Tuần 5
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết:5

DANH NHÂN VÀ CÁCH PHÂN LOẠI DANH NHÂN

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
-Học sinh hiểu thế nào là danh nhân và cách phân loại danh nhân
- Kể tên được một số danh nhân văn hóa tiêu biểu của dân tộc được Unesco vinh danh .
2. Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ nhằm hoàn
thành nội dung bài học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, hợp tác với bạn trong nhóm hoàn thành nội
dung bài học.
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực tìm hiểu: Khai thác thông tin để tìm hiểu các danh nhân văn hóa tiêu biểu
của thành phố Hà Nội.
3. Phẩm chất
- Tự hào, noi gương các danh nhân văn hoá trong học tập và rèn luyện.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Tài liệu GDĐP Hà Nội 8.
- Máy tính, máy chiếu.
- Hình ảnh về các danh nhân văn hóa tiêu biểu .
2. Đối với học sinh
- Tài liệu GDĐP Hà Nội 8. Tìm hiểu về các danh nhân trên Internet.
- Đọc trước tài liệu liên quan.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS VÀ
SẢN PHẨM CẦN ĐẠT

A-HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
1-Mục tiêu;Kích thích nhu cầu tìm hiểu các danh nhân văn hóa tiêu biểu
2-Tổ chức thực hiện
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi:
Nhân vật trong bức tranh dưới đây là ai? Chia sẻ hiểu biết
của em về nhân vật này.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi: Nhân vật trong
ảnh: Nguyễn Trãi
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
- GV đánh giá, nhận xét, chưa vội kết luận câu trả lời
đúng/sai.
- GV dẫn dắt HS vào bài học.
B-HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt đông 1 :Tìm hiểu về danh nhân
1-Mục tiêu: Hs hiểu được danh nhân là gì.Nêu được ví dụ
về danh nhân.
2-Tổ chức thực hiện
GV giao nhiệm vụ ;
? Em hiểu danh nhân là gì ? cho ví dụ ?
-HS thảo luận ghi vào phiếu học tập.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV

I.Danh nhân và cách phân
loại danh nhân
1.   Định nghĩa danh nhân
-HS thực hiện nhiệm vụ
Danh nhân là những người mà
tên tuổi của họ được đông đảo
quần chúng biết đến trong sự
ngưỡng mộ, yêu kính hoặc tôn

giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức bài học.
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận
GV mở rộng :Trong cuộc sống, cũng có nhiều người nổi
tiếng và được yêu thích mến mộ nhưng không phải là
danh nhân bởi vì họ chưa gây được cảm xúc kính trọng
trong lòng người khác. Trước một danh nhân, chúng ta
buộc phải khâm phục, kính ngưỡng bởi nghị lực phi
thường, lý tưởng cao đẹp, cuộc đời cống hiến không mỏi
mệt và đạo đức tuyệt vời của họ. Họ là tấm gương sáng
để hậu thế noi theo học hỏi.
Giá trị cốt lõi của các danh nhân chính là những ảnh
hưởng tốt đẹp của họ đối với cộng đồng xã hội. Bất kỳ
lĩnh vực nào trong cuộc sống con người, từ khoa học, y
học, quân sự, văn hóa, nghệ thuật, hay đạo học… cũng
đều có những cống hiến vượt trội của họ

Hoạt đông 2 :Đặc điểm chung của danh nhân
1-Mục tiêu: Nắm được những đặc điểm chung của danh
nhân.
2-Tổ chức thực hiện
GV giao nhiệm vụ thảo luận trao đổi cặp bàn :
?Danh nhân mang những đặc điểm chung nào ?
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức bài học.
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận
- GV mở rộng :
Chúng ta thường bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với các danh
nhân bằng những danh xưng như bậc anh hùng, vị cứu tinh,
nhà thiên tài, vị Thánh… bởi sự vượt trội của họ trên nhiều
khía cạnh. Cuộc đời của mỗi danh nhân có những lúc thăng,
lúc trầm, có những lúc vinh quang cũng có khi chịu thiệt
thòi, oan ức. Nhưng cuối cùng họ đã vượt lên tất cả, để lại
những đóng góp lớn lao và danh tiếng giữa cuộc đời. Dù
trong lĩnh vực nào, thời đại nào, các danh nhân cũng đều là
những con người đặc biệt bởi đạo đức, tài năng, nghị lực phi

thờ. Họ sở hữu tài năng xuất
chúng, sự nghiệp lẫy lừng và
tạo nên được những ảnh
hưởng lớn lao tốt đẹp cho
cộng đồng xã hội, quốc gia,
thế giới.
Danh nhân là những người
được sử sách lưu truyền, được
ca ngợi, tôn vinh bởi những
đóng góp lớn lao của họ đối
với cộng đồng, với đất nước
và nhân loại. Các danh nhân
trên nhiều lĩnh vực như khoa
học, chính trị, xã hội, văn
học… đã làm nên giá trị thật
của mỗi quốc gia, góp phần
thúc đẩy xã hội tốt lên từng
ngày
VD;Đức Phật, Khổng Tử,
Chúa Jesus, Socrates,
Pythagoras, Hippocrates…
2.   Đặc điểm chung của
danh nhân
-HS thực hiện nhiệm vụ
Trả lời cac câu hỏi
(Dự kiến trả lời)
- Danh nhân là những người
đạo đức
“Không bao giờ có một người
thực sự vĩ đại mà lại không
phải là một người thực sự đạo
đức”.
-. Danh nhân phải là người có
lý tưởng sống cao đẹp

thường… khiến chúng ta khâm phục, ngưỡng mộ.

