Chủ đề 2

DỤNG CỤ ĐO ĐIỆN CƠ BẢN
(4 tiết)
A. MỤC TIÊU
1. Kiến thức, kĩ năng
- Sử dụng được một số dụng cụ đo điện cơ bản.
2. Phẩm chất và năng lực chung
- Chăm chỉ : Có ý thức về nhiệm vụ học tập, vận dụng kiến thức, kĩ năng sử dụng một số dụng
cụ đo điện cơ bản thực tiễn.
- Tự chủ và tự học : Vận dụng một cách linh hoạt những kiến thức, kĩ năng đã học về dụng cụ
đo điện vào các tình huống mới.
- Giao tiếp và hợp tác : Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với hình ảnh để trình bày thông tin, ý
tưởng và thảo luận những vấn đề về dụng cụ đo điện cơ bản. Biết chủ động và gương mẫu hoàn
thành phần việc được giao, góp ý điều chỉnh thúc đẩy hoạt động chung; khiêm tốn học hỏi các
thành viên trong nhóm.
3. Năng lực công nghệ
- Nhận thức công nghệ : Tóm tắt được các kiến thức, kĩ năng cơ bản về dụng cụ đo điện
- Giao tiếp công nghệ : Đọc được kết quả đo điện trên dụng cụ đo điện cơ bản.
- Sử dụng công nghệ : Biết cách sử dụng các dụng cụ đo điện cơ bản.
Gợi ý phân bố bài giảng
- Tiết 1 và 2 :
1. Công tơ điện 1 pha
2. Đồng hồ vạn năng (VOM)
3. Ampe kìm (ampe kẹp)
- Tiết 3 và 4 :
4. Thực hành sử dụng VOM và ampe kìm (tổ chức thực hành)
B. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1. Chuẩn bị của Giáo viên

- Tìm hiểu mục tiêu và nội dung của chủ đề.
- Chuẩn bị tài liệu giảng dạy : SGK và SBT là tài liệu tham khảo chính.
- Chuẩn bị đồ dùng, phương tiện dạy học : tranh ảnh hoặc video clip giới thiệu về dụng cụ đo
điện, các bộ phận chính của dụng cụ đo điện và minh họa sử dụng các dụng cụ đo điện.
- Dụng cụ, thiết bị thực hành
 Mạch điện xoay chiều gồm : nguồn điện 220V; bóng đèn sợi đốt 220V – 100W hoặc phụ
tải khác tương đương.
 VOM chỉ thị số.
 Điện trở.
 Aptomat cấp điện.
 Ampe kìm.
 Bảng thí nghiệm điện tử Testboard.
 Tuavit 4 cạnh.
 Bao tay (găng tay) cách điện.
2. Chuẩn bị của học sinh
- Đọc trước bài học trong SGK.
- Tìm hiểu về cấu tạo của dụng cụ đo điện, các bộ phận chính của dụng cụ đo điện.
- Dụng cụ, thiết bị thực hành







VOM chỉ thị số.
Điện trở.
Ampe kìm.
Bảng thí nghiệm điện tử Testboard.
Tuavit 4 cạnh.
Bao tay (găng tay) cách điện.

C. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1. Khởi động
- Mục tiêu : Kích thích nhu cầu tìm hiểu về cách sử dụng các dụng cụ đo điện cơ bản.
- Nội dung : Tình huống và câu hỏi ở phần Mở đầu trong SGK.
- Sản phẩm : Nhu cầu tìm hiểu về cách sử dụng các dụng cụ đo điện cơ bản.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp
+ GV minh họa hình ảnh hoặc vật thật các dụng cụ đo điện trong thực tiễn.
+ GV nêu câu hỏi ở phần Mở đầu trong SGK.
+ GV giới thiệu mục tiêu bài học.

