lop 5 tuoi SKKN Một số biện pháp giúp trẻ tự bảo vệ bản thân

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Nguyến Hải Yến
Ngày gửi: 11h:13' 08-11-2023
Dung lượng: 2.4 MB
Số lượt tải: 781
Nguồn:
Người gửi: Nguyến Hải Yến
Ngày gửi: 11h:13' 08-11-2023
Dung lượng: 2.4 MB
Số lượt tải: 781
Số lượt thích:
0 người
UBND HUYỆN HOÀI ĐỨC
TRƯỜNG MẦM NON VÂN CÔN A
BÀI THUYẾT TRÌNH
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ
BẢO VỆ BẢN THÂN CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI
TRONG TRƯỜNG MẦM NON.
Lĩnh vực
Cấp học
Tên tác giả
Chức vụ
Đơn vị công tác
1. Cơ sở lí luận:
: Giáo dục mẫu giáo
: Mầm non
: Nguyễn Hải Yến.
: Giáo viên
: Trường MN Vân Côn A.
n¨m häc :2022 - 2023
22222222222222222222
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
012 222222220122011
Kỹ năng tự bảo vệ bản thân là gì? Đó là “Khả năng con
người vận dụng những kiến thức để nhận diện, đồng thời biết cách ứng phó
được trước các tình huống bất lợi, những hoàn cảnh nguy hiểm có thể xảy đến
để bản thân có thể an toàn”. Chính vì vậy, quan tâm giáo dục trẻ về kỹ năng
bảo vệ bản thân là điều rất cần thiết mà cha mẹ cũng như cô giáo không thể bỏ
quên.
Trang bị kỹ năng để trẻ tự bảo vệ mình luôn là điều cần thiết . Ở bất cứ lúc nào
và bất cứ nơi đâu đều tiềm ẩn những tình huống nguy hiểm có thể xảy ra vì thế
thông qua hoạt động mọi lúc mọi nơi giáo viên có thể giáo dục trẻ biết cách tự
bảo vệ bản thân tránh khỏi nguy hiểm, vượt qua nguy hiểm, biết cấp cứu khi
gặp nạn, biết cách đối phó với người lạ. Nếu trẻ có những cách xử lý tình
huống chưa phù hợp, hoặc lo lắng, hoảng sợ … giáo viên có thể kịp thời phát
hiện, giải thích và sửa sai ngay cho trẻ, để trẻ biết đó là những hành vi không
đúng trẻ không nên bắt chước theo. Cha mẹ thường sợ hãi, lo lắng, tìm cách
nghiêm cấm con tiếp xúc với các rủi ro nhưng lại quên giải thích cho trẻ lý do
vì sao và hậu quả có thể xảy ra là gì? Điều này khiến trẻ với tâm lý muốn
khám phá lại càng tò mò hơn, nhưng trẻ lại không biết phân biệt được đâu là
nguy hiểm và không nguy hiểm để tự mình tránh xa.
Sau khi quan sát, tìm hiểu trẻ tại nhóm lớp mà tôi phụ trách, tôi thấy trẻ
trong lớp tuy đã tự tránh xa những đồ chơi, đồ vật nguy hiểm, trẻ biết được
hành vi nào là nên, không nên, đúng hay sai nhưng khả năng xử lý các tình
huống khi gặp nguy hiểm thì chưa cao, còn phải cần đến sự nhắc nhở giúp đỡ
của người lớn …. Chính vì vậy nên tôi đã chọn đề tài nghiên cứu là “Một số
biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 5 – 6 tuổi tại trường
mầm non”
2. Mục đích của việc chọn biện pháp.
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, tìm các biện pháp giáo dục kĩ năng tự
bảo vệ bản thân cho trẻ 5 - 6 tuổi. Nhằm góp phần vào việc hình thành và
rèn luyện các kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ giúp trẻ có kiến thức cơ
bản tự bảo vệ mình tránh khỏi những nguy hại đến bản thân, rèn luyện kĩ
năng ứng phó với những tình huống nguy hại có thể xảy ra đối với trẻ, giúp
trẻ mạnh dạn, tự tin trong cuộc sống đồng thời góp phần nâng cao chất
lượng chăm sóc giáo dục trẻ Mầm non trong giai đoạn hiện nay.
3. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
Trước khi thực hiện đề tài tôi đã tiến hành khảo sát thực tế và thu được kết
quả như sau:
a. Thuận lợi:
- Điều kiện cơ sở vật chất trường, lớp khang trang, sạch đẹp đáp ứng tốt
các nhu cầu học tập, vui chơi của trẻ.
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, sát sao với các hoạt động của
lớp, có những ý kiến chỉ đạo kịp thời nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và
giáo dục trẻ trong lớp, trường.
- Bên chuyên môn đã triển khai kịp thời các công văn chỉ đạo của cấp
trên về vấn đề đảm bảo an toàn cho trẻ trong trường mầm non.
- Giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo kỹ năng tự bảo
vệ bản thân đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.
- Đa số các cháu trong độ tuổi đều theo học với nhau từ các năm học
trước nên có sự thân thiết, gần gũi, đoàn kết.
- Bản thân tôi thường xuyên tham gia học tập bồi dưỡng chuyên môn,
các chuyên đề ở trường bạn, dự giờ, học hỏi từ các đồng nghiệp và cũng có
kinh nghiệm lâu năm trong công tác chăm sóc - giáo dục trẻ.
b. Khó khăn:
- 2 năm gần đây do ảnh hưởng của dịch Covid 19 nên trẻ đến trường rất
ít thời gian vì vậy trẻ chưa được trang bị kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
- Giáo viên chưa xây dựng được kế hoạch giáo dục kỹ năng tự bảo vệ
bản thân cho trẻ một cách toàn diện hơn theo hướng tích hợp các hoạt động
dạy, vui chơi và các hoạt động khác.
- Phụ huynh còn bao bọc chưa dám cho trẻ tự lập, tự xử lý mà đa phần
còn làm giúp trẻ.
c. Khảo sát:
Vào đầu năm học tôi đã khảo sát khả năng nhận biết các kĩ năng cơ bản
như: Kỹ năng an toàn khi chơi, kỹ năng thoát hiểm khi gặp hoả hoạn; kỹ năng
ứng xử khi bị lạc, kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể của trẻ,… tôi thấy còn nhiều
hạn chế.
Sau đây là bảng số liệu tôi đã thực hiện khảo sát trên trẻ đầu tháng
9/2022.
Nội dung khảo sat́
TT
Trẻ nhận biết đồ vật, tình huống nguy
hiểm, không an toàn.
Trẻ có kiến thức phòng tránh mối nguy
2
hiểm.
Có kỹ năng xử lý tình huống khi gặp vấn
3
đề nguy hiểm.
1
Đạt
Số trẻ
Tỉ lệ
%
Chưa đat
Số trẻ
Tỉ lệ%
12
46%
14
54%
10
38%
16
62%
8
30%
18
70%
Từ những tồn tại được đưa ra trong quá trình giáo dục kĩ năng tự bảo vệ
bản thân cho trẻ, tôi đã ghi chép cẩn thận từng vấn đề tồn tại. từ những vấn đề
này tôi suy nghĩ để đưa ra biện pháp nào hiệu quả nhất, thiết thực nhất và dễ
dàng thực hiện với thực tế của trường, lớp để mang lại hiệu quả cao trong việc
giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ.
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Biện pháp 1: Lựa chọn nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân
vào từng chủ đề cụ thể.
Trong thực tế có rất nhiều kỹ năng tự bảo vệ khác nhau, khó có thể liệt kê
một cách đầy đủ những kỹ năng con người cần có trong cuộc sống. Tuy nhiên
dựa vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Mẫu giáo lớn cùng với các hoạt động đặc
thù của trẻ trong trường Mầm non đó là “học mà chơi, chơi mà học” bên cạnh
đó dựa vào chương trình giáo dục Mầm non và tình hình cụ thể của trường, lớp
vào đầu năm học tôi đã cùng các đồng chí giáo viên trong tổ lên kế hoạch lựa
chọn các kỹ năng tự bảo vệ phù hợp với trẻ 5 -6 tuổi để đưa vào giáo dục trẻ
nhằm đạt hiệu quả cao.
