Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Ngày soạn ..................
ÔN TẬP BÀI 1:

THƯƠNG NHỚ QUÊ HƯƠNG
(THƠ)
ÔN TẬP PHẦN 1: ĐỌC HIỂU THỂ LOẠI
THƠ (CHỦ YẾU LÀ THƠ TÁM CHỮ)

I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
a. Kiến thức
- Củng cố kiến thức về thơ: đặc điểm nội dung (cảm hứng chủ đạo, mạch cảm xúc, thông điệp,...) và hình
thức (kết cấu, hình tượng thơ, vần, nhịp, biện pháp tu từ) của thơ.
- Củng cố cách đọc hiểu thể loại thơ.
- Nắm được các bước thực hành đề đọc hiểu thể loại thơ.
- Thực hành làm các đề đọc hiểu các bài thơ trong và ngoài sách giáo khoa.
b. Năng lực
+ Năng lực chung: Tự chủ và tự học; giải quyết vấn đề và sáng tạo
+ Năng lực chuyên môn: Năng lực ngôn ngữ (đọc – viết – nói và nghe); năng lực văn học.
c. Phẩm chất:
Chăm chỉ: Ý thức tự giác, tích cực trong học tập.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Học liệu:
- Tham khảo SGV, SGK, SBT Ngữ văn 9, Chân trời sáng tạo, tập 1.
- Tài liệu ôn tập bài học.
2. Thiết bị và phương tiện:
- Sử dụng máy chiếu/tivi kết nối wifi
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HĐ1. MỞ ĐẦU
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình để dẫn vào
bài ôn tập
b. Nội dung: Gv sử dụng phương pháp gợi mở đàm thoại để học sinh chia sẻ trải nghiệm của bản thân
c. Sản phẩm: Câu trả lời bằng ngôn ngữ nói của HS
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- HS chia sẻ trải nghiệm của mình
- GV chuyển giao nhiệm vụ:
HS báo cáo sản phẩm dạy học dự án:
GV chia lớp thành 4 nhóm với các nhiệm vụ sau:
- Nhóm 1: Làm video giới thiệu về một nghề truyền thống
ở quê hương em.
- Nhóm 2: Làm video giới thiệu về một di tích lịch sử, văn
hoá ở quê hương em.
Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

- Nhóm 3: Làm video giới thiệu về các tác phẩm văn học
(hoặc văn hoá dân gian) ở quê hương em.
- Nhóm 4: Làm video giới thiệu về một lễ hội ở quê hương
em.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- HS thực hiện nhiệm vụ
- GV lắng nghe, quan sát, hỗ trợ, gợi mở
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS chia sẻ sản phẩm của mình cho các bạn, HS khác lắng
nghe, quan sát, nhận xét.
- GV quan sát, lắng nghe, gợi mở
Bước 4: Kết luận, nhận đinh
GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.
HĐ 2. ÔN TẬP KIẾN THỨC ĐÃ HỌC
a. Mục tiêu:
- Ôn tập một số kiến thức đã học về thể loại thơ.
- Ôn tập một số kiến thức trọng tâm các VB trong SGK
b. Nội dung: HSsử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

SẢN PHẨM

NV1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
kiến thức cơ bản về thể loại
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm
đôi/ cá nhân/ Nhóm lớn)
(Một số câu hỏi cơ bản)
- HS thực hiện nhiệm vụ.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS thảo luận
- GV quan sát, hỗ trợ
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trình bày sản phẩm thảo luận;
- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu trả
lời của bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến
thức

I. ÔN TẬP CHUNG VỀ THƠ
1. Khái niệm thơ tám chữ
- Thơ tám chữ là thể thơ mỗi dòng có tám chữ, khổ
thơ dài ngắn khác nhau hoặc không chia khổ và có cách
ngắt nhịp đa dạng.
2. Đặc điểm thể loại thơ tám chữ
- Về cách gieo vần, thơ tám chữ thường gieo vần chân
và vần liền thành từng cặp luân phiên bằng, trắc.
3. Kết cấu của bài thơ, ngôn ngữ thơ
- Kết cấu của bài thơ được biểu hiện ở mọi phương diện
tổ chức của tác phẩm:
+ Sự lựa chọn thể thơ
+ Sự sắp xếp các phần, các đoạn thơ theo một trình tự
nhất định
+ Sự triển khai mạch cảm xúc
+ Sự phối hợp của vần, nhịp, hình ảnh thơ, các biện
pháp tu từ.