Sống trên cuộc đời này, mỗi
chúng ta đều cần một lý tưởng
để sống bởi vì “Lý tưởng là
ngọn đèn sáng chỉ đường.
Không có lý tưởng thì không
có phương hướng xác định;
không có phương hướng thì
không có cuộc sống” (Lev
Tolstoy).

Dù trong bất kỳ lĩnh vực nào, thẳm sâu trong mỗi việc làm
của những danh nhân đều là tấm lòng thương yêu đối với
con người, với quê hương, đất nước. Họ có những điểm
tương đồng về đạo đức như lòng vị tha, nhân ái, dũng cảm,
sự tận tụy, khiêm tốn…
Trường hợp của danh tướng Trần Bình Trọng đã để lại một
bài học về lòng trung thành cho muôn đời sau. Khi bị giặc
Nguyên Mông bắt và tìm cách mua chuộc, ông đã tuyên bố
rằng “Ta thà làm quỷ nước Nam chứ không thèm làm vương - Danh nhân là những người
đất Bắc”. Đó là một trong những lời tuyên bố đanh thép nhất có nghị lực lớn lao
trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc.
Phẩm chất khiêm tốn của các danh nhân càng khiến mọi
người thêm cảm phục, kính trọng. Tuy đã trở thành Chủ
tịch, người đứng đầu một đất nước nhưng Bác Hồ vẫn luôn
giữ lối sống giản dị, mộc mạc. Trả lời các nhà báo nước
ngoài, Bác nói: “Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh
phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh vác chức Chủ tịch là vì
đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng sức làm, cũng như một
người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận
vậy…”. Nhà bác học Isaac Newton dù đạt được rất nhiều
thành tựu trong vật lý và toán học nhưng vẫn khiêm tốn:
“Điều ta biết là giọt nước, điều ta chưa biết là đại dương”.
Nhà vật lý thiên tài Einstein cũng từng nói: “Tôi không có
tài năng đặc biệt nào, tôi chỉ có sự tò mò đầy nhiệt huyết”.
Tiêu biểu cho lý tưởng sống cao cả đã trở thành huyền thoại
đi vào lịch sử Việt Nam và thế giới là Chủ tịch Hồ Chí
Minh. Người là biểu tượng đẹp nhất về sự hy sinh, cống hiến
quên mình. Toàn bộ trái tim, tâm hồn, cuộc đời của Bác đã
dành trọn cho dân, cho nước: “Tôi chỉ có một sự ham muốn,
ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn
độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có
cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”.
Chúng ta ngưỡng mộ danh nhân Lê Hữu Trác bởi những
đóng góp lớn lao của ông cho nền y học nước nhà. Trong
“Lĩnh Nam bản thảo” ông đã thừa kế 497 vị thuốc Nam của
danh y Tuệ Tĩnh và chép thêm hơn 300 vị thuốc, khẳng định
nguồn dược liệu phong phú có sẵn trong thiên nhiên. Bộ
sách “Y Tông Tâm Lĩnh” được xem là “bách khoa toàn thư”
y học của thế kỷ XVIII, và cũng là bộ sách y học xuất sắc
nhất trong thời kỳ phong kiến[2]. Thành công của danh y Lê
Hữu Trác không chỉ làm rạng rỡ y học nước nhà mà còn
đóng góp cho nền y học thế giới.

-Danh nhân là những người
tài giỏi, thành công.
-Danh nhân thường xuyên có
sự tương tác với xã hội

