng.
Một ổ cắm điện cấp điện cho thiết bị điện di động.
Hai công tắc 3 cực điều khiển đèn chiếu sáng ở hai nơi.
Hai bảng điện có gắn các thiết bị điện và đặt tại vị trí trong phòng theo nhu cầu sử
dụng.
+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu về yêu cầu thực hành cần phải đáp ứng :
 Sơ đồ nguyên lí vẽ đúng chức năng yêu cầu đặt ra.
 Sơ đồ lắp đặt đúng vị trí lắp đặt trong thực tế của thiết bị điện, tiết kiệm vật tư và
đúng nguyên lí hoạt động.
 Các kí hiệu điện trên sơ đồ sử dụng đúng kí hiệu trong Bảng 3.1.
 Các sơ đồ mạch điện vẽ rõ ràng, thẩm mĩ.
+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tiêu chí đánh giá kết quả thực hành thiết kế mạng điện
trong nhà theo Bảng 3.4 trong SGK.
+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu về dụng cụ, vật liệu cần chuẩn bị để thực hành thiết kế
mạng điện trong nhà theo Bảng 3.5 trong SGK.
Kết luận : Xác định được nội dung cần chuẩn bị trước khi thực hành :






Xác định nội dung thực hành;
Yêu cầu thực hành;
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành;
Dụng cụ, vật liệu thực hành thiết kế mạng điện trong nhà.

2.2.2. Thực hành thiết kế sơ đồ nguyên lí
- Mục tiêu : Thiết kế được sơ đồ nguyên lí mạng điện trong nhà đơn giản.
- Nội dung : Các bước thiết kế sơ đồ nguyên lí mạng điện trong nhà đơn giản.
- Sản phẩm : Thiết kế được sơ đồ nguyên lí mạng điện trong nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí mạng điện trong nhà.

 Bước 1. Xác định nhiệm vụ thiết kế.
 Bước 2. Xác định thiết bị và mối liên hệ về điện giữa các thiết bị.
 Bước 3. Vẽ sơ đồ nguyên lí.

+ GV hướng dẫn HS xác định nội dung trong từng bước.
+ GV yêu cầu HS thực hiện các bước trong quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí.
+ GV theo dõi HS thực hành, điều chỉnh khi có sai sót.
+ GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả sau khi hết thời gian thực hành.
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành

 Tiêu chí đánh giá quy trình thực hành :
TT
Các bước thực hiện
1 Xác định nhiệm vụ thiết kế.
2 Xác định thiết bị và mối liên hệ về điện giữa các thiết bị.
3 Vẽ sơ đồ nguyên lí.

Có

Không

 Tiêu chí đánh giá sơ đồ nguyên lí mạng điện trong nhà :
TT
Các bước thực hiện
1 Sơ đồ nguyên lí vẽ đúng chức năng, yêu cầu đặt ra.
Các kí hiệu điện trên sơ đồ sử dụng đúng kí hiệu trong
2
Bảng 3.1.
3 Sơ đồ mạch điện vẽ rõ ràng, thẩm mĩ.

Chưa đạt Đạt

Tốt

Kết luận : Quy trình thiết kế sơ đồ nguyên lí gồm :

 Bước 1. Xác định nhiệm vụ thiết kế.
 Bước 2. Xác định thiết bị và mối liên hệ về điện giữa các thiết bị.
 Bước 3. Vẽ sơ đồ nguyên lí.
2.2.3. Thực hành thiết kế sơ đồ lắp đặt
- Mục tiêu : Thiết kế được sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà đơn giản.
- Nội dung : Các bước thiết kế sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà đơn giản.
- Sản phẩm : Thiết kế được sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV hướng dẫn HS tìm hiểu quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà.

 Bước 1. Nghiên cứu sơ đồ nguyên lí.
 Bước 2. Xác định vị trí lắp đặt các thiết bị.
 Bước 3. Vẽ sơ đồ lắp đặt.
+ GV hướng dẫn HS xác định nội dung trong từng bước.