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025
- Ngôn ngữ thơ: hàm súc, ngắn gọn, giàu hình ảnh, gợi
nhiều hơn tả, giàu nhạc điệu, được tổ chức thành một
cấu trúc đặc biệt: có vần, nhịp, thanh, điệp, đối…
4. Cách đọc hiểu thể loại thơ
- Sử dụng kĩ năng tưởng tượng, suy luận khi đọc các
từ ngữ, hình ảnh đặc sắc trong thơ.
- Xác định thể thơ và những đặc điểm chính của thể
thơ.
- Tìm hiểu chủ thể trữ tình của bài thơ: lời của bài thơ
là lời của ai, nói với ai, trong hoàn cảnh nào?
- Xác định chủ đề của bài thơ.
- Tìm và phân tích nét độc đáo về hình thức của bài thơ
(kết cấu, ngôn ngữ, biện pháp tu từ)
- Làm rõ tình cảm, cảm xúc và cảm hứng chủ đạo của
bài thơ.
- Xác định bố cục, chủ đề, thông điệp mà tác giả
muốn gửi đến người đọc.
4. Cách làm bài đọc hiểu thể loại thơ
4.1. Các bước làm bài đọc hiểu
a. Đọc ngữ liệu thơ
- Đọc lướt.
- Đọc kĩ, gạch chân các hình ảnh, từ ngữ đặc sắc.
b. Đọc câu hỏi
- Đọc kĩ từng câu.
- Xác định các vế trong câu hỏi.
- Gạch chân các từ chìa khóa.
- Kết nối thông tin giữa các câu hỏi.
4.2. Các dạng câu hỏi/yêu cầu về thể loại thường gặp.
a. Yêu cầu ở mức nhận biết
- Nhận biết được một số yếu tố hình thức của (thể thơ;
vần, nhịp; từ ngữ, hình ảnh; bố cục, mạch cảm xúc;...).
- Nhận biết được nhân vật (chủ thể trữ tình) của bài thơ;
chủ đề và tình cảm, cảm hứng chủ đạo của nhà thơ.
b. Yêu cầu ở mức thông hiểu
- Nêu được bố cục, mạch cảm xúc, cảm hứng chủ đạo,
chủ đề,...của văn bản.
- Phân tích được tình cảm, thái độ của người tác giả thể
hiện qua ngôn ngữ, giọng điệu.
- Hiểu và phân tích được tác dụng của việc các yếu tố

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025
hình thức.
- Phân tích tâm tư, tình cảm của chủ thể trữ tình
c. Yêu cầu ở mức vận dụng
- Trình bày được bài học về cách nghĩ, cách ứng xử do
đoạn thơ, bài thơ gợi ra.
- Chỉ ra được điểm giống nhau và khác nhau giữa các
hình ảnh, hình tượng thơ.
- Liên hệ một vấn đề thực tế được đặt ra từ nội dung của
bài thơ.
4.3 Cách làm câu hỏi phần tự luận:
- Dạng 1: Em hiểu câu thơ …như thế nào?/ Câu thơ/
hình ảnh/ từ ngữ …này giúp em cảm nhận điều gì?
Cách trả lời:
+ Lí giải về các từ ngữ/ hình ảnh có nghĩa là…
+ Diễn giải lại nội dung của câu thơ (theo các vế câu, từ
chìa khóa)
-> Câu thơ/hình ảnh đó giúp em hiểu được hình ảnh gì,
thế nào, từ đó rút ra ý nghĩa, cảm hứng chủ đạo,… trong
phạm vi đọan thơ.
- Dạng 2: Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ/ lựa chọn từ
ngữ/ hình ảnh,… trong…?
Cách trả lời:
+ Gọi tên biện pháp tu từ, chỉ rõ từ ngữ/hình ảnh chứa
biện pháp;..
+ Nêu hiệu quả, trả lời các câu hỏi:
+ + Về nội dung: Sử dụng biện pháp tu từ/ /từ ngữ/ hình
ảnh… nhằm nhấn mạnh hình ảnh, tình cảm... giúp em
cảm nhận được hình ảnh ấy như thế nào ? Thể hiện thái
độ/ tình cảm gì của tác giả với ai? Gợi nhắc/ khơi gợi
tình cảm gì ở người đọc
+ + Về nghệ thuật: Biện pháp tu từ/từ ngữ/ hình ảnh …
có giúp câu thơ (tác phẩm) giàu hình ảnh, sinh động,
hấp dẫn không?
- Dạng 3: Rút ra bài học sâu sắc nhất/ thông điệp có
ý nghĩa nhất từ đoạn thơ/ bài thơ và lí giải vì sao.
+ Nêu ra 01 bài học/ thông điệp, gắn liền với nội dung
chính của đoạn thơ/ bài thơ (không chép nguyên văn
một câu thơ trong đoạn trích)
+ Có giá trị nhân văn

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025
+ Diễn đạt bằng 01 câu đơn
+ Lí giải tại sao chọn bài học, thông điệp đó (2 - 3 lí do.
- Dạng 4: Từ nội dung của bài thơ, nêu suy nghĩ về
một vấn đề thực tế có liên quan đến đời sống xã hội.
+ Khái quát nội dung bài thơ
+ Vận dụng kiến thức thực tế và thao tác lập luận để
trình bày về vấn đề.