Đã 600 năm trôi qua nhưng tư tưởng sống cao đẹp của
Nguyễn Trãi mãi mãi đi vào lòng người thông qua những tác
phẩm văn học mà ông sáng tác tiêu biểu như Bình Ngô Đại
Cáo, Quân trung từ mệnh tập, Ức Trai thi tập. Đến ngày
hôm nay, tư tưởng nhân nghĩa của ông được cả thế giới tôn
vinh, ca ngợi vì giá trị to lớn đối với sự nghiệp xây dựng đất
nước cũng như định hướng giáo dục lối sống cho thế hệ trẻ
đương thời.
Các danh nhân giao tiếp với quần chúng bằng con đường
giảng dạy nhằm truyền đạt những đạo lý, kiến thức và kinh
nghiệm sống của mình như La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp,
Cao Bá Quát, Chu Văn An, Nguyễn Đình Chiểu… Ở lĩnh
vực y học, nhiều danh nhân tương tác với xã hội bằng việc
đem hết năng lực và tấm lòng của mình để chữa bệnh cứu
người như bác sĩ Hippocrates, danh y Hải Thượng Lãn Ông,
giáo sư Elizabeth Blackwell, nhà bác học Alexandre Yersin,
bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, giáo sư Tôn Thất Tùng…
Hoạt đông 3:
1-Mục tiêu: Nắm được cách phân loại danh nhân theo các
lĩnh vực.
2-Tổ chức thực hiện
GV giao nhiệm vụ thảo luận trao đổi cặp bàn :
?Phân loại dnh nhân như thế nào ?cho ví dụ ?
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức bài học.
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận
- GV mở rộng :
Trong lịch sử Việt Nam, những danh nhân anh hùng tiêu
biểu có thể kể đến như Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn,
Phạm Ngũ Lão, vua Quang Trung… Thế kỷ XX Việt Nam
đã trải qua hai cuộc chiến tranh tàn khốc đầy đau thương. 80
năm thực dân Pháp đô hộ, gần 30 năm đế quốc Mỹ xâm lược
đã lấy đi hàng triệu sinh mạng. Gắn liền với giai đoạn lịch
sử này là tên tuổi của một vị tướng huyền thoại, Đại tướng
Võ Nguyên Giáp – một thiên tài quân sự của thế kỷ với trí
tuệ mưu lược, tinh thần quyết thắng và một trái tim nhân
hậu.
Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử làm nên tên tuổi của Đại
tướng không chỉ bởi tài năng quân sự làm nên chiến thắng
“chấn động địa cầu”, mà còn bởi đó là “Vị Tổng tư lệnh có

3.   Phân loại danh nhân
-HS thực hiện nhiệm vụ
Trả lời cac câu hỏi
(Dự kiến trả lời)

- Danh nhân anh hùng
VD;Lý Thường Kiệt, Trần
Quốc Tuấn, Phạm Ngũ Lão,
vua Quang Trung…

trách nhiệm với từng vết thương và từng giọt máu của mỗi
người lính”[9].
Đức Phật, Khổng Tử, Chúa Jesus… là những bậc danh nhân
lỗi lạc như thế, bởi tài sản lớn nhất các Ngài để lại cho nhân
loại là kho tàng đạo lý mang giá trị đạo đức, tinh thần giúp
con người hoàn thiện nhân cách, đóng góp vào sự hoà bình,
phồn thịnh của hành tinh.
Gắn liền với vận mệnh dân tộc là những bậc minh quân,
tướng tài lỗi lạc với những công trạng lừng lẫy như Lý Thái
Tổ, Trần Nhân Tông, Nguyễn Trãi, Quang Trung…
Trong hàng lãnh đạo ấy có một người học trò xuất sắc của
Chủ tịch Hồ Chí Minh, một nhà lãnh đạo cấp cao có tầm tư
duy chiến lược, một nhà chính trị có phẩm chất đạo đức
trong sáng, đó là Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng.

-. Danh nhân về đạo học
Đức Phật, Khổng Tử, Chúa
Jesus…

- Danh nhân trong lĩnh vực
chính trị xã hội

Đại thi hào Nguyễn Du là một thiên tài của dân tộc Việt

- Danh nhân văn học nghệ

Nam

thuật

KẾT LUẬN
Danh nhân là những con người lỗi lạc của thời đại, họ
không những là kết tinh của tài năng trí tuệ, của lòng
trung quân ái quốc, của nghị lực phi thường, mà còn là
biểu trưng cho lý tưởng sống cao thượng và sự cống hiến
không mệt mỏi cho xã hội.
Hoạt đông 3:
1-Mục tiêu: Nắm được các danh nhân văn hóa của nước ta
được UNESCO công nhận là danh nhân văn hóa thế giới.
2-Tổ chức thực hiện
GV giao nhiệm vụ thảo luận trao đổi cặp bàn :
?Cho biết ở nước ta ,nhũng ai được UNESCO công nhận là
danh nhân văn hóa thế giới?Có mấy danh nhân ? nêu hiểu
biết của em về danh nhân đó ?
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc kết
thành kiến thức bài học.
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết luận
- GV mở rộng :
4 danh nhân kiệt xuất của Việt Nam được UNESCO vinh

-Danh nhân khoa học

4.Các danh nhân văn hóa
nước ta được UNESCO vinh
danh
-HS thực hiện nhiệm vụ
Trả lời cac câu hỏi
(Dự kiến trả lời)