Bảng nội dụng giáo dục kỹ năng tự bảo vệ
Chủ đề
Kĩ năng tự bảo vệ bản thân
Tháng
TT
thực hiện
1
Trường Mầm non
2
Bản thân
3
Gia đình
4
Nghề nghiệp
5
Động vật
6
7
8
Kĩ năng chơi an toàn với đồ chơi ngoài
trời, tránh xa nơi nguy hiểm.
Không đi theo và nhận quà của người lạ
Tránh bị xâm hại cơ thể.
Biết không tự ý uống thuốc.
Không chơi với những đồ vật gây nguy
hiểm, nơi nguy hiểm.
Biết nhờ người khác giúp đỡ khi bị lạc.
Không chơi với 1 số dụng cụ nghề gây
nguy hiểm.
Biết thoát hiểm khi gặp hoả hoạn.
Tránh xa 1 số con vật gây nguy hiểm.
Tháng 09
Tháng 10
Tháng 10
Tháng 11
Tháng 12
Ăn uống vệ sinh trong ngày tết.
Tháng 01
Tết và mùa xuân Biết ăn thức ăn có mùi ôi, quả lạ dễ bị ngộ
độc
Thực vật
Tháng 02
Đảm bảo an toàn, không leo trèo lên cây.
Phương tiện giao Biết chấp hành và thực hiện theo quy
thông
định của luật giao thông, một số biển báo Tháng 03
giao thông cơ bản. Biết cách đội và tháo mũ
bảo hiểm.
Không chơi những nơi nguy hiểm: ao, hồ,
Tháng 04
sông, suối...
Tháng 05
An toàn khi đi du lịch.
Hiện tượng tự
nhiên
Quê hương đất
10
nước Bác Hồ
Thông qua bảng kế hoạch xây dựng từ đầu năm học về các nội dung giáo
dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ, tôi đã đưa ra một số kỹ năng cần thiết để
giáo dục trẻ trong những hoạt động cụ thể giúp trẻ nhận thức sâu sắc hơn vấn đề,
và hình thành kỹ năng ứng phó khi gặp vấn đề nguy hiểm trong quá trình sống
của trẻ, các nội dung được cụ thể hóa không chồng chéo và được tích hợp vào
từng chủ đề quen thuộc xuyên suốt cả năm học. Điều này giúp giáo viên dễ
dàng trong việc lên kế hoạch năm học, kế hoạch giáo dục tháng, tuần, kế hoạch
ngày và thực hiện giáo dục trẻ một cách có hiệu quả.
Biện pháp 2: Xây dựng các tiết học dạy trẻ những kĩ năng cơ bản và đặt các
tình huống giả định.
Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi đang trong độ tuổi tò mò, muốn
khám phá thế giới xung quanh. Chính vì vậy nên việc giúp trẻ phân biệt những
mối nguy hiểm luôn được tôi quan tâm, lồng ghép vào để giáo dục trẻ qua hoạt
động học, hay hoạt động vui chơi, hoạt động lao động, mọi lúc mọi nơi... Để
việc giáo dục trẻ kỹ năng tự bảo vệ được tốt, tôi đã lựa chọn ra những mối nguy
hiểm thường xảy ra trong gia đình, trường học như: Ổ điện, quạt điện, bếp ga,
phích nước nóng, bàn là, cầu thang, nhà vệ sinh … tôi thường tận dụng thời gian
đón trẻ, hoặc trong giờ hoạt động chiều để trò chuyện giáo dục trẻ. Tuy nhiên
nếu chỉ dừng ở việc cô nhắc nhở trẻ không được lại gần, không được đụng
những đồ dùng đó thì trẻ sẽ không hiểu vì sao phải như vậy, trẻ sẽ dễ dàng mau
quên. Chính vì vậy tôi đã chủ động đưa các nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ
bản thân thành nội dung trọng tâm của một hoạt động học để giáo dục trẻ.