HĐ 3. ĐỀ LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Cả lớp chia làm 4 nhóm: Hoàn thành các đề ôn tập:
+ Nhóm 1: Đề 1, 2, 3.
+ Nhóm 2: Đề 4, 5
+ Nhóm 3: Đề 6, 7
+ Nhóm 4: Đề 8, 9
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS làm theo các yêu cầu
HS viết bài dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Bước 3: Báo cáo thảo luận
- GV yêu cầu HS báo cáo sản phẩm.
HS:
- Đọc sản phẩm của mình.
- Theo dõi, nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho bài của bạn.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét thái độ học tập và sản phẩm của HS.
II. THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
II. 1 DẠNG ĐỀ ĐỌC HIỂU TỰ LUẬN
Đề số 1: Đọc bài thơ sau:
TẠM BIỆT NHÉ NHỮNG NGÀY XƯA THƯƠNG MẾN
Tạm biệt nhé những ngày xưa thương mến
Những tháng năm đẹp nhất của cuộc đời
Ta tung tăng chạy nhảy dưới sao trời
Không lo nghĩ cứ hồn nhiên ca hát

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Trang lưu bút còn đượm thơm mùi mực
Giấy ố vàng nét chữ vẫn vẹn nguyên
Mối tình đầu như trong giấc mơ tiên
Người bạn gái với nụ cười chúm chím
Ta ra vườn hái những bông hoa tím
Nhưng rụt rè ngại chẳng dám trao tay
Để bây giờ chuyện đã hoá mây bay
Tự trách mình quá ư là vụng dại
Nhưng tất cả sẽ còn trong tâm mãi
Trái tim ơi chẳng chút dỗi hờn chi
Đến không còn cả một mảy hoài nghi
Vô tư sống như trong đêm cổ tích
Tạm biệt nhé những ngày xưa thương mến...
(Phạm Hà, nguồn: https://www.thivien.net/)
Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu:
Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2. Tác giả dùng cụm từ nào để chỉ về “những ngày xưa thương mến”?
Câu 3. Nhân vật “ta” đã tái hiện những điều gì về “những ngày xưa thương mến”?
Câu 4. Nhận xét về hiệu quả của phép điệp được tác giả sử dụng trong câu mở đầu và câu kết của bài thơ.
Câu 5. Nhận xét về tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện trong bài thơ.
Câu 6. Những dòng thơ sau đây gợi cho em suy nghĩ gì?
Nhưng tất cả sẽ còn trong tâm mãi
Trái tim ơi chẳng chút dỗi hờn chi
Đến không còn cả một mảy hoài nghi
Vô tư sống như trong đêm cổ tích
Câu 7. Là một học sinh cuối cấp, chắc hẳn em cũng có rất nhiều cảm xúc khi sắp phải “tạm biệt những ngày
xưa thương mến” của chính mình ở mái trường THCS. Em hãy viết đoạn văn khoảng 5 – 7 dòng chia sẻ
những cảm xúc của mình trước khoảnh khắc tạm biệt thiêng liêng này.
Gợi ý trả lời
Câu
1
2
3

Đáp án
Thể thơ: Tám chữ
Tác giả dùng cụm từ “những tháng năm đẹp nhất của cuộc đời” để chỉ về “những
ngày xưa thương mến”
Tác giả đã tái hiện về “những ngày xưa thương mến”:
+ Thời ta còn vô tư: tung tăng chạy nhảy, hồn nhiên ca hát.
+ Trang lưu bút còn thơm mùi mực, giấy ố vàng nhưng nét chữ vẹn nguyên.

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

4

Năm học 2024 - 2025

+ Mối tình đầu
- Phép điệp: Điệp cấu trúc câu “Tạm biệt nhé những ngày xưa thương mến…”.
- Tác dụng: + Tạo tính liên kết chặt chẽ cho bài thơ, bài thơ có kết cấu hình tròn,
từ mở đầu đến kết thúc đều nhấn mạnh chủ đề tạm biệt những ngày xưa thương
mến.
+ Nhấn mạnh những ngày xưa với nhiều kí ức gây thương nhớ, bao gồm những
điều được kể tên và còn nhiều những điều chưa kể.
+ Thể hiện tâm trạng lưu luyến của tác giả về những ngày xưa thương mến

5

- Tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình hiện lên trong bài thơ:
+ Lưu luyến, nuối tiếc những ngày xưa thương mến đã đi qua với bao điều dang
dở: những năm tháng hồn nhiên, mối tình đầu,…
+ Vui tươi, vô tư gói ghém lại những kỉ niệm trong tim để sẵn sàng với cuộc sống
tươi đẹp phía trước.

6

- Nội dung của những dòng thơ: Gói ghém tất cả những kỉ niệm về ngày xưa
thương mến trong tim để vô tư sống với những ngày tháng tươi đẹp phía trước.
- Những dòng thơ gợi cho em suy nghĩ:
+ Trong kí ức về những ngày xưa yêu dấu, có những điều sẽ trở thành kỉ niệm
khiến ta nhớ mãi trong tâm, có cả những điều khiến ta từng hờn giận hay nuối
tiếc thì khi qua đi nó vẫn trở thành những kỉ niệm đẹp trong cuộc đời.
+ Trong hiện tại, con người nên gói ghém những kí ức, kỉ niệm để vô tư sống với
những ngày tháng tươi đẹp phía trước.
+ Con người không nên lãng quên quá khứ nhưng cần trân trọng hiện tại và
hướng về tương lai.