-Chủ tịch Hồ Chí Minh Anh
hùng giải phóng dân tộc,
danh nhân văn hóa kiệt xuất
-Nguyễn Trãi Anh hùng dân
tộc, nhà văn hóa kiệt xuất

danh
Khóa họp Hội đồng Chấp hành UNESCO lần thứ 206 tại
Paris, Pháp, ngày 16-4-2019, đã thông qua danh sách các
hồ sơ để đề nghị Đại hội đồng UNESCO ra nghị quyết cùng
kỷ niệm các sự kiện, nhân vật kiệt xuất. Theo đó, hồ sơ kỷ
niệm 650 năm ngày mất của danh nhân Chu Văn An đã
được thông qua cùng 48 hồ sơ khác từ 71 hồ sơ do 41 quốc
gia đề cử. Như vậy, Việt Nam có bốn danh nhân kiệt xuất
được UNESCO vinh danh.
UNESCO đã từng vinh danh các danh nhân kiệt xuất của
Việt Nam trước đây nhân các dịp kỷ niệm: 600 năm ngày
sinh Nguyễn Trãi (1980), 100 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ
Chí Minh (1990) và 250 năm ngày sinh Nguyễn Du (2015).

-Danh nhân Nguyễn Du  Đại
thi hào dân tộc
-Danh nhân Chu Văn An
Người thầy của mọi thời đại,
nhà giáo lỗi lạc
Chu Văn An (1292-1370) tên
thật là Chu An, tự là Linh
Triệt, quê ở thôn Văn, xã
Thanh Liệt, huyện Thanh Trì,
Hà Nội.

C- HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
1-Mục tiêu;Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở
hoạt động hình thành kiến thức .
2-Tổ chức thực hiện
-GVChuyển giao nhiệm vụ (GV)
Vẽ sơ đồ tư duy về danh nhân,cách phân loại danh
nhân?
- GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ
và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS.
- GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết
quả hoạt động của HS và chốt lại nội dung nếu thấy cần
thiết.

-HSThực hiện nhiệm vụ học
tập
- HS trả lời cá nhân.
 -HSBáo cáo kết quả và trao
đổi.
- HS khác lắng nghe, thảo luận
thêm, bổ sung, chỉnh sửa.

D- HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
1-Mục tiêu;Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS.
2-Tổ chức thực hiện
-GVChuyển giao nhiệm vụ (GV)
-Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Phương án 1: Kể tên các danh nhân Hà Nội xưa ?
- Trình bày Sản phẩm
- Phương án 2: Sưu tầm thông tin, tranh ảnh về các danh
nhân tiêu biểu của Hà Nội từ thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ
XIX theo các gợi ý:

.

- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi
hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống
CNTT mà GV hướng dẫn.
-Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét ý thức làm bài của HS.
*Dặn dò; Tìm hiểu các danh nhân Hà nội trên mạng INTERNET giờ sau học.Một số danh
nhân nổi tiếng ở Hà Nội
.+Ngô Quyền – vị vua khai mở triều đại phong kiến Việt Nam.
.+Lý Thường Kiệt với bài thơ “Thần” vang vọng non sông.
.+Chu Văn An – Thầy giáo của muôn đời.
.+Nguyễn Trãi – Vì sao khuê tỏa sang đất Thăng Long.
.+Phùng Khắc Khoan – ông trạng làng Bùng.
.+Bà huyện Thanh Quan – nữ sĩ đất Thăng Long.
Phụ luc
4 danh nhân kiệt xuất của Việt Nam được UNESCO vinh danh
Chủ tịch Hồ Chí Minh Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa kiệt xuất
Đối với nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi nguồn cho niềm tin vào sự tất thắng
của cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và phồn vinh của nhân dân. Cuộc đời Người, tên Người
đã trở thành biểu tượng toàn vẹn của một chiến sĩ cách mạng kiên trung, hết lòng tận tụy vì
nước, vì dân. Người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho mục đích cao cả nhất: Làm sao cho
nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn,
áo mặc, ai cũng được học hành. Và thời đại Hồ Chí Minh là một thời đại rực rỡ nhất trong
lịch sử dân tộc Việt Nam, là kỷ nguyên độc lập tự do và chủ nghĩa xã hội.
Với bạn bè quốc tế, Người là biểu tượng của khát vọng hoà bình, đấu tranh chống áp bức, bất
công. Trái tim và khối óc của Người luôn đồng lòng với nhân dân thế giới. Với khát vọng
“không có gì quý hơn độc lập, tự do”, bằng những cống hiến về tư tưởng cũng như về thực