Ví dụ 1: Kỹ năng “Dạy trẻ không chơi với vật nguy hiểm” tôi tiến hành dạy trẻ ở
chủ đề “Gia đình” tôi đã xây dựng thành hoạt động học cụ thể như sau:
- Đầu tiên tôi sẽ phân loại ra các nội dung, đồ dùng cần cung cấp cho trẻ trong
tiết dạy (dưới dạng tranh ảnh, đồ vật thật)tôi hỏi trẻ: “ Con thấy cái gì?”, “ Con
cảm thấy các đồ vật này như thế nào?”, “ Con muốn biết gì về những đồ vật
này?” và chia lớp làm 02 nhóm để thảo luận.
+ Nhóm thảo luận về đồ dùng sắc nhọn: dao, kéo, đinh, cạnh bàn, cạnh ghế.
+ Nhóm thảo luận về đồ dùng gây bỏng, giật: ấm nước sôi, ổ điện, bếp, bật lửa
Trẻ thảo luận xong tôi mời đại diện các nhóm lên chia sẻ những hiểu biết về các
đồ dùng, cách xử lý của nhóm mình cho các nhóm còn lại xem.
9
Sau mỗi lần trẻ chia sẻ tôi sẽ chốt lại kiến thức, cách sử dụng, cách xử lý nếu
không may gặp sự cố. (Ảnh 1)
Nếu không may con gặp người bị điện giật thì các con không được tiếp xúc trực
tiếp với nạn nhân mà phải ngắt ngay nguồn điện như tắt cầu dao, ngắt điện, dùng
dụng cụ cách điện như cây khô, đồ nhựa, mũ…., chân đi dép. Sau đó chuyển nạn
nhân đến nới khô ráo, thoáng khí. (Ảnh 2)
Tiếp theo tôi sử dụng các trò chơi để nhằm khắc sâu hơn cho trẻ những gì
vừa được học như trò chơi “Gạch bỏ các hành vi sai”; “ Chọn đồ chơi an toàn,
không an toàn”. Tôi còn sáng tác các bài vè cho trẻ đọc nhằm để trẻ khắc sâu
hơn kiến thức trẻ đã được học.
Vè đồ vật nguy hiểm.
Nghe vẻ nghe ve
Đồ dùng gây bỏng
Nghe vè tôi nói
Có rất là nhiều
Đồ vật sắc nhọn
Phích nước, nồi đun
Như kéo, như dao
Lò than, lò nướng
Sử dụng làm sao
Để không chảy máu.
Vì vậy hãy nhớ!
Tránh xa, xa nào.
Đồ điện quanh bé
Chớ có sờ vào!
Hữu ích vô cùng
Kẻo gây nguy hiểm
Bàn ủi, quạt hơi
Cho bản thân mình!
Cũng nên chú ý
Ví dụ 2: Trong những năm gần đây, tình hình cháy, nổ trên địa bàn cả nước có
nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là các vụ cháy lớn gây thiệt hại nghiêm trọng
về người và tài sản. Nên tôi nghĩ kỹ năng thoát hiểm khi gặp hoả hoạn, băng bó
vết thương, xử lý vết bỏng nhẹ là một trong những kỹ năng mà tôi cho rằng rất
là quan trọng phải chú tâm nhiều.Với kỹ năng này tôi tiến hành dạy trẻ như sau:
(Ảnh 3)
Đầu tiên tôi sẽ cho trẻ xem video về vụ cháy lớn ở Hà Nội làm sập toà nhà
5 tầng.
Bước tiếp theo tôi chia lớp thành 3 đội về thảo luận nhóm rồi điền kết quả
thảo luận vào bảng.
+Nhóm 1: Nguyên nhân gây ra hoả hoạn.
+Nhóm 2: Cách thoát hiểm khi gặp hoả hoạn.
+Nhóm 3: Hậu quả của hoả hoạn.
Mời đại diện 3 đội lên chia sẻ về những gì trẻ vừa thảo luận cho các nhóm khác
cùng nghe. Sau đó cô chốt lại nguyên nhân, cách thoát hiểm và hậu quả của hoả
hoạn. Tôi cho trẻ thực hành kỹ năng thoát hiểm. (Ảnh 4)
+ B1: Có chuông báo cháy hãy gọi ngay số 114.
+ B2: Di chuyển ngay lập tực ra khỏi đám cháy, nếu có khói dùng khăn
ẩm bịt vào mũi, miệng và đi cúi thấp người.