2. Hình thành kiến thức
2.1. Công tơ điện một pha
- Mục tiêu : Giúp học sinh trình bày được công dụng và các bộ phận chính của công tơ điện một
pha.
- Nội dung : Công dụng, các bộ phận chính của công tơ điện một pha.
- Sản phẩm : Trình bày được công dụng, các bộ phận chính của công tơ điện một pha.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV tổ chức cho HS quan sát Hình 2.2 hoặc vật thật về các bộ phận chính của công tơ
điện.
+GV yêu cầu HS làm việc cá nhân hoặc làm việc nhóm nhỏ để thực hiện câu lệnh và trả
lời câu hỏi trong SGK :

 Em hãy nêu các bộ phận chính của công tơ điện trên hình 2.2.
 Công tơ điện một pha như minh họa ở hình 2.2 được sử dụng để đo đại lượng điện
nào của mạng điện trong nhà ?
+ GV dẫn dắt, gợi mở giúp HS nêu công dụng và các bộ phận chính của công tơ điện một
pha.
Kết luận : Công tơ điện một pha được sử dụng để đo điện năng tiêu thụ của các đồ dùng
điện trong gia đình, các bộ phận chính gồm : vỏ công tơ điện, màn hình hiển thị, các cực
nối điện.
2.2. Đồng hồ vạn năng (VOM)
2.2.1. Các bộ phận chính của đồng hồ vạn năng
- Mục tiêu : Giúp học sinh trình bày được công dụng và các bộ phận chính của VOM.
- Nội dung : Công dụng, các bộ phận chính của VOM.
- Sản phẩm : Trình bày được công dụng, các bộ phận chính của VOM.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV tổ chức cho HS quan sát Hình 2.3 hoặc vật thật về các bộ phận chính của đồng hồ
vạn năng (VOM).
+ GV yêu cầu HS nêu các bộ phận chính của VOM.
+ GV yêu cầu HS làm việc cá nhân hoặc làm việc nhóm nhỏ để trả lời câu hỏi trong SGK
: Để đo điện áp 220V xoay chiều, núm xoay chọn thang đo cần đặt tại vị trí nào ?

 Núm xoay thang đo đặt tại vị trí điện áp xoay chiều, thang đo lớn hơn và gần nhất
với giá trị 220V.
+ GV dẫn dắt HS tóm tắt các thông tin tìm được để đúc kết thành kiến thức của bài học.
Kết luận : Đồng hồ vạn năng (VOM) được sử dụng để đo các thông số điện như : điện áp
một chiều, điện áp xoay chiều, cường độ dòng điện một chiều, điện trở, . . . VOM có các
bộ phận chính gồm : vỏ VOM, màn hình hiển thị, núm xoay chọn thang đo, thang đo, các
giắc cắm que đo, que đo.
2.2.2. Quy trình sử dụng VOM
- Mục tiêu : Giúp học sinh trình bày được quy trình sử dụng VOM.
- Nội dung : Các bước sử dụng VOM để đo đại lượng điện.
- Sản phẩm : Trình bày được quy trình sử dụng VOM.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV dẫn dắt HS nêu được các bước đo đại lượng điện bằng VOM.

 Bước 1. Chọn đại lượng điện và thang đo.
 Bước 2. Tiến hành đo.
 Bước 3. Đọc kết quả.
+ GV hướng dẫn HS nhận biết các đại lượng điện và thang đo trên VOM.
+ GV thao tác mẫu cắm 2 que đo vào VOM và đặt 2 que đo vào vị trí cần đo.
+ GV thao tác mẫu đo điện áp xoay chiều bằng VOM.
+ GV thao tác mẫu đo điện trở bằng VOM.
+ Nhắc nhở HS những lưu ý an toàn trong từng bước sử dụng VOM.
+ GV dẫn dắt HS tóm tắt thông tin tìm được để đúc kết thành kiến thức của bài học.
Kết luận : Qui trình sử dụng VOM :

 Bước 1. Chọn đại lượng điện và thang đo.
 Bước 2. Tiến hành đo.
 Bước 3. Đọc kết quả.
2.3. Ampe kìm (ampe kẹp)
2.3.1. Các bộ phận chính của ampe kìm
- Mục tiêu : Giúp học sinh trình bày được công dụng và các bộ phận chính của ampe kìm.
- Nội dung : Công dụng, các bộ phận chính của ampe kìm.