tiễn chiến đấu giành độc lập cho dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã góp phần giải phóng các
dân tộc bị áp bức, đánh thắng chủ nghĩa thực dân cũ và mới. Người đã góp phần đặt nền tảng
quan trọng cho sự hình thành tư tưởng về sự bình đẳng giữa các dân tộc và đồng thời là hiện
thân sinh động về sự bình đẳng ấy.
Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là nhà văn hóa kiệt xuất, nhà giáo dục lớn của nhân dân Việt Nam
với những cống hiến lớn lao trong sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng và giáo dục các thế hệ con
người Việt Nam mới, giúp cho mọi người Việt Nam ai cũng được học hành, từng bước nâng
cao trình độ văn hóa của cả dân tộc. Sự nghiệp đó gắn liền với sự nghiệp vĩ đại giải phóng
dân tộc của Hồ Chí Minh, luôn hướng về con người, hướng về dân tộc, phục vụ Tổ quốc,
phục vụ nhân dân.
Tầm vóc của danh nhân văn hóa Hồ Chí Minh còn thể hiện ở sự coi trọng, gìn giữ, phát huy
truyền thống văn hoá lâu dài của mỗi dân tộc, mỗi gia đình, mỗi con người. Đó là sự dung
hoà giữa việc khẳng định bản sắc mỗi dân tộc cũng như thúc đẩy hiểu biết, tôn trọng lẫn
nhau trong những sự khác biệt, đa dạng, là lòng nhân ái, vị tha, bao dung. Đó là sự đề cao
việc rèn giũa, tôi luyện những đức tính trong cuộc sống hàng ngày của mỗi cá nhân, từ những
điều giản dị nhất cho tới những tri thức văn hoá tinh tế.
Vì đó, ở Chủ tịch Hồ Chí Minh người ta thấy “toát ra một nền văn hoá của tương lai, toát ra
sự kết tinh những giá trị văn hoá cao đẹp của cả phương Đông và phương Tây”.
Nguyễn Trãi Anh hùng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất
Nguyễn Trãi (1380-1442), hiệu là Ức Trai sinh, quê ở Hải Dương. Ông là con cháu của một
dòng tộc nhiều đời là võ quan cao cấp dưới nhiều triều đại. Trong đó, ông ngoại ông là Tư
Đồ Trần Nguyên Đán - tôn thất nhà Trần, cha ông là danh sĩ Nguyễn Ứng Long tức Nguyễn
Phi Khanh.
Những đóng góp của Nguyễn Trãi vô cùng lớn lao trong lịch sử của dân tộc. Ông là vị anh
hùng, một nhà quân sự, chính trị và nhà văn hóa kiệt xuất của dân tộc. Tài năng của ông trải
đều trên các lĩnh vực, được hậu thế kính phục.
Trước hết là ở sự nghiệp đánh giặc cứu nước vô cùng vẻ vang. Tư tưởng chính trị quân sự ưu
tú và tài ngoại giao kiệt xuất của ông đã góp phần quan trọng giúp cho phong trào khởi nghĩa
Lam Sơn đi tới thắng lợi. Đồng thời, Nguyễn Trãi cũng được coi là một nhà tư tưởng lớn của
Việt Nam. Nét nổi bật trong tư tưởng Nguyễn Trãi là sự hòa quyện, chắt lọc giữa tư tưởng
Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo (trong đó Nho giáo đóng vai trò chủ yếu), có sự kết hợp
chặt chẽ với hoàn cảnh thực tiễn Việt Nam, nhưng nổi bật hơn cả là tư tưởng anh hùng, yêu
nước, thương dân.
Nguyễn Trãi là một trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam.
Nguyễn Trãi còn là một nhà văn hóa kiệt xuất. Ông để lại rất nhiều trước tác văn chương, cả
bằng chữ Hán, chữ Nôm và phong phú về thể loại, bao gồm nhiều lĩnh vực như: văn học, lịch
sử, địa lý, luật pháp, lễ nghi... Những tác phẩm của ông được đánh giá là có cách lập luận sắc
sảo, khúc triết, thấu tình đạt lý, có nhu có cương của một nghệ thuật viết chính luận bậc thầy.
Ông cũng là người đặt nền móng cho văn học chữ Nôm của Việt Nam.