+ B3: Nếu lửa bén vào người thì hãy dừng lại và lăn qua lăn lại hoặc xoay
vòng tròn.
Đối với các tiết học tôi đã xây dựng, hầu hết việc đưa ra hệ thống câu hỏi
trong quá trình tổ chức cho trẻ tìm hiểu được tôi hết sức chú trọng. Các câu hỏi
phải thật sự ngắn gọn dễ hiểu đối với trẻ, câu hỏi mang tính gợi mở, giúp trẻ
suy nghĩ để trả lời.
Ví dụ 3: Kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể. Trong thời gian gần đây, tình hình tội
phạm xâm hại tình dục trẻ em có chiều hướng gia tăng, tính chất mức độ ngày
càng nghiêm trọng. Nguyên nhân là do điều kiện, hoàn cảnh cuộc sống của các
bậc phụ huynh ít gần gũi con của mình, không có thời gian ở nhà nên trẻ em dễ
bị rơi vào nguy cơ bị lam dụng, xâm hại. Bên cạnh đó, trẻ ít được trang bị kiến
thức về giới tính, các biện pháp phòng chống xâm hại thân thể để tự bảo vệ cho
bản thân. Để đảm bảo cho trẻ có những kiến thức cơ bản về vấn đề bảo vệ thân
thể cũng như cách phòng tránh khi bị xâm hại cơ thể. Với chủ đề "bản thân" tôi
dạy trẻ nhận biết các bộ phận trên cơ thể, giáo dục trẻ những bộ phận không ai
được đụng đến ngoài bố mẹ, anh chị em trong gia đình, y tá hay bác sĩ khi trẻ đi
khám bệnh có bố mẹ ở đấy. Tôi dạy trẻ học cách tự bảo vệ bản thân theo quy tắc
“ 5 ngón tay”. (Ảnh 5)
Đối với trẻ 5 -6 tuổi trẻ chưa thể hiểu được tên gọi các bộ phận thể hiện
giới tính, giáo viên cũng không thể sử dụng tên gọi bộ phận sinh dục nam nữ
trong y khoa để nói với trẻ. Chính vì vậy trong quá trình giảng dạy tôi đã sử
dụng búp bê trai , búp bê gái, hình ảnh bé mặc đồ bơi, những bộ phận cơ thể
được đồ bơi che là các bộ phận riêng tư, vùng kín là nơi con nên tôn trọng, giữ
gìn vệ sinh không nên để mọi người thấy bộ phận riêng tư của mình và đặc biệt
tuyệt đối không cho bất cứ ai động vào cũng như không được đụng chạm vào,
bộ phận riêng tư, vùng kín của bất cứ ai, của bất cứ bạn nào trong lớp.
Song song việc giúp trẻ hiểu về giới tính của bản thân, về vùng riêng tư
của trẻ, tôi còn đề ra một số qui định ở lớp như Đi vệ sinh đúng nơi qui
định( phòng vệ sinh namnữ riêng). Bạn trai không được nhìn bạn gái khi đi vệ
sinh, khi thay đồ và ngược lại. Không được nghịch, chơi đùa với bộ phận riêng
tư của mình. ( Ảnh 6,7 )
Bên cạnh đó tôi xây dựng các bước phòng tránh xâm hại cơ thể giúp trẻ
ghi nhớ và thực hiện bằng cách đưa ra tình huống nếu ai đó cố tình nhìn, nói,
đụng chạm vào vùng kín của con hoặc yêu cầu con nhìn và đụng chạm vùng
kín của họ thì các con sẽ làm gì?
Bước 1: Phản đối nói “Không”, xua tay, cắn thật mạnh tay, vai kẻ xấu
Bước 2: Bỏ chạy (chạy thật nhanh đến nơi đông người, đồng thời hô to để
mọi người chú ý đến mình).
Bước 3: Kể lại tất cả câu chuyện mà người xấu đã làm với con với bố mẹ
và những người các con tin cậy để người lớn kịp thời can thiệp và bảo vệ các
con được an toàn hơn.
Ngoài các kỹ năng tôi dạy trong tiết học, tôi đã đưa ra nhiều tình huống
cụ thể, chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ, tôi hướng dẫn phân tích, giải thích và
cùng trẻ tìm ra cách giải quyết tốt nhất.