7

- Hình thức: Đoạn văn, dung lượng: 5 – 7 dòng.
- Nội dung: Cảm nghĩ của mình trước khoảnh khắc tạm biệt “những ngày xưa
thương mến” của chính mình ở mái trường THCS.
Chẳng hạn: - Tâm trạng bồi hồi, xúc động khi sắp phải chia xa: trường, lớp,
thầy/cô, bạn bè với những kỉ niệm khó quên: những bài giảng hay, những lời
nhắc nhở ân cần, những lần đùa nghịch với bạn bè, những buổi ôn thi,…
- Tâm trạng lo lắng, hồi hộp khi sắp phải vượt qua một kì thi lớn, khi phải đứng
trước những ngã rẽ cuộc đời.
- Tâm trạng lưu luyến, nuối tiếc về những điều còn dang dở: Những lời yêu
thương chưa nói, những cuộc hẹn chưa thành, mối tình đầu còn dang dở,…
- Niềm tin, hi vọng vào tương lai tươi đẹp phía trước, những thứ đã qua sẽ trở
thành kỉ niệm, mình cần cố gắng trong hiện tại để có một tương lai tốt đẹp hơn.
Đề số 2: Đọc bài thơ sau:
ANH HÙNG LIỆT SĨ ĐẶNG THUỲ TRÂM
Diệu kỳ thay nhờ thức tỉnh lương tri
Của người lính phía bên kia chiến tuyến
Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Nhật ký lửa Thuỳ Trâm về đến bến
Như cây cầu mang ước nguyện chờ mong
Nối đôi bờ cay đắng một dòng sông
Buổi chia tay không ước hẹn trùng phùng
Rời tổ ấm vào tuyến đầu bom đạn
Quên buồn riêng, sống hết mình với bạn
Thầy thuốc mẹ hiền cứu sống thương binh
Đau xé lòng khi đồng đội hy sinh
Phút thánh thiện ngắm màu xanh mộc mạc
Thả hồn mơ theo du dương khúc nhạc
Căm giặc thù gieo tang tóc thê lương
Miền Nam ơi! Máu đổ mỗi chặng đường
Gửi Hà Nội niềm nhớ thương cháy bỏng
Tuổi ấu thơ, tiếng quê hương đồng vọng
Đường ta đi chân lý sáng trong tim
Chắp cánh cho ta phơi phới niềm tin
Dù phải chết vẫn tiến lên phía trước…
Chị để lại cho đời niềm thương tiếc
Đã ra đi vì non nước ngày mai
Người nữ Anh hùng chẳng của riêng ai!
Trước mồ chị trong hương trầm toả khói
Khóc nức nở người lính kia bỗng hỏi:
Lỗi ại ai sao Trâm phải hy sinh?
Nhói tim ta một sức mạnh vô hình
Gió lộng mây ngàn thăm thẳm trời xanh…
(Bùi Minh Trí, in trong Uống nước nhớ nguồn, NXB Lao động, 2017)
Trả lời câu hỏi/thực hiện yêu cầu:
Câu 1. Xác định chủ đề của bài thơ.
Câu 2. Tìm những từ, cụm từ mà tác giả dùng để gọi anh hùng liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm trong bài thơ.
Câu 3. Theo bài thơ, cuốn nhật kí Đặng Thuỳ Trâm đến được với người đọc Việt Nam trong hoàn cảnh
nào?
Câu 4. Nhận xét về những phẩm chất của người anh hùng liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm được tác giả khắc hoạ
trong bài thơ.
Câu 5. Những dòng thơ sau đây gợi cho em những suy nghĩ gì?
Tuổi ấu thơ, tiếng quê hương đồng vọng
Đường ta đi chân lý sáng trong tim
Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Chắp cánh cho ta phơi phới niềm tin
Dù phải chết vẫn tiến lên phía trước…
Câu 6. Suy nghĩ của em về câu trả lời cho câu hỏi được đặt ra trong bài thơ: Lỗi ại ai sao Trâm phải hy
sinh?
Câu 7. Để có được nền hòa bình, có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc như ngày hôm nay, đất nước ta phải
đánh đổi bằng mồ hôi nước mắt, bằng xương bằng máu của các thế hệ cha ông đi trước. Theo em, thế hệ trẻ
chúng ta cần phải làm gì để xứng đáng với sự hi sinh của các thế hệ cha anh?
Gợi ý trả lời
Câu
1

Đáp án
Chủ đề của bài thơ: Niềm xúc động, xen lẫn khâm phục, tự hào đối với người nữ
anh hùng liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm.

2

Tác giả đã sử dụng những từ, cụm từ để gọi anh hùng liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm:
Thuỳ Trâm, thầy thuốc mẹ hiền, chị, người nữ Anh hùng.

