Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
BÀI 2: SƠ ĐỒ HÌNH CÂY
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Nêu được cách tìm đúng và nhanh một vật, một đối tượng dựa trên sự sắp xếp.
- Biết được có thể dùng sơ đồ hình cây để biểu diễn một sắp xếp phân loại.
2. Năng lực
- Năng lực đặc thù

● Nhận biết được khi tìm kiếm cần tìm hiểu để biết đồ vật đã được sắp xếp ra
sao, căn cứ vào đó để tìm.
● Hiểu được cách sắp xếp phân loại khi nhìn vào sơ đồ hình cây và vẽ được
sơ đồ hình cây để thể hiện một cách phân loại

- Năng lực chung: Giao tiếp, hợp tác; tự chủ và tự học; giải quyết vấn đề và sáng
tạo.
3. Phẩm chất:
- Thái độ nghiêm túc trong giờ học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên

- Tài liệu: SGK, SGV, vở BT Tin học 3.

1

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725

- Thiết bị dạy học: tranh ảnh đẹp, màu sắc sinh động minh họa cho các tình
huống trong các hoạt động; vật liệu cho các trò chơi (ảnh, tập bìa ghi số,…)

2. Đối với học sinh

- Tài liệu: SGK, VBT, đồ dùng học tập.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Biết được lợi ích của việc thể hiện sắp
xếp phân loại bằng sơ đồ.
b. Cách thức thực hiện:
- GV đặt câu hỏi và hướng dẫn cho HS thảo luận trả - HS suy nghĩ và trả lời: Lợi ích
lời: Theo em, thể hiện sắp xếp phân loại bằng sơ đồ của việc sắp xếp phân loại bằng sơ
có đem lại lợi ích gì không?

đồ để có thể tìm được đồ vật dễ
dàng, nhanh chóng.

- GV mời một vài HS trình bày câu trả lời trước lớp.

- Một số HS trình bày trước lớp,
các HS còn lại lắng nghe và nhận

- Từ câu trả lời HS, GV dẫn dắt vào bài học.
B. HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ

xét.
- HS lắng nghe và tiếp thu.

Hoạt động 1: Biết cách tìm nhanh một vật khi đã
2

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
được sắp xếp
Nhiệm vụ 1: Biết cách sắp xếp và đánh số thứ tự
trên toa tàu
a. Mục tiêu: Biết tác dụng của việc đánh số thứ tự
trên các toa tàu và chiều di chuyển của đoàn tàu.
b. Cách thức thực hiện
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh và đọc yêu cầu ở
hoạt động 1 trong SGK trang 39: Các toa trong đoàn
tàu hỏa từ đầu máy về cuối được đánh số thứ tự liên
tiếp: toa số 1, toa số 2, toa số 3,…

- HS quan sát hình và đọc các yêu
cầu.

a) Theo em, có cần đánh số cá toa tàu theo thứ
tự như vậy không?

- GV gợi lại kiến thức bài trước “Sắp xếp để làm - HS lắng nghe GV hướng dẫn và
gì?” cho HS triệu hồi lại kiến thức để có thể trả lời trả lời câu hỏi: Các toa tàu đánh
được câu hỏi trên.

số theo thứ tự sẽ giúp hành khách
đi tàu dễ tìm kiếm được toa theo
3

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
vé, để kịp thời lên chỗ ngồi ở đúng
toa.
- GV mời một số HS đứng lên trả lời câu hỏi.

- Một số HS trả lời trước lớp, các
HS còn lại lắng nghe và bổ sung.

b) Trên sân ga, nếu em đang đứng ở vị trí toa số
5, muốn tìm đến ga số 8 thì em sẽ làm thế
nào?

- HS suy nghĩ và trả lời: Cần nhìn
số thứ tự hai toa gần nhất để biết
chiều tăng dần hay giảm dần theo

- GV có thể hỏi để gợi ý bằng câu hỏi tình huống:
Giả sử em đang đứng ở toa số 7, nếu cần tìm đến toa
số 3 thì em xác định hướng cần đi tìm như thế nào?

số toa, từ đó biết phải đi tới trước
hay lùi về sau so với toa số 5 để
đến được toa số 8.
- Một số HS trả lời trước lớp, các
HS còn lại lắng nghe và bổ sung.
- HS lắng nghe và tiế thu.

- GV mời một số HS trình bày câu trả lời.
- GV nhận xét và kết luận.
Nhiệm vụ 2: Trò chơi: Nhóm nào tìm giỏi hơn.
a. Mục tiêu: Biết tìm kiếm nhanh bằng cách sắp xếp
phân loại.
b. Cách thức thực hiện:
- GV cần chuẩn bị:
4

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
+ 2 bộ ảnh giống nhau, gồm các ảnh động vật, rau,
củ, hoa
+ 2 bàn, trên mỗi bàn đặt 1 bộ ảnh và các phong bì.
+ Lưu ý chuẩn bị số ảnh đủ nhiều để người chơi - HS hào hứng lắng nghe cách chơi
không thể trải tất cả các ảnh ra trên mặt bàn. Có thể và tham gia trò chơi.
không dùng phong bì mà dùng hộp có ngăn để HS
sắp xếp ảnh cũng được.
- GV phổ biết cách chơi:
+ Hai nhóm thi với nhau (mỗi nhóm một bàn).
+ Mỗi nhóm cử một bạn lên sắp xếp ảnh cho vào các
phong bì (yêu cầu làm trong 3 phút). Sau đó, mỗi
nhóm cử một bạn khác lên thi tìm ảnh theo yêu cầu
của quản trò.
+ Quản trò nêu tên một con vật, tên một loại rau, củ
hay tên một loài hoa. Hai bạn thi của hai nhóm tìm
ảnh và giơ ảnh lên.