Tình huống thứ nhất: Nếu có người lạ cho con bánh, kẹo và rủ con đi chơi
thì con làm như thế nào?
Cho trẻ suy nghĩ, cho trẻ đưa ra ý kiến của mình, gợi mở cho trẻ bằng các câu
hỏi. Tiếp theo phân tích, giải thích cho trẻ và giúp trẻ có phương án giải quyết
đó là: biết cách từ chối nhưng vẫn thể hiện sự lễ phép, ngoan ngoãn “ Cháu cám
ơn, nhưng bố mẹ cháu không cho nhận quà của người lạ”. (Ảnh 8)
Tôi đặt giả thiết nếu con từ chối nhưng họ vẫn một mực dúi quà vào tay
con và có ý lôi kéo con thì lúc đó con làm gì?. Với giả thiết này tôi muốn trẻ
có phản ứng thật nhanh như hét to, cấu thật mạnh, đạp đấm vào tay người lạ và
chạy nhanh đến người thân gần đó hoặc chỗ đông người.
Mời trẻ lên đóng vai, một cô giáo khác đóng vai người lạ. Thông qua vai
trẻ đóng trẻ sẽ ứng phó với tình huống theo sự hiểu biết của bản thân, từ đó
giúp trẻ khắc sâu hơn những kinh nghiệm mà trẻ có được.
Tình huống thứ 2: Bị lạc bố mẹ khi đi xem lễ hội, siêu thị, khu vui chơi.
Tôi cho trẻ suy nghĩ, mỗi trẻ sẽ đưa ra cách giải quyết của riêng trẻ. Gợi
mở cho trẻ bằng các câu hỏi: Theo con làm vậy có được không?, tạo sao? Sau
đó, cô giúp trẻ rút ra phương án tối ưu nhất.
Khi bị lạc bé hãy bình tĩnh, không khóc hay la hét và chạy lung tung mà
hãy đứng yên một chỗ chờ. Vì bố, mẹ sẽ có thể quay lại chỗ đó để tìm bé.
Hoặc bé có thể tìm đến những người mặc đồng phục giống nhau có đeo bảng
tên, hoặc nhờ bảo vệ, cô bán hàng để giúp đỡ gọi điện thoại, hoặc thông báo
lên loa để tìm bố mẹ. Tuyệt đối không đi theo người lạ dù người đó có hứa sẽ
đưa về với bố mẹ, vì có thể đó là người xấu lợi dụng và sẽ bắt cóc con.
Những tình huống có vấn đề được giáo viên đưa vào trong các hoạt động
giáo dục trẻ đã giúp trẻ có sự tư duy logic, biết cách diễn đạt suy nghĩ của
mình, và giúp trẻ có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống.
Biện pháp 3: Sưu tầm 1 số bài thơ, bài hát về bảo vệ bản thân trẻ để trẻ khắc
sâu hơn.
Với kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể, tôi sử dụng bài hát bảo vệ bản thân
theo quy tắc "Năm ngón tay". Các nội dung trong quy tắc được viết thành bài
hát “ Năm ngón tay xinh” do Tổng đài Quốc gia trẻ em phát hành năm 2017.
Trong quá trình dạy trẻ tôi thường xuyên sử dụng bài hát này cho trẻ nghe, hiểu
và thực hiện một cách nhanh hơn.
Kỹ năng đi lên xuống cầu thang, tôi sưu tầm bài thơ “ Xuống cầu thang”
Xuống cầu thang
Này các bạn nhỏ
Dễ là thấy ôi
Khi xuống cầu thang
Ổi trên đầu đấy
Bước chân nhịp nhàng
Bé mà có vội
Từng chân bước một
Đừng lấy tay vịn
Bé ngoan không được
Làm cầu trượt chơi
Chân sáo nhảy đôi
Nhỡ mà bị rơi
Thì nguy hiểm lắm!