3

Theo bài thơ, nhật kí Đặng Thuỳ Trâm đến được với người đọc Việt Nam trong
hoàn cảnh đặc biệt: Người lính bên kia chiến tuyến (lính Mỹ) đã giữ cuốn nhật kí
của Đặng Thuỳ Trâm và nhờ sự thức tỉnh lương tri đã mang cuốn nhật kí trả về
cho Tổ quốc Việt Nam.

4

Hình ảnh anh hùng liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm được khắc hoạ trong bài thơ với
những phẩm chất:
+ Hết lòng vì Tổ quốc: Buổi chia tay không hẹn ước, rời tổ ấm vào chiến trường
đánh giặc.
+ Là một người hết mình vì đồng đội và có trách nhiệm với công việc của mình:
Thầy thuốc mẹ hiền cứu sống thương binh, đau lòng khi đồng đội hi sinh.
+ Có lòng căm thù giặc sâu sắc.
+ Là người con gái lãng mạn, yêu đời: Có lúc thả hồn theo tiếng nhạc du dương,
nhớ Hà Nội đến cháy bỏng.
+ Luôn lạc quan và có niềm tin vào phía trước: Dù phải chết vẫn tiến lên phía
trước.

5

- Nội dung của những dòng thơ: Nữ chiến sĩ theo tiếng gọi của quê hương, tổ
quốc đã ra đi theo chân lý của Đảng, theo niềm tin vào tương lai, quyết tâm tiến
lên phía trước, chiến đấu đến cùng dù có phải hi sinh.
- Những dòng thơ đó gợi cho em suy nghĩ:
+ Người chiến sĩ trong bài thơ là người có lí tưởng cao cả. Mặc dù tuổi đời còn
trẻ nhưng người chiến sĩ đã có lí tưởng chiến đấu vì tổ quốc, bất chấp sự hi sinh.
+ Gợi đến trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Tổ quốc: Thế hệ trẻ cần có lòng yêu
nước, đặt lợi ích của đất nước lên hàng đầu trong bất kì hoàn cảnh nào.
+ Con người dù trong hoàn cảnh nào cũng cần đặt niềm tin vào tương lai phía
trước.

6

Đây là câu hỏi rất khó để tìm câu trả lời: Trong bài thơ đã nhắc đến gió lộng mây

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

ngàn xanh thẳm…biết hỏi ai để tìm ra câu trả lời: có thể là tại số phận? tại người
lính Mỹ? tại chiến tranh? hay vì lòng yêu tổ quốc? Nhưng cho dù vì lí do gì thì sự
hi sinh của nữ chiến sĩ cũng không hề vô nghĩa. Đây là tấm gương lớn về lòng
yêu tổ quốc, sự hi sinh cho độc lập, tự do của dân tộc.
7

Gợi ý câu trả lời:
- Trước sự hi sinh của thế hệ cha anh, thế hệ hôm nay cần nhận thức rõ ràng về
trách nhiệm, vai trò to lớn của mình trong việc bảo vệ, giữ gìn đất nước, phát huy
truyền thống vẻ vang của cha anh.
- Học tập, tu dưỡng để có tri thức, để trưởng thành từ đó sẵn sàng đóng góp công
sức xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
- Cống hiến, sẵn sàng hoà nhập với thế giới, nhưng không đánh mất bản sắc dân
tộc.
- Ý thức tự giác của mỗi công dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Ngày soạn:
Đề số 3: Đọc đoạn thơ sau:
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng
Chẳng biết nước có giữ ngày, giữ tháng
Giữ bao nhiêu kỷ niệm giữa dòng trôi?
Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!
Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ
Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ
Sông của miền Nam nước Việt thân yêu
(Trích Nhớ con sông quê hương, Tế Hanh, in trong Thơ miền Trung thế kỉ XX, NXB Đà Nẵng, 1995)
Câu 1. Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?
Câu 2. Xác định đối tượng trữ tình mà nhà thơ hướng đến trong đoạn trích.
Câu 3. Chỉ ra cách gieo vần trong đoạn trích.
Câu 4. Nhận xét về hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong các dòng thơ sau đây.
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng
Câu 5. Em có cảm nhận như thế nào về hình ảnh con sông quê hương trong đoạn thơ?
Câu 6. Em hiểu thế nào về ý nghĩa của các dòng thơ cuối của đoạn thơ?
Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!
Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ
Sông của quê hương, sông của tuổi trẻ
Sông của miền Nam nước Việt thân yêu
Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Câu 7. Theo em, kí ức tuổi thơ có vai trò như thế nào trong việc nuôi dưỡng tình yêu quê hương của mỗi
người?
Gợi ý trả lời
Câu
1

Đáp án
Nhân vật trữ tình trong bài thơ: Nhân vật “tôi”

2
3

Đối tượng trữ tình mà nhà thơ hướng đến trong đoạn trích: con sông quê hương.
Cách gieo vần: Gieo vần chân: tre – hè – mẻ - trẻ; trôi – tôi