- HS lắng nghe.

- GV phổ biến luật thắng – thua: Mỗi lần quản trò
yêu cầu tìm, nhóm nào tìm nhanh hơn sẽ được cộng - HS thực hiện.
thêm 1 điểm. Sau 8 lần tìm, nhóm nào có tổng số
5

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
điểm cao hơn là nhóm thắng cuộc.
- GV gợi ý cho HS chia tập ảnh thành các nhóm ảnh:
nhóm ảnh động vật, nhóm ảnh rau, củ,… hoặc có thể
cho các bạn trong lớp “hiến kế” sắp xếp cho mỗi - HS lắng nghe và ghi nhớ.
nhóm chơi.
- Khi trò chơi kết thúc, GV tổng kết trò chơi:
+ Nhóm nào đã biết sắp xếp lại ảnh theo cách chia
thành các nhóm ảnh thì việc tìm một ảnh theo yêu
cầu sẽ dễ dàng hơn, tìm được nhanh hơn.
+ Điểm quan trọng là bạn lên trên bàn để tìm ảnh
phải biết cách sắp xếp trước đó (phong bì nào đựng
ảnh rau, củ, phong bì nào đựng ảnh hoa,…). Khi sắp
xếp cần viết phân loại này lên trên phong bì để bạn
tìm dễ dàng nhận biết.
+ Cách xếp ảnh theo nhóm có thể được thể hiện như
hình ảnh (cây phân cấp) tương ứng sau đây:
Toàn bộ ảnh

Ảnh động vật

Ảnh
động vật
trên cạn

Ảnh hoa

Ảnh động
vật dưới
nước

Ảnh rau, củ

- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
6

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
- GV tổ chức cho HS thảo luận sau trò chơi: Làm thế
nào để tìm được nhanh?
- GV nhận xét, chốt lại: Để thắng cuộc, cần biết - HS lắng nghe và tiếp thu.
cách sắp xếp phân loại, có thể chia làm bốn hoặc
năm loại, mỗi loại cho vào một phong bì (hoặc vào
ngăn của một hộp). Sắp xếp là để dễ tìm, tìm được
nhanh hơn. Tóm lại, để tìm kiểm được nhanh một đồ
vật, em cần phải biết trước đó các đồ vật đã được
sắp xếp như thế nào.
Hoạt động 2. Tìm hiểu sơ đồ hình cây biểu diễn
sắp xếp phân loại
a. Mục tiêu:
- Biết sử dụng sơ đồ hình cây để mô tả cách sắp xếp
phân loại các đồ vật đó.
- Thông qua hoạt động củng cố nội dung bài học.
b. Cách thức thực hiện:

- HS quan sát và ghi nhớ.

- GV giới thiệu cho HS cách biểu diễn một sắp xếp
theo sơ đồ hình cây bằng cách vẽ một sơ đồ hình cây
trên một miếng bìa hay bảng nhỏ để có thể quay
miếng bìa hay bảng con này một góc 90° làm cho sơ
đồ từ hình ngang trở thành hình dọc khi nhìn, từ đó - HS tiếp nhận nhiệm vụ và thảo
dẫn dắt HS đến nhận xét: vẫn là sơ đồ đó (bản chất luận trả lời:
không thay đổi sự phân loại).

+ Muốn lấy được sách giáo khoa

- GV yêu cầu HS đọc và quan sát sơ đồ tư duy theo Tin học 3, Khuê phải tìm trong
chiều dọc và theo chiều ngang trong SGK và thực ngăn “Sách giáo khoa và vở bài
7

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
hiện yêu cầu theo nhóm:

tập lớp 3”.

+ Bạn Minh Khuê dùng sơ đồ ở Hình 1 để mô tả sắp
xếp tủ sách của mình. Vậy muốn lấy được sách giáo
khoa Tin học 3, Khuê phải tìm trong ngăn sách nào?

+ Em đồng ý với bạn Thanh Bình.

+ Bạn Thanh Bình nói rằng sơ đồ ở Hình 2 cũng mô
tả cách sắp xếp sách của bạn Minh Khuê. Em có
đồng ý với bạn Thanh Bình không?