Trong chủ đề “ Gia đình” kỹ năng không chơi với đồ vật nguy hiểm tôi sử dụng
bài thơ “ Đừng chơi gần bếp”, “ Cái ổ điện”…
Đừng chơi gần bếp
Cái bếp là nơi nấu ăn
Bé ơi đừng có loanh quanh lại gần
Bếp ga, tủ lạnh, quạt trần
Nồi cơm, chảo điện rất gần tầm tay
Lại còn cả phích nước đầy
Không may ngã phải là gây bỏng liền
An toàn là việc đầu tiên
Bé ơi phải nhớ, tránh liền bếp thôi!
Cái ổ điện.
Đây là cái ổ điện
Và nhớ là phải biết
Dùng để cắm quạt vào
Không dùng kéo cắt dây
Bé đã biết chưa nào?
Bị giật sẽ rất gay
Đừng sờ vào"Giật đấy"!
Nguy hiểm chết người đấy
Và không được dùng gậy
Nhớ đừng làm như vậy
Kim loại, sắt và nhôm
Thì mới là bé ngoan.
Cho vào trong ổ điện
Chủ đề “ Bản thân” tôi sưu tầm các bài thơ: “ Đi dép lê”, “ Nhắc bé”, “
Nhớ lời mẹ dặn”, bài hát “ thật đáng chê”,….. lời bài thơ , bài hát nhắc nhở các
bé biết những việc làm nào nên và không nên.
Đi dép lê
Đi dép lê
Không được chạy
Kẻo vấp ngã
Gãy trẹo chân
Rách áo quần
Tay lấm bẩn
Đi cẩn thận
Bước nhẹ nhàng
Chớ vội vàng
Các bạn nhé!
Nhắc bé
Cái mũi để thở
Cho vào mọi nơi
Cái miệng để ăn
Mắt, tai, miệng, mũi
Nghe được rõ rành
Nhỡ gặp điều rủi
Là tai bé đấy
Thì biết làm sao
Không dùng que, gậy
Phải nhớ lúc nào
Hột hạt, đồ chơi
Cũng luôn phòng tránh.
Nhớ lời mẹ dặn
Mẹ bảo em bé ngoan
Có người lớn đi cùng
Không đi theo người lạ
Không được chạy lung tung
Bé ngoan nói "Vâng ạ!"
Dưới lòng đường, hè phố
Mẹ dặn con nhớ rồi!"
Đường rất nhiều xe cộ
Con chỉ ở nhà thôi
Nhỡ va phải thì sao?
Không chơi ngoài đường cái
Con đã nhớ chưa nào?
Khi ra đường con phải
"Con nhớ rồi mẹ”
Đối với các bài thơ dài, nhiều nội dung tôi đưa vào dạy trẻ trong hoạt động
chung làm quen với văn học và cụ thể là các tiết dạy trẻ đọc thơ. Còn với những
bài thơ ngắn, tôi dạy trẻ ở hoạt động chiều, khi trẻ đã thuộc các bài thơ này, tôi
có thể cho trẻ đọc ở mọi lúc, mọi nơi tùy từng điều kiện cụ thể như trong tiết
học, trước giờ ăn, trước khi hoạt động ngoài trời, trong giờ đón, giờ trả trẻ…
Thông qua các bài thơ, bài hát khiến cháu hứng thú hơn, trẻ sẽ học mà
chơi, chơi mà học. Tất cả các kỹ năng này đến với trẻ 1 cách rất tự nhiên, nhẹ
nhàng, giúp cho tất cả trẻ đều có kỹ năng bảo vệ bản thân, nhận điện nguy hiểm,
tránh xa nguy hiểm.
PHẦN III: HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
Sau khi áp dụng “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân
cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non ”. Cùng với những sự lỗ lực phấn đấu của
giáo viên, học sinh, phụ huynh, tôi đã đạt được một số kết quả như sau.
* Đối với giáo viên:
+ Giáo viên có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng, ý nghĩa của việc
dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
+ Giáo viên tự tin hơn trong việc lựa chọn nội dung giáo dục, hình thức và
biện pháp thực hiện dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân .
+ Giáo viên sáng tạo hơn, phát huy sự tham gia tích cực của trẻ bên cạnh sự
hướng dẫn của giáo viên để đạt kêt qủa tốt nhất.