Các tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm: Chính luận: Quân trung từ mệnh tập, Bình ngô đại
cáo (được xem là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của Việt Nam sau “Nam quốc sơn hà”), Bài
phú Chí Linh sơn...; Thơ: Ức trai thi tập (tiếng Hán), Quốc âm thi tập (tiếng Nôm)...; Lịch
sử: Vĩnh lăng thần đạo bi...; Về địa lý: Dư địa chí - bộ sách về địa lý học cổ nhất còn lại của
Việt Nam trong đó ghi chép lại những sản vật và con người nước ta thế kỷ XV...
Với những công lao và đóng góp vô cùng to lớn của ông trong lịch sử nước nhà, Nguyễn Trãi
được xem như nguồn tư liệu quý cho các công trình nghiên cứu, các tác phẩm hội họa, văn
học và nghệ thuật…
Danh nhân Nguyễn Du  Đại thi hào dân tộc
Nguyễn Du (1765-1820), tên chữ là Tố Như, hiệu Thanh Hiên, sinh tại Kinh thành Thăng
Long (nay là thủ đô Hà Nội). Cha ông là Hoàng giáp Nguyễn Nghiễm, quê ở xã Tiên Điền,
huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, đã từng làm đến chức Tham Tụng (Tể tướng) dưới triều Lê.
Năm 1783, ông thi đỗ Tam trường. Ông từng giữ chức vụ như: Đông Các đại học sĩ, Cần
Chánh Đại học sĩ (trong thời gian này ông được cử đi sứ Trung Quốc), Hữu Tam Tri Bộ Lễ...
Không chỉ là một “ngôi sao sáng” trên bầu trời văn học cổ Việt Nam, Đại thi hào Nguyễn Du
còn được cả thế giới biết đến và công nhận. Tác phẩm “Truyện Kiều” của ông đã trở thành
một tài sản văn học chung của thế giới.
Theo nhà Kiều học Trần Đình Tuấn trong hồ sơ đề nghị UNESCO vinh danh Nguyễn Du, có
nhắc lại sự kiện Tổng thống Mỹ Bill Clinton khi sang Việt Nam đã bắt đầu buổi nói chuyện
với sinh viên bằng hai câu Kiều: Sen tàn cúc lại nở hoa/Sầu dài ngày ngắn Đông đà sang
Xuân. Theo ông Tuấn, điều đó gắn với một thực tế là vài trăm năm qua, “Truyện Kiều” đi
vào đời sống người dân Việt Nam mãnh liệt tới mức người ta có thể trích dẫn bất cứ câu
Kiều nào để thay lời muốn nói, trong những văn cảnh điển hình.
“Truyện Kiều” của Nguyễn Du cũng góp phần đưa văn học Việt Nam vượt ra khỏi quốc gia,
trở thành một phần tinh hoa của văn hóa nhân loại, ghi dấu văn học Việt Nam trên thi đàn
quốc tế. "Truyện Kiều" đã được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ (Anh, Pháp, Đức, Trung Quốc,
Nhật Bản, Hàn Quốc, Hy Lạp, Mông Cổ, Ả Rập, Nga...) với trên 60 bản dịch khác nhau. Tại
mỗi quốc gia, tác phẩm để đời này đều được đón tiếp nồng nhiệt và đều có một đời sống
riêng.
Bên cạnh tư cách một nhà thơ, Nguyễn Du còn là danh nhân có tinh thần tự hào dân tộc và
tình yêu mãnh liệt với tiếng mẹ đẻ. Dũng cảm vượt qua rào cản nặng nề hàng ngàn năm của
Hán văn để sáng tác bằng Việt văn. Nguyễn Du lần đầu tiên đưa tiếng Việt và ngôn ngữ Việt
trở thành ngôn ngữ văn học chính thống của quốc gia.
Danh nhân Chu Văn An Người thầy của mọi thời đại, nhà giáo lỗi lạc
Chu Văn An (1292-1370) tên thật là Chu An, tự là Linh Triệt, quê ở thôn Văn, xã Thanh
Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội.

Được đánh giá là người thầy của mọi thời đại, nhà giáo lỗi lạc của Việt Nam, đã dành cả
cuộc đời cho sự nghiệp dạy học, với triết lý giáo dục nhân văn, không phân biệt giàu nghèo,
học đi đôi với thực hành, học suốt đời để biết, để làm việc và cống hiến cho xã hội. Tư tưởng
đó của ông không những có ảnh hưởng tới nhiều thế hệ người VN mà còn góp phần phát
triển các giá trị nhân văn trong khu vực. Quan điểm giáo dục của ông có những giá trị tiến bộ
vượt thời đại, gần gũi với mục đích giáo dục của thế giới hiện nay.
Là người chính trực, không màng danh lợi, nên khi thi đỗ Thái học sinh (tức Tiến sĩ) vào đời
Trần Minh Tông (1314-1329), nhưng ông không ra làm quan mà trở về quê nhà mở trường
dạy học - trường Huỳnh Cung. Trong số môn đệ của ông, có nhiều người thành đạt, làm quan
lớn như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát - cả hai đều đỗ Thái học sinh và làm đến chức Hành khiển
trong triều Trần. Họ không chỉ được ông dạy chữ thánh hiền mà còn được dạy về đạo đức
của bậc trí nhân quân tử.
Tiếng tăm uy tín của trường Huỳnh Cung cũng như tư cách của thầy Chu Văn An ngày càng
lớn và vua Trần Minh Tông đã cho mời ông đến Thăng Long giữ chức Tư nghiệp (tức Hiệu
trưởng) tại Quốc Tử Giám và dạy học cho các Hoàng tử, trong đó có hoàng tử Trần Hiến
Tông, sau này là vua Hiến Tông (trị vì từ năm 1329 đến năm 1341).
Chọn nghề giáo, nhưng Chu Văn An không sống lẩn tránh, quay lưng lại thời cuộc như đa số
các văn sĩ thời bấy giờ. Ông nhập thế với ý thức của một trí thức Nho giáo rất rõ ràng, chỉ có
điều bằng con đường riêng của mình – con đường dạy học, đào tạo nhân tài cho đất nước.
Nhân cách nhà giáo Chu Văn An đã được lưu truyền trong sử sách Việt Nam từ đời này qua
đời khác. Ngày nay, tưởng nhớ tới đạo đức và sự nghiệp của ông, nhiều nơi trong nước có di
tích thờ phụng ông như: đền Thanh Liệt; đền Huynh Cung; đền Văn Điển; đền Phượng Sơn ở
Chí Linh, Hải Dương, nơi ông về sống ẩn và dạy học, ở nơi đây có dựng cột đá khắc 8 chữ:
"Chu Văn Trình tiên sinh ẩn cư xứ". Nhân dân Thủ đô Hà Nội cũng đã lấy tên ông để đặt tên
cho một đường phố và một trường trung học lớn của Hà Nội. Đó là phố Chu Văn An và
Trường phổ thông Trung học Chu Văn An.

