BÀI GIẢNG: ĐỔI TÊN CHO XÃ CHUYÊN ĐỀ: HÀI KỊCH VÀ TRUYỆN CƯỜI
MÔN: NGỮ VĂN
GIÁO VIÊN: …………….........

I. TÌM HIỂU CHUNG
1

Tác giả

- Lưu Quang Vũ (1948 – 1988) quê ở Đà Nẵng.
- Giọng văn đầy cảm xúc, tái hiện được những số phận con người
trước bão táp của cuộc đời và sự chuyển biến xã hội trong thời đại
mới.
- Một số tác phẩm nổi bật như: Hồn Trương Ba da hàng thịt, Bệnh sĩ,
…
2

Tác phẩm

- Thể loại: Hài kịch.
- Xuất xứ: Trích từ vở kịch “Bệnh sĩ” của Lưu Quang Vũ.
- Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm.
- Hình thức thể hiện: Chia theo lời của các nhân vật, có chú thích những hành động của nhân vật đặt trong
ngoặc đơn.
Nội dung chính của Đổi tên cho xã
Trích đoạn kể về sự việc xã Cà Hạ chuẩn bị đổi tên trong buổi công bố long trọng, có đầy đủ chính quyền
và người dân trong xã. Vì xã đổi tên, hướng tới sự “tân tiến” nên từng người trong chính quyền đều phải
phân công lại nhiệm vụ với những cái tên không tưởng. Dù chưa ai hiểu rõ nhiệm vụ mình được giao như
thế nào nhưng ai cũng vui mừng vì nghe rất “oai”. Khép lại đoạn trích là cuộc nói chuyện đầy tính trào
phúng của những người nắm quyền trong xã.
- Đoạn trích có thể được chia làm 2 phần chính:
•

Phần 1: Từ đầu đến “rõ ạ” (Buổi công bố đổi tên cho xã và bài phát biểu của ông Nha – chủ tịch xã)

•

Phần 2: Còn lại (Cuộc nói chuyện giữa ba người: ông Nha, anh Sửu và ông Thình khi mọi người đã
về hết).

1

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1

Buổi công bố đổi tên cho xã và bài phát biểu của ông Nha – chủ tịch xã

- Hoàn cảnh diễn ra buổi công bố:
+ Phố Cà, Trụ sở Uỷ ban xã, một căn phòng rộng được trang trí nhiều cờ quạt, khẩu hiệu, áp phích, bản đồ,
có những dòng chữ lớn: “Hùng Tâm vươn lên giàu mạnh hạnh phúc” và “Thay trời đổi đất sắp đặt Hùng
Tâm”.
+ Tiếng pháo nổ rầm rộ.
=> Quang cảnh buổi công bố được chuẩn bị chỉn chu, kĩ lưỡng và trang trọng. Chính quyền xã Cà Hạ rất hi
vọng và mong chờ sự thay đổi này.
- Bài phát biểu của ông Nha - chủ tịch xã:
+ Thông báo sẽ đổi tên xã Cà Hạ thành xã Hùng Tâm, và phố Cà sẽ thành thị trấn Hùng Tâm.
+ Thực hiện kế hoạch cách tân một cách toàn diện và triệt để theo mô hình kinh tế kiểu mới để Hợp tác xã
Cà Hạ đổi tên thành “Liên đoàn tổ hợp xã Công Nông Thương Tín Hùng Tâm”.
+ Nhân dân trong xã không chỉ trồng trọt mà còn phát triển cả các lĩnh vực khác.
=> Sự đổi mới tưởng chừng như rất phù hợp và cần thiết nhưng sự đối lập giữa tên xã mới hiện đại với
thực tại một làng quê nghèo đã tạo nên tiếng cười châm biếm trong vở hài kịch. Chính quyền và những
người dân bỗng chốc trở thành kẻ háo danh, “sĩ diện”.
2

Những cuộc đối thoại đầy tính trào phúng

- Cuộc đối thoại giữa ông Nha, anh Sửu và ông Độp:
+ Anh Sửu – đại diện cho Hội đồng thư kí, dưới sự chỉ đạo của ông chủ tịch Toàn Nha, đã đọc các quyết
định bãi bỏ các chức vụ cũ và thay vào đó là những cái tên mới mĩ miều hơn.
+ Cao trào cho sự thay tên ấy là chức vụ của ông Độp, từ một kẻ hoạn lợn lại được phân công giữ chức
Chủ nhiệm Trung tâm Triệt sản gia súc. Ông ta tự hào với tên gọi mới bởi nghe “oai” hơn, “đổi mới” hơn.
Thậm chí anh Sửu còn yêu cầu ông Độp phải thay đổi cả cách ăn mặc sao cho lịch sự, “cho ra người làm
khoa học”.
- Cuộc đối thoại giữa ông Nha, anh Sửu và ông Thình:
+ Ông Toàn Nha vốn là người không được học hành lại trở thành Chủ tịch xã, đưa ra và chỉ đạo những kế
hoạch đổi mới sáo rỗng, không phù hợp. Cậy vào mối quen biết với lãnh đạo trên huyện để cố tình thực
hiện sự thay đổi theo ý mình, không chỉ đổi tên xã, tên các bộ phận của xã mà còn muốn bắt chước nghề ở
nơi khác “bung ra pháo”.
+ Anh Văn Sửu vốn là người có hiểu biết lại là kẻ chuyên xu nịnh cấp trên.
+ Tiếp nối ông Độp, ông Thình từ một người chỉ biết tết thảm bẹ ngô, đan sọt, làm phấn viết bảng,… nay
lại thành Chủ nhiệm Trung tâm Công nghệ.

2

=> Sự thay đổi chỉ diễn ra ở vẻ bề ngoài, còn bên trong những người dân ấy vẫn cặm cụi, nghèo khổ
với công việc hằng ngày của mình.
=> Như vậy, ta có thể thấy các nhân vật trong đoạn trích “Đổi tên cho xã” có sự không tương xứng giữa cái
bên trong và cái bên ngoài khiến họ trở nên thái quá, lố bịch. Ông chủ tịch xã Toàn Nha lẽ ra phải là người
đứng đầu gương mẫu, thức thời nhưng chính ông ta lại là kẻ sáo rỗng, khoa trương, giả dối,… Các nhân vật
còn lại thì bợ đỡ, xu nịnh, háo danh. Chính những điều đó đã tạo nên tiếng cười châm biếm sâu cay cho
văn bản.
3

Tổng kết

- Nội dung: Qua sự thay đổi của xã Cà Hạ, người đọc thấy được những thói hư tật xấu của con người trong
xã hội, trong đó nổi bật nhất là “Bệnh sĩ” – căn bệnh vô cùng nguy hiểm.
- Nghệ thuật:
+ Xây dựng được tình huống kịch độc đáo, làm tăng thêm giá trị nội dung của đoạn trích.
+ Khắc hoạ các nhân vật điển hình trong tính cách, rất chân thực.

3