+ Sơ đồ ở Hình 1 và Hình 2 được
- GV gợi ý cho HS trả lời câu hỏi thứ hai:

gọi là sơ đồ hình cây. Các nhánh
được chia ra từ một gốc. Hình 1

+ Hình 1 và hình 2 mô tả sơ đồ hình cây theo chiều được gọi là dạng ngang, Hình 2
nào?
được gọi là dạng dọc của sơ đồ
hình cây.
8

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
+ Nhận xét sự giống và khác nhau:
Số lượng và tên hình như nhau,
thứ tự sắp xếp khác nhau; Chiều
+ Đưa ra nhận xét sự giống và khác nhau giữa hai
sơ đồ hình cây theo chiều dọc và theo chiều ngang.

ngang xếp trên một hàng, các hình
xếp từ trái sang phải, còn chiều
dọc xếp trên cùng một cột, theo
thứ tự từ trên xuống dưới.
- HS đại diện nhóm trình bày, các
HS khác lắng nghe và nhận xét.

- GV mới đại diện HS các nhóm lên trình bày kết

- HS lắng nghe và tiếp thu.

quả thảo luận trước lớp.
- Cuối hoạt động, GV chốt kiến thức:
+ Thứ tự các tên để chí các loại trong cùng một phân
cấp không quan trọng, do vậy đó là hai sơ đồ cùng
thể hiện một sắp xếp phân loại.
+ Với mỗi cách sắp xếp phân loại đồ vật, có thể

dùng một sơ đồ hình cây đẻ mô tả cách sắp xếp phân - HS lắng nghe và thực hiện.
loại các đồ vật đó.
- GV lưu ý cho HS có thể biểu diễn phân loại bằng - HS ghi nhớ.
sơ đồ hình cây nằm ngang hay nằm dọc.
- GV hoàn toàn có thể thay đổi các tình huống khác
trong các hoạt động, nên cho HS trải nghiệm để thấy
rõ ràng nếu biết cách sắp xếp thì tìm được dễ dàng - HS lắng nghe và ghi nhớ.
và tìm nhanh hơn.
9

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
- Cuối hoạt động, GV kết hợp giáo dục HS sắp xếp
ngăn nắp, gọn gàng và nhắc lại ba dạng thường gặp
của thông tin (dạng chữ, dạng hình ảnh và dạng âm
thanh). Có thể sử dụng phần mềm sơ đồ tư duy hay
phần mềm trình chiếu để vẽ sơ đồ phân loại và cho
xuất hiện từng phần của sơ đồ phân loại từng cây.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Chỉ ra được cách tìm quyển truyện
Doraemon trong tập 14.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ và trả lời:

b. Cách thức thực hiện:
- GV giao nhiệm vụ cho HS thực hiện: Tủ sách của
bạn Minh Khuê được sắp xếp theo sơ đồ ở Hình 2.
Có 20 quyển Doraemon được xếp theo thứ tự từ tập + Xếp như vậy để khi cần sẽ dễ tìm
thấy một quyển truyện theo dự
1 đến tập 20 trong một ngăn của tủ:
+ Xếp như vậy có lơi ích gì?

định
+ Cách để tìm quyển truyện

+ Chỉ ra cách tìm quyển truyện Doraemon tập 14.

Doraemon tập 14: Nếu mắt em
đang nhìn vào tập 10 thì biết cần
dịch chuyển mắt tìm ở trên tập 10,
ngược lại nếu đang nhìn thấy tập
18 thì biết là tập 14 phải ở dưới
phải ở dưới tập 18.
- HS trình bày trước lớp, cả olớp
lắng nghe và nhận xét.

- GV mời một số HS trình bày trước lớp.
10

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố kiến thức thông qua việc vẽ
được một sơ đồ hình cây.

- HS suy nghĩ và trả lời:

b. Cách thức thực hiện:

Em sẽ phân loại thành 3 thư mục,

- GV yêu cầu HS: Trong một máy tính có chứa nhiều đó là tài liệu, tranh ảnh và trò
tài liệu phục vụ học tập và giải trí như: tài liệu, chơi.
tranh ảnh, trò chơi. Theo em, nên sắp xếp phân loại
những tài liệu đó như thế nào?

- HS vẽ sơ đồ theo sự sáng tạo của

- GV gợi ý HS nên thể hiện bằng sơ đồ hình cây. Sơ mình.
đồ theo chiều dọc hay chiều ngang là tùy ý thích của
HS và yêu cầu HS vẽ theo sự phân loại của HS.
- Kết thúc bài học, GV yêu cầu HS đọc nội dung

- HS đọc và ghi nhớ.

trong mục Ghi nhớ cuối SGK trang 40:
+ Để tìm được đồ vật dễ dàng, nhanh chóng, em cần
biết đồ vật đó đã được sắp xếp như thế nào.
+ Có thể biểu diễn cách sắp xếp phân loại bằng một
sơ đồ hình cây.
*Củng cố, dặn dò và đánh giá
- GV y/c HS nhắc lại kiến thức vừa học

- HS nhắc lại kiến thức.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
- HS lắng nghe và tiếp thu.

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị tranh cho tiết học sau.
- GV nhận xét quá trình học tập của HS, đánh giá kết
quả đạt được và nhấn mạnh trọng tâm bài.

11

Kenhgiaovien.com – Zalo Fidutech 0386168725

12