Tuần 6,7
Ngày soạn:17/9/2023
Ngày giảng: /10/2023
Tiết: 6,7

MỘT SỐ DANH NHÂN NỔI TIẾNG CỦA HÀ NỘI

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
-Học sinh hiểu thế nào là danh nhân và cách phân loại danh nhân

- Kể tên được một số danh nhân văn hóa tiêu biểu của Hà Nội.
Một số danh nhân nổi tiếng ở Hà Nội
2. Năng lực
* Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Biết chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ nhằm hoàn
thành nội dung bài học.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, hợp tác với bạn trong nhóm hoàn thành nội
dung bài học.
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực tìm hiểu: Khai thác thông tin để tìm hiểu các danh nhân văn hóa tiêu biểu
của thành phố Hà Nội.
3. Phẩm chất
- Tự hào, noi gương các danh nhân văn hoá trong học tập và rèn luyện.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- Tài liệu GDĐP Hà Nội 8.
- Máy tính, máy chiếu.
- Hình ảnh về các danh nhân văn hóa tiêu biểu của thành phố Hà Nội.
2. Đối với học sinh
- Tài liệu GDĐP Hà Nội 8. Tìm hiểu về các danh nhân trên Internet.
- Đọc trước tài liệu liên quan.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
*Tiết: 6
HOẠT ĐỘNG CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS VÀ
SẢN PHẨM CẦN ĐẠT
A-HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU

1-Mục tiêu;
Kích thích nhu cầu tìm hiểu các danh nhân văn hóa tiêu biểu của thành phố Hà Nội.
2-Tổ chức thực hiện
- GV yêu cầu HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi: - HS quan sát tranh, thảo luận theo
Nhân vật trong bức tranh dưới đây là ai? Chia sẻ hiểu
cặp đôi và thực hiện yêu cầu.
biết của em về nhân vật này.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi: Nhân vật trong
ảnh: Chu Văn An.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
- GV đánh giá, nhận xét, chưa vội kết luận câu trả lời
đúng/sai.
- GV dẫn dắt HS vào bài học.
B-HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt đông 1 : Một số danh nhân văn hóa tiêu biểu
của Hà Nội
1-Mục tiêu:Kể tên được một số danh nhân văn hóa tiêu
biểu của Hà Nội.
HS khai thác tư liệu và hoàn thành phiếu học tập.
2-Tổ chức thực hiện
Bước 1 : GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành 4 nhóm hoàn thành phiếu học tập
cho 4 danh nhân, sau đó lên thuyết trình:
Phiếu học tập
Tiểu sử:
Dán ảnh vào đây
Tên danh nhân:
…………………

Cuộc đời và sự nghiệp:

.+N1:Chu Văn An – Thầy giáo của muôn đời.
.+N2:Phùng Khắc Khoan – ông trạng làng Bùng.
.+N3:Bà huyện Thanh Quan – nữ sĩ đất Thăng Long.
.+N4:Cao bá Quát-Thần siêu thánh Quát.

I. Một số danh nhân văn hóa
tiêu biểu của Hà Nội
1. Chu Văn An
- Sinh năm: 1292.
- Quê quán: Làng Văn, xã Quang
Liệt, huyện Thanh Đàn (nay là
Huyện Thanh Trì, Hà Nội).
- Cuộc đời và sự nghiệp:
+ Đào tạo được nhiều học trò
thành đạt.
+ Từng giữ chức tư nghiệp Quốc
Tử Giám.
+ Là người đức độ, cương trực.
2. Phùng Khắc Khoan
- Sinh năm: 1528.
- Quê quán: làng Phùng Xá (hay
làng Bùng), huyện Thạch Thất, Hà
Nội.
- Cuộc đời và sự nghiệp:
+ Sớm nổi tiếng với tài văn
chương và tinh thông thuật số.
+ Từng giữ nhiều chức vụ quan
trọng dưới triều Lê.