+ GV yêu cầu HS thực hiện các bước trong quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt.
+ GV theo dõi HS thực hành, điều chỉnh khi có sai sót.
+ GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả sau khi hết thời gian thực hành.
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành

 Tiêu chí đánh giá quy trình thực hành :
TT
Các bước thực hiện
1 Nghiên cứu sơ đồ nguyên lí.
2 Xác định vị trí lắp đặt các thiết bị.
3 Vẽ sơ đồ lắp đặt.

Có

Không

 Tiêu chí đánh giá sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà :
TT
1
2
3

Các bước thực hiện
Chưa đạt Đạt
Sơ đồ lắp đặt đúng vị trí lắp đặt trong thực tế của thiết bị
điện, tiết kiệm vật tư và đúng nguyên lí hoạt động.
Các kí hiệu điện trên sơ đồ sử dụng đúng kí hiệu trong
Bảng 3.1.
Sơ đồ mạch điện vẽ rõ ràng, thẩm mĩ.

Tốt

Kết luận : Quy trình thiết kế sơ đồ lắp đặt mạch điện trong nhà gồm :

 Bước 1. Nghiên cứu sơ đồ nguyên lí.
 Bước 2. Xác định vị trí lắp đặt các thiết bị.
 Bước 3. Vẽ sơ đồ lắp đặt.
3. Luyện tập
- Mục tiêu : Giúp HS củng cố, khắc sâu kiến thức về quy trình thiết kế mạng điện trong nhà đơn
giản.
- Nội dung : Bài tập phần Luyện tập trong SGK.
- Sản phẩm : Đáp án bài tập phần Luyện tập trong SGK.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV gợi mở, dẫn dắt để HS thực hiện bài tập.
Câu 1 : Hãy phân biệt sự giống và khác nhau giữa sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt.
 Giống : Đều là sơ đồ kết nối các phần tử của mạch điện lại với nhau tạo thành một mạch
điện.

 Khác : Sơ đồ nguyên lí dùng để phân tích nguyên lí nên sơ đồ nối dây đơn giản hơn; sơ
đồ lắp đặt dùng để thể hiện vị trí lắp đặt nên sơ đồ nối dây phức tạp hơn.
Câu 2 : Nêu cách vẽ sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà.
 Cách vẽ sơ đồ nguyên lí :
o Bước 1. Xác định nhiệm vụ thiết kế.
o Bước 2. Xác định thiết bị và mối liên hệ về điện giữa các thiết bị.
o Bước 3. Vẽ sơ đồ nguyên lí.
 Cách vẽ sơ đồ lắp đặt
o Bước 1. Nghiên cứu sơ đồ nguyên lí.
o Bước 2. Xác định vị trí lắp đặt các thiết bị.
o Bước 3. Vẽ sơ đồ lắp đặt.
4. Vận dụng
- Mục tiêu : Giúp HS củng cố và vận dụng kiến thức đã học về thiết kế mạng điện trong nhà.
- Nội dung : Bài tập phần Vận dụng trong SGK và bài tập về nhà trong SBT.
- Sản phẩm : Đáp án bài tập phần Vận dụng và bài tập về nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Hướng dẫn làm bài tập ở nhà.
+ GV gợi ý, hướng dẫn HS tìm hiểu để thực hiện bài tập ở phần Vận dụng trong SGK.
+ GV hướng dẫn HS làm bài tập cá nhân ở nhà.
5. Kết luận chung
- Mục tiêu : Tổng kết những kiến thức cốt lõi của bài học.
- Nội dung :
 Trình tự các bước thiết kế sơ đồ nguyên lí.
 Trình tự các bước thiết kế sơ đồ lắp đặt.
- Sản phẩm : Nội dung phần Ghi nhớ trong SGK.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp
+ GV yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức vừa học, dẫn đát để HS nêu được các nội dung của
phần Ghi nhớ trong SGK.
+ GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi đặt ra ở phần Mở đầu (SGK) : Để lắp đặt được một mạng điện
trong nhà (hình 3.1) hoạt động đúng nguyên lí, an toàn và đáp ứng yêu cầu đặt ra thì người
thiết kế cần thiết kế những sơ đồ điện gì ?