4

- Biện pháp tu từ: so sánh: Tâm hồn tôi – một buổi trưa hè
- Tác dụng:
+ Làm cho câu thơ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc.
+ Thể hiện tâm hồn tràn đầy nhựa sống của tác giả - cái nắng của buổi trưa hè là
nắng gắt nhưng không soi, chiếu mà toả nắng xuống lòng sông lấp loáng cũng như
tâm hồn của tác giả mãnh liệt lan toả ra không gian vạn vật của dòng sông quê
hương.
+ Thể hiện tình yêu quê hương tha thiết của tác giả
Cảm nhận về hình ảnh con sông quê hương trong đoạn thơ:
- Hình ảnh con sông đẹp, trong, thơ mộng trữ tình: con sông xanh biếc, nước trong,
toả nắng lấp loáng.
- Hình ảnh con sông gắn liền với kí ức tuổi thơ của nhân vật tôi.
- Hình ảnh dòng sông sẽ đi theo nhân vật tôi suốt cả cuộc đời.

5

6

7

Em hiểu về những dòng thơ:
- “Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi!”: Dòng sông gắn liền với cuộc đời, chứng kiến
bao nhiêu buồn, vui, những kỉ niệm của nhân vật “tôi”
- 'Tôi giữ mãi mối tình mới mẻ: Nhân vật “tôi” giữ mãi mối tình sâu đậm với dòng
sông, dù kí ức đã qua đi nhưng tình cảm với dòng sông luôn tươi mơi, sâu sắc.
- Hai câu thơ cuối khẳng định lại con sông mang nhiều ý nghĩa sâu sắc gắn liền với
cuộc đời của nhân vật tôi: con sông của quê hương, sông của tuổi trẻ, của miền Nam
thân yêu, sông của đất nước.
=> Tóm lại những dòng thơ là sự gắn bó sâu sắc của nhân vật “tôi” với quê hương.
Vai trò của kí ức tuổi thơ trong việc nuôi dưỡng tình yêu quê hương của mỗi người:
- Kí ức tuổi thơ là những trải nghiệm của bản thân trong quá khứ, khi ta còn nhỏ.
- Kí ức tuổi thơ giúp chúng ta nhớ về cội nguồn của mình – nơi ta sinh ra, những
người thân của ta.
- Kí ức tuổi thơ gắn liền với những hình ảnh đẹp, những cảm xúc ngọt ngào và ấm
áp với quê hương.
- Kí ức tươi đẹp sẽ theo chúng ra suốt cuộc đời, nuôi dưỡng tâm hồn, định hình tính
cách và lối sống của ta, trong đó có bồi dắp tình yêu quê hương, làm cho tình yêu
quê hương của chúng ra càng nồng nàn, mãnh liệt.

Đọc bài thơ sau:
Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Cứ thế, tôi dần gắn chặt quê hương,
Mảnh đất định hình dáng thời thơ ấu,
Trong tiềm thức, tới giờ còn nương náu
Con đom đóm khuya ẩn hiện khóm trầu
Hương thơm tần ngần nắng mới hoa cau
Tiếng vót đũa, chuốt nan...rì rì tĩnh lặng
Thậm thịch nhịp chày ban trưa dai dẳng
Quạt giấy phất giòn, khô tí tách sân phơi...
Bao màu sắc tạo thành ký ức quê tôi
Mãi cũ kỹ, bền lâu... tưởng chừng bất biến,
Nhưng không phải! Màu sắc rồi hình tiếng
Đều có tuổi nhỏ tuổi già, sống chết với con người!
... Phong bánh khảo nhỏ nhoi ngày xưa bao giấy đỏ
Chùm hạt cườm nhiều màu, trẻ lồng khít cổ tay...
Tìm đâu thấy, cùng tuổi thơ tít tắp?
Biết còn có ai cần?...Nếp sống đã đổi thay!
Mấy thế hệ qua rồi... Các cháu vào lớp mới
Bài lịch sử dài hơn – từ thuở đó đến giờ!
Ruộng đất "hợp tác" rồi, lại "khoán, chia"... lần nữa,
Lễ hội ngỡ quên dần, lại tấp nập như xưa...
Bỗng chốc giật mình, thấy rêu phong bám vào kỷ niệm,
Với ký ức nhạt nhoà, đọng cách nhìn bất biến từ xa...
Khi quê cũ không ngừng xoá đi, dựng lại,
Yêu bằng ký ức thôi - đủ khiến hoá thành già!!!
Sơn Tây, 1977–1986
(Trích Một ý nghĩ về quê cũ, Bằng Việt, nguồn: https://www.thivien.net)
Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.
Câu 2. Xác định chủ đề của bài thơ.
Câu 3. Tìm các hình ảnh, âm thanh gắn liền với quê cũ trong kí ức của tác giả.
Câu 4. Em hiểu thế nào về nội dung của các câu thơ sau?
Bao màu sắc tạo thành ký ức quê tôi
Mãi cũ kỹ, bền lâu... tưởng chừng bất biến,