- Sản phẩm : Trình bày được công dụng, các bộ phận chính của ampe kìm.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV tổ chức cho HS quan sát Hình 2.4 hoặc vật thật về các bộ phận chính của ampe
kìm, yêu cầu HS nêu công dụng và các bộ phận chính của ampe kìm.
+ GV yêu cầu HS làm việc cá nhân hoặc làm việc nhóm nhỏ để thực hiện câu lệnh trong
SGK : Em hãy tìm hiểu ampe kìm như minh họa ở hình 2.4 và cho biết ampe kìm có thể
sử dụng để đo, kiểm tra những đại lượng điện nào của mạng điện trong nhà?
+ GV dẫn dắt HS tóm tắt các thông tin tìm được để đúc kết thành kiến thức của bài học.
Kết luận : Ampe kìm được sử dụng để đo cường độ xoay chiều. Ngoài ra, ampe kìm còn
tích hợp chức năng đo điện áp xoay chiều và điện trở giống như VOM. Ampe kìm có các
bộ phận chính gồm : hàm kẹp, vỏ ampe kìm, thang đo, màn hình hiển thị, giắc cắm que
đo, lẫy mở hàm kẹp, núm xoay chọn thang đo, que đo.
2.3.2. Quy trình sử dụng ampe kìm
- Mục tiêu : Giúp học sinh hiểu và vận dụng được quy trình sử dụng ampe kìm.
- Nội dung : Các bước sử dụng ampe kìm để đo đại lượng điện.
- Sản phẩm : Hiểu và vận dụng được quy trình sử dụng ampe kìm.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV dẫn dắt HS nêu được các bước đo cường độ dòng điện xoay chiều.

 Bước 1. Xác định giá trị lớn nhất của cường độ dòng điện xoay chiều cần đo và
chọn thang đo cường độ dòng điện xoay chiều phù hợp trên đồng hồ.
 Bước 2. Kẹp một dây điện cấp nguồn cho tải tiêu thụ điện vào hàm kẹp.
 Bước 3. Đọc kết quả đo trên màn hình hiển thị.
+ GV hướng dẫn HS xác định giá trị lớn nhất của cường độ dòng điện xoay chiều cần đo.
+ GV gợi mở HS xác định thang đo cường độ dòng điện xoay chiều phù hợp trên đồng
hồ.
+ GV thao tác mẫu kẹp dây điện cấp nguồn cho tải tiêu thụ điện vào hàm kẹp.
+ GV yêu cầu HS mô tả từng bước sử dụng ampe kìm.
+ Nhắc nhở HS những lưu ý về yếu tố an toàn trong từng bước.
+ GV hướng dẫn HS đọc kết quả đo.

+ GV dẫn dắt HS tóm tắt thông tin tìm được để đúc kết thành kiến thức của bài học.
Kết luận : Quy trình sử dụng ampe kìm :

 Bước 1. Xác định giá trị lớn nhất của cường độ dòng điện xoay chiều cần đo và
chọn thang đo cường độ dòng điện xoay chiều phù hợp trên đồng hồ.
 Bước 2. Kẹp một dây điện cấp nguồn cho tải tiêu thụ điện vào hàm kẹp.
 Bước 3. Đọc kết quả đo trên màn hình hiển thị.2.
2.4. Thực hành sử dụng VOM và ampe kìm
2.4.1. Thực hành đo điện áp xoay chiều (ACV)
- Mục tiêu : Tổ chức cho HS thực hành sử dụng VOM để đo được điện áp xoay chiều.
- Nội dung : Thực hành đo điện áp xoay chiều.
- Sản phẩm : Sử dụng được VOM để đo điện áp xoay chiều.
- Tổ chức hoạt động dạy học :
+ GV nêu mục tiêu của buổi thực hành.
+ GV nêu tiêu chí đánh giá kết quả thực hành.
+ GV tổ chức cho từng nhóm HS thực hành đo khi không có điện dưới sự hướng dẫn của GV
theo các bước như Bảng 2.1.
+ GV hướng dẫn từng nhóm HS sử dụng đồng hồ đo khi có điện dưới sự giám sát của GV.
+ GV theo dõi HS thực hành từng bước, kiểm tra, uốn nắn và điều chỉnh thao tác của HS. Nhắc
nhở HS đảm bảo an toàn điện và an toàn lao động.
+ GV yêu cầu HS dừng công việc khi hết thời gian.
+ HS báo cáo giá trị điện áp đo được.
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành

 Tiêu chí đánh giá quy trình thực hành
TT
1
2
3
4

Các bước thực hiện
Vặn núm xoay tới vị trí đo đại lượng điện áp xoay chiều
và lựa chọn thang đo phù hợp.
Kết nối hai đầu que đo với hai cực tính của nguồn điện
Đọc kết quả
Đảm bảo an toàn điện khi tiến hành đo

Có

Không

 Tiêu chí đánh giá sản phẩm thực hành
TT
1
2
3

Các bước thực hiện
Chọn đúng đại lượng cần đo và thang đo điện áp xoay
chiều.
Kết nối đảm bảo tiếp xúc điện tốt.
Đọc chính xác giá trị và đơn vị hiển thị trên màn hình
hiển thị

Chưa đạt Đạt

Tốt

Kết luận : Các bước sử dụng VOM để đo điện áp xoay chiều :

 Bước 1. Chọn đại lượng điện và thang đo.
 Bước 2. Tiến hành đo.
 Bước 3. Đọc kết quả.
2.4.2. Thực hành đo điện trở
- Mục tiêu : Tổ chức cho HS thực hành sử dụng VOM để đo được giá trị của điện trở.
- Nội dung : Thực hành đo điện trở.
- Sản phẩm : Sử dụng được VOM để đo giá trị của điện trở.
- Tổ chức hoạt động dạy học :
+ GV nêu mục tiêu của buổi thực hành.
+ GV nêu tiêu chí đánh giá kết quả thực hành.
+ GV hướng dẫn từng nhóm HS sử dụng đồng hồ đo theo các bước như Bảng 2.2. dưới sự giám
sát của GV.
+ GV theo dõi HS thực hành từng bước, kiểm tra, uốn nắn và điều chỉnh thao tác của HS. Nhắc
nhở HS đảm bảo an toàn điện và an toàn lao động.
+ GV yêu cầu HS dừng công việc khi hết thời gian.
+ HS báo cáo giá trị điện trở đo được.
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành

 Tiêu chí đánh giá quy trình thực hành
TT
1
2
3
4

Các bước thực hiện
Vặn núm xoay tới vị trí đo đại lượng điện trở và lựa
chọn thang đo phù hợp.
Kết nối hai đầu que đo với hai đầu điện trở
Đọc kết quả
Đảm bảo an toàn điện khi tiến hành đo

Có

Không

 Tiêu chí đánh giá sản phẩm thực hành
TT
Các bước thực hiện
1 Chọn đúng đại lượng cần đo và thang đo điện trở.
2 Kết nối đảm bảo tiếp xúc điện tốt.
Đọc chính xác giá trị và đơn vị hiển thị trên màn hình
3
hiển thị

Chưa đạt Đạt

Tốt

Kết luận : Các bước sử dụng VOM để đo điện trở :

 Bước 1. Chọn đại lượng điện và thang đo.
 Bước 2. Tiến hành đo.
 Bước 3. Đọc kết quả.
2.4.3. Thực hành đo cường độ dòng điện xoay chiều bằng ampe kìm
- Mục tiêu : Tổ chức cho HS thực hành sử dụng ampe kìm để đo được cường độ dòng điện xoay
chiều.
- Nội dung : Thực hành đo cường độ dòng điện xoay chiều.
- Sản phẩm : Sử dụng được ampe kìm để đo cường độ dòng điện xoay chiều.
- Tổ chức hoạt động dạy học :
+ GV nêu mục tiêu của buổi thực hành.
+ GV nêu tiêu chí đánh giá kết quả thực hành.
+ GV tổ chức cho từng nhóm HS thực hành đo khi không có điện dưới sự hướng dẫn của GV
theo các bước như Bảng 2.3.
+ GV hướng dẫn từng nhóm HS sử dụng đồng hồ đo khi có điện dưới sự giám sát của GV.
+ GV theo dõi HS thực hành từng bước, kiểm tra, uốn nắn và điều chỉnh thao tác của HS. Nhắc
nhở HS đảm bảo an toàn điện và an toàn lao động.
+ GV yêu cầu HS dừng công việc khi hết thời gian.
+ HS báo cáo giá trị cường độ dòng điện xoay chiều đo được.
Tiêu chí đánh giá kết quả thực hành