+ Ông có tài ngoại giao được thể
hiện qua lần đi sứ sang nhà Minh.
- HS thảo luận thành 4 nhóm, khai thác thông tin và
hoàn thành phiếu học tập.
3. Bà huyện Thanh Quan
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
- Bà Huyện Thanh Quan tên thật
là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV XIX, chưa rõ năm sinh, năm mất.
- Quê ở làng Nghi Tàm, nay thuộc
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc
quận Tây Hồ, Hà Nội.
kết thành kiến thức bài học.
- Bà là một trong số nữ sĩ tài danh
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết
hiếm có trong thời đại ngày xưa,
luận
hiện còn để lại sáu bài thơ Đường
- GV mở rộng về 1 số danh nhân khác :
luật.
.+Ngô Quyền – vị vua khai mở triều đại phong kiến
- Các tác phẩm nổi tiếng: Qua đèo
Việt Nam.
ngang, Bánh trôi nước…
.+Lý Thường Kiệt với bài thơ “Thần” vang vọng non
4. Cao Bá Quát
sông.
- Cao Bá Quát (1809 – 1855) tự là
.+Chu Văn An – Thầy giáo của muôn đời.
Chu Thần, hiệu là Cúc Đường,
.+Nguyễn Trãi – Vì sao khuê tỏa sang đất Thăng Long. Mẫn Hiên, người làng Phú Thị,
huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh
(Phần phụ luc)
(nay thuộc quận Long Biên, Hà
Nội).
- Cuộc đời và sự nghiệp:
+ Từ nhỏ nổi tiếng là trẻ thông
minh, chăm chỉ và văn hay chữ
tốt.
+ Ông là người có tài có tài năng
và bản lĩnh, được người đương
thời tôn là Thánh Quát (“Thần
Siêu, Thánh Quát”). Thơ văn ông
bộc lộ thái độ phê phán mạnh mẽ
chế độ phong kiến trì trệ, bảo thủ
và chứa đựng tư tưởng khai sáng
có tính chất tự phát, phản ảnh nhu
cầu đổi mới của xã hội Việt Nam
trong giai đoạn giữa thế kỉ XIX.
+ Ông là lãnh đạo cuộc khởi nghĩa
chống lại chế độ phong kiến nhà
Nguyễn.
*Tiết: 7
Hoạt động 2: Những đóng góp, công lao của các danh
nhân đó đối với thành phố Hà Nội
1. Mục tiêu: Trình bày được những đóng góp của các
danh nhân văn hoá tiêu biểu của thành phố Hà Nội.

II. Những đóng góp, công lao
của các danh nhân đó đối với
thành phố Hà Nội
1. Chu Văn An
- Đem tài năng của mình cống

-HS khai thác tư liệu và thảo luận nhóm.
2-Tổ chức thực hiện
- GV chia lớp thành các nhóm (4HS/nhóm) đọc các đoạn
thông tin đã biết ở phần 1 thảo luận theo kĩ thuật khăn
trải bàn:
Trình bày những đóng góp của các danh nhân văn hoá
tiêu biểu của thành phố Hà Nội.

hiến, phục vụ hết mình cho đất
nước.
- Giáo dục không phân biệt giàu
nghèo, giai cấp (sau khi về quê ở
ẩn, ông đã mở lớp dạy học cho
con em thuộc đối tượng bình dân).
2. Phùng Khắc Khoan
- Giúp nhà Lê lấy lại vị thế trong
bối cảnh đất nước chia cắt Nam –
Bắc triều.
- Ông là một vị quan thanh liêm,
tài cao vọng trọng, được vua Lê
chúa Trịnh hết sức tin dùng trong
nhiều lĩnh vực: quân sự, chính trị,
ngoại giao, văn hóa, giáo dục và ở
lĩnh vực nào cũng để lại những
dấu ấn đặc sắc.
- HS thảo luận thành các nhóm, khai thác thông tin và
3. Bà huyện Thanh Quan
thảo luận.
- Bà đã để lại các tác phẩm gây
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
được tiếng vang lớn trên thi đàn
- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.
- GV mời đại diện các nhóm khác nhận xét, bổ sung. GV Việt Nam và thể hiện được một
phong cách riêng biệt.
giúp HS tóm tắt những thông tin vừa tìm được để đúc
4. Cao Bá Quát
kết thành kiến thức bài học.
- Để lại số lượng tác phẩm vô
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và rút ra kết
cùng phong phú, đồ sộ.
luận
- Việc lãnh đạo cuộc khởi nghĩa
- GV chuyển sang nội dung mới.
chống lại nhà Nguyễn là biểu hiện
cao độ cho tinh thần phản kháng
với chế độ hà khắc, bảo thủ thời
Tự Đức.
Hoạt động 3: Tự hào, noi gương các danh nhân văn
III. Tự hào, noi gương các danh
hóa trong học tập và rèn luyện của thể hệ trẻ Hà Nội nhân văn hóa trong học tập và
1. Mục tiêu: Tự hào, noi gương các danh nhân văn hoá rèn luyện của thế hệ trẻ Hà Nội
trong học tập và rèn luyện.
- Ra sức học ...