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Nhưng không phải! Màu sắc rồi hình tiếng
Đều có tuổi nhỏ tuổi già, sống chết với con người!
Câu 5. Nhận xét về tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện trong đoạn thơ?
Câu 6. Những câu thơ sau gợi cho em suy nghĩ gì?
Mấy thế hệ qua rồi... Các cháu vào lớp mới
Bài lịch sử dài hơn – từ thuở đó đến giờ!
Ruộng đất "hợp tác" rồi, lại "khoán, chia"... lần nữa,
Lễ hội ngỡ quên dần, lại tấp nập như xưa...
Câu 7. Từ nội dung bài thơ, theo em nhà thơ muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì? Lí giải thông điệp
đó.
Gợi ý trả lời
Câu
1
2
3

4

5

6

Đáp án
Thể thơ: Tự do
Chủ đề của bài thơ: Những suy ngẫm của tác giả về quê cũ – dù có thể đổi thay
nhưng nó vẫn trở thành một phần kí ức không thể xoá nhoà của mỗi người.
Các hình ảnh, âm thanh gắn liền với quê cũ trong kí ức của tác giả;
- Hình ảnh: con đom đóm, nắng mới hoa cau, phong bánh khảo, chùm hạt cườm.
- Âm thanh: Tiếng vuốt đũa, chuốt nan; thậm thịch nhịp chày ban trưa dai dẳng,
quạt giấy phất giòn, khô tí tách sân phơi,…
Em hiểu về các dòng thơ:
- Kí ức quê hương được tạo nên từ nhiều màu sắc – nhiều hình ảnh và âm thanh
khác nhau (màu đỏ của phong giấy gói bánh khảo, nhiều màu của chùm hạt
cườm,…những kỉ niệm tuổi thơ của mỗi người)
- Những sắc màu cũ kĩ, bền lâu nhưng không bất biến mà những kí ức đó có thể
thay đổi, biến mất giống như con người có tuổi nhỏ, tuổi già, có sống chết
=> Ý của những dòng thơ muốn nói kí ức là thứ thiêng liêng, khó lãng quên
nhưng không bất biến. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức lưu giữ kho kí ức vô giá
về quê hương của chính mình.
Nhận xét về tình cảm, cảm xúc của tác giả qua đoạn thơ: Cảm xúc mang tính suy
ngẫm, triết lí của tác giả về quê cũ:
- Tình cảm gắn bó tha thiết với quê hương qua những kí ức về quê cũ hiện lên rất
rõ nét trong bài thơ.
- Ngậm ngùi trước nếp sống đã đổi thay: tìm đâu thấy, cùng tuổi thơ tít tắp và
không biết còn có ai cần những màu sắc quê cũ ấy không.
- Nhận thức được quê cũ không ngừng xoá đi, dựng lại trong cách nhìn bất biến,
trong kí ức của mỗi con người. Qua đó, thể hiện tình cảm gắn bó và sự nâng niu,
trân trọng đối với kí ức của mỗi người.
Những dòng thơ gợi cho em suy nghĩ:
- Mỗi thế hệ qua đi, lịch sử dày thêm chứ không hề mất đi; cuộc sống có đổi thay

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

7

Năm học 2024 - 2025

nhưng những giá trị truyền thống tốt đẹp tưởng chứng như bị quên lãng nhưng
vẫn vẹn nguyên giá trị của nó.
- Mỗi chúng ta cần biết gìn giữ những giá trị văn hoá truyền thống bởi nó là cội
nguồn, góp phần bồi dưỡng tâm hồn và nhân cách của mỗi con người.
- Chúng ta cần biết trân trọng quá khứ nhưng không chìm đắm vào quá khứ mà
quên lãng đi hiện tại và tương lai.
- Nội dung bài thơ: Từ những suy ngẫm về quê cũ, tác giả có những nhận thức về
kí ức quê hương là những thứ thiêng liêng, đáng trân trọng nhưng không phải là
bất biến và con người cần có sự thích nghi, mở lòng trước những sự đổi thay của
cuộc sống mà không làm mất đi những giá trị văn hoá truyền thống.
- Thông điệp: Hãy trân trọng quá khứ, sống với hiện tại và hướng tới tương lai.
- Lí giải:
+ Bởi quá khứ là cội nguồn, là gốc rễ của hiện tại và tương lai; việc làm của quá
khứ sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại và tương lai nên chúng ta cần trân trọng
quá khứ.
+ Nhưng chúng ta không chìm đắm trong quá khứ bởi vì cuộc sống của chúng ta
đang trôi qua từng ngày, thời gian sống hiện tại quyết định đến chất lượng sống
của chính chúng ta và cuộc sống ở tương lai. Vì vậy, chúng ta cần trân trọng từng
giây phút của hiện tại để sống một cuộc sống có ý nghĩa và có một tương lai tốt
đẹp.