 Tiêu chí đánh giá quy trình thực hành
TT
1
2
3

Các bước thực hiện
Vặn núm xoay tới vị trí đo cường độ dòng điện xoay
chiều và lựa chọn thang đo phù hợp.
Kẹp dây điện cấp nguồn cho bóng đèn vào hàm kẹp
Đọc kết quả

Có

Không

4

Đảm bảo an toàn điện khi tiến hành đo

 Tiêu chí đánh giá sản phẩm thực hành
TT
1
2
3

Các bước thực hiện
Chưa đạt Đạt
Chọn đúng đại lượng cần đo và thang đo cường độ dòng
điện xoay chiều.
Hàm kẹp của ampe kìm ở đúng vị trí dây điện cấp
nguồn cho bóng đèn
Đọc chính xác giá trị hiển thị trên màn hình hiển thị

Tốt

Kết luận : Các bước sử dụng ampe kìm để đo cường độ dòng điện xoay chiều :

 Bước 1. Chọn đại lượng điện và thang đo.
 Bước 2. Tiến hành đo.
 Bước 3. Đọc kết quả.
3. Luyện tập
- Mục tiêu : Giúp HS củng cố, khắc sâu kiến thức về các bộ phận chính và cách sử dụng các
dụng cụ đo điện cơ bản.
- Nội dung : Bài tập phần Luyện tập trong SGK.
- Sản phẩm : Đáp án bài tập phần Luyện tập trong SGK.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp kết hợp hoạt động nhóm
nhỏ.
+ GV dẫn dắt, gợi mở, sau đó đặt câu hỏi như trong phần Luyện tập trong SGK, yêu cầu HS
thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi theo cá nhân.
Câu 1 : Hãy nêu công dụng của công tơ điện.
 Công tơ điện dùng để đo điện năng tiêu thụ
Câu 2 : Hãy nêu các bước đo điện áp xoay chiều 220V bằng VOM.
 Bước 1. Vặn núm xoay tới vị trí đo đại lượng điện áp xoay chiều và lựa chọn thang đo
phù hợp (lớn hơn 220V).
 Bước 2. Kết nối 2 đầu que đo với hai cực tính của nguồn điện cần đo.
 Bước 3. Đọc kết quả đo.
Câu 3 : Hãy nêu các bộ phận chính của ampe kìm và các bước sử dụng ampe kìm để đo cường
độ dòng điện xoay chiều.
 Ampe kìm có các bộ phận chính gồm : hàm kẹp, vỏ ampe kìm, thang đo, màn hình hiển
thị, giắc cắm que đo, lẫy mở hàm kẹp, núm xoay chọn thang đo, que đo.

 Các bước sử dụng ampe kìm để đo cường độ dòng điện xoay chiều :
o Bước 1. Vặn núm xoay tới vị trí đo cường độ dòng điện xoay chiều và lựa chọn
thang đo phù hợp.
o Bước 2. Kẹp một dây điện cấp nguồn vào hàm kẹp.
o Bước 3. Đọc kết quả đo.
4. Vận dụng
- Mục tiêu : Giúp HS củng cố và vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về cách đo điện áp, đo
điện trở để đo kiểm tra thiết bị điện thông dụng như pin, ắc qui, aptomat.
- Nội dung : Bài tập phần Vận dụng trong SGK và bài tập về nhà trong SBT.
- Sản phẩm : Đáp án bài tập phần Vận dụng và bài tập về nhà.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Hướng dẫn làm bài tập ở nhà.
+ GV gợi ý, hướng dẫn HS tìm hiểu để thực hiện bài tập ở phần Vận dụng trong SGK.
+ GV hướng dẫn HS làm bài tập cá nhân ở nhà.
5. Kết luận chung
- Mục tiêu : Tổng kết những kiến thức cốt lõi của bài học.
- Nội dung :
 Công tơ điện một pha.
 Đồng hồ vạn năng (VOM).
 Ampe kìm (ampe kẹp)
- Sản phẩm : Nội dung phần Ghi nhớ trong SGK.
- Tổ chức hoạt động dạy học : Sử dụng hình thức học tập toàn lớp
+ GV yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức vừa học, dẫn đát để HS nêu được các nội dung của
phần Ghi nhớ trong SGK.
+ GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi đặt ra ở phần Mở đầu (SGK) : Dụng cụ đo điện minh họa ở
hình 2.1 đo được những đại lượng điện nào?