Đề số 5: Đọc bài thơ sau:
Nếu Tổ quốc nhìn từ bao hiểm hoạ
Đã mười lần giặc đến tự biển Đông
Những ngọn sóng hoá Bạch Đằng cảm tử
Lũ Thoát Hoan bạc tóc khiếp trống đồng
Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo
Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn
Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy
Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân
Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả
Những chàng trai ra đảo đã quên mình
Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước
Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh
Nếu Tổ quốc nhìn từ bao mất mát
Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời
Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

Năm học 2024 - 2025

Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất
Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi
Trại viết Văn nghệ Quân đội, Hạ Long 4-2009.
(Trích Tổ quốc nhìn từ biển, Nguyễn Việt Chiến, nguồn: https://www.thivien.net/)
Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản
Câu 2. Nhà thơ đã nhìn Tổ quốc từ những góc nhìn nào?
Câu 3. Xác định cách gieo vần của bài thơ.
Câu 4. Nhận xét về hiệu quả của biện pháp tu từ được thể hiện trong hai dòng thơ sau đây?
Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy
Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân
Câu 5. Đoạn thơ đã thể hiện tình cảm gì của tác giả về đất nước, tổ quốc?
Câu 6: Thông điệp mà nhà thơ muốn gửi gắm qua hai dòng thơ cuối là gì?
Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất
Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi
Câu 7. Từ bài thơ, em hãy nêu lên một vài suy nghĩ của mình trước tình hình biển đảo của nước ta hôm nay.
Gợi ý trả lời
Câu
1
2
3
4

5

6

Đáp án
Thể thơ: Tám chữ
Nhà thơ đã nhìn đất nước từ các góc nhìn: Nhìn từ bao hiểm hoạ và nhìn từ bao
mất mát.
Cách gieo vần của bài thơ: Gieo vần cách: Đông – đồng, mình – ninh, đời – khơi.
- Biện pháp tu từ ẩn dụ: Máu đã đổ - chiến tranh, bạn tôi nằm – bạn tôi đã hi sinh.
- Tác dụng: + Nhấn mạnh những mất mát, đau thương mà nhân dân ta phải đối
diện nơi quần đảo Trường Sa của Tổ quốc: chiến tranh, hi sinh.
+ Thể hiện niềm cảm thương sâu sắc của tác giả trước những mất mát, đau
thương mà đất nước phải gánh chịu.
+ Làm cho câu thơ giàu tính hình tượng, gợi hình, gợi cảm.
Đoạn thơ đã thể hiện tình cảm của tác giả về đất nước, Tổ quốc:
+ Xót thương trước những hiểm hoạ đau thương, mất mát mà đất nước phải gánh
chịu, sự hi sinh của những con người vì đất nước.
+ Tự hào, trân trọng về một đất nước luôn kiên cường, bất khuất trước những thử
thách, gian lao, vững vàng tiến lên phía trước.
- Nội dung của hai câu thơ: Dù phải chịu rất nhiều mất mát, hi sinh nhưng đất
nước vẫn không chịu khuất, luôn trong tự thế sẵn sàng giống như con tàu vẫn
hướng mãi ra khơi.
- Thông điệp: Hãy luôn đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích của cá nhân, sẵn
sàng đứng lên chiến đấu khi đất nước cần.
- Lí giải: Vì:
+ Đất nước và cá nhân có mối quan hệ biện chứng: Cá nhân làm nên đất nước và

Nguyễn Thị Hồng Diễm

KHBD THÊM NV 9

Trường THCS Nhơn Mỹ

7

Năm học 2024 - 2025

đất nước quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi cá nhân. Vì vậy lợi ích
của đất nước cũng chính là lợi ích chung của các cá nhân. Mỗi con người sống
trong đất nước cần đặt lợi ích chung lên trên hết, trước hết để tạo điều kiện tồn tại
và phát triển tốt nhất cho mỗi người.
+ Đất nước luôn nằm trong sự đe doạ của giặc ngoại xâm. Vì vậy, dù trong thời
chiến hay thời bình, chúng ta luôn cần nêu cao tinh thần chiến đấu để bảo vệ và
xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, tự do.
Nêu suy nghĩ của mình trước tình hình biển đảo của nước ta hiện nay;
- Tình hình biển đảo của nước ta hiện nay vẫn diễn ra theo chiều hướng phức tạp,
căng thẳng: Quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa luôn nằm trong tầm ngắm của các
thế lực xâm lược.
- Nhà nước và nhân dân đã và đang rất nỗ lực để và có những biện pháp thiết
thực để bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước: Tăng cường nhiệm vụ của lực
lượng cảnh sát biển, khuyến khích, hỗ trợ ngư dân bám biển; tuyên truyền về
biển đảo,…
- Mỗi chúng ta cần ý thức sâu sắc về trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ chủ
quyền biển đảo của đất nước, tham gia đóng góp một phần công sức nhỏ bé của
mình vào công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước nói chung, bảo vệ chủ quyền
biển đảo nói riêng.

Đề số 6: Đọc đoạn trích:
Ngọn gió Lào cát trắng của đời tôi
Tôi của cát của gió Lào khắc nghiệt
Trong gió nóng những trưa hè ngột ngạt
Mẹ ru tôi hạt cát sạn hàm răng
Vừa lớn khôn tôi đã biết đào hầm
Dưới bom đạn gió Lào vẫn thổi
Và trên cát lại thêm cồn cát mới
Cỏ mặt trời l...