* Đối với trẻ:
+ Trẻ đã có nhận thức khá rõ ràng cụ thể về những nguy hiểm có thể xảy
đến với mình
+ Có ý thức tốt trong việc tránh xa các đồ vật sắc nhọn, đồ dễ cháy nổ,
tránh xa những nơi nguy hiểm như nước sôi, đường giao thông, công trình, ao
hồ...
+ Trẻ ngày càng mạnh dạn, tự tin hơn nhận thức được giới tính của bản
thân, biết bảo vệ bản thân trước những nguy cơ xâm hại cơ thể.
Bảng kết quả khi thực hiện biện pháp đến đầu tháng 11/2022.
Đầu tháng 9
TT
Nội dung khảo sát
Đ
1
2
3
Tăng so với
đầu năm
Đầu tháng 11
Trẻ nhận biết đồ vật,
tình huống nguy hiểm,
không an toàn.
Trẻ có kiến thức
phòng tránh mối nguy
hiểm.
Có kỹ năng xử lý tình
huống khi gặp vấn đề
nguy hiểm.
CĐ
Đ
CĐ
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
0%
10
38%
3
12%
13
50%
5
19%
13
50%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
12
46%
14
54%
26
100
%
0
10
38%
16
62%
23
88%
8
30%
18
70%
21
81%
Trên đây là những việc làm cụ thể mà bản thân tôi đã thực hiện thành công,
giúp trẻ 5-6 tuổi tự bảo vệ bản thân trẻ tại trường mầm non Vân Côn A. Rất
mong nhận được sự chia sẻ, góp ý của Ban giám khảo để công tác chăm sóc giáo
dục trẻ của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Vân Côn, ngày
tháng 11 năm 2022.
Tác giả
Nguyễn Hải Yến
CÁC HÌNH ẢNH TRONG BÀI THUYẾT TRÌNH
Ảnh 1: Trẻ chia sẻ về đồ dùng gây nguy hiểm.
Ảnh 2: Trẻ thực hành xử lý tình huống nếu bạn bị điện giật.
Ảnh 3:Trẻ băng bó vết thương.
Ảnh 4:Trẻ thực hành kỹ năng thoát hiểm.
Ảnh 5: Quy tắc 5 ngón tay.
Ảnh 6: Nhà vệ sinh nam
Ảnh 7: Nhà vệ sinh nữ.
Ảnh8: Tình huống có người lạ cho quà rủ trẻ đi chơi.
Ảnh 9: Trẻ đi cầu thang
TRƯỜNG MẦM NON VÂN CÔN A
BÀI THUYẾT TRÌNH
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG TỰ
BẢO VỆ BẢN THÂN CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI
TRONG TRƯỜNG MẦM NON.
Lĩnh vực
Cấp học
Tên tác giả
Chức vụ
Đơn vị công tác
1. Cơ sở lí luận:
: Giáo dục mẫu giáo
: Mầm non
: Nguyễn Hải Yến.
: Giáo viên
: Trường MN Vân Côn A.
n¨m häc :2022 - 2023
22222222222222222222
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
012 222222220122011
Kỹ năng tự bảo vệ bản thân là gì? Đó là “Khả năng con
người vận dụng những kiến thức để nhận diện, đồng thời biết cách ứng phó
được trước các tình huống bất lợi, những hoàn cảnh nguy hiểm có thể xảy đến
để bản thân có thể an toàn”. Chính vì vậy, quan tâm giáo dục trẻ về kỹ năng
bảo vệ bản thân là điều rất cần thiết mà cha mẹ cũng như cô giáo không thể bỏ
quên.
Trang bị kỹ năng để trẻ tự bảo vệ mình luôn là điều cần thiết . Ở bất cứ lúc nào
và bất cứ nơi đâu đều tiềm ẩn những tình huống nguy hiểm có thể xảy ra vì thế
thông qua hoạt động mọi lúc mọi nơi giáo viên có thể giáo dục trẻ biết cách tự
bảo vệ bản thân tránh khỏi nguy hiểm, vượt qua nguy hiểm, biết cấp cứu khi
gặp nạn, biết cách đối phó với người lạ. Nếu trẻ có những cách xử lý tình
huống chưa phù hợp, hoặc lo lắng, hoảng sợ … giáo viên có thể kịp thời phát
hiện, giải thích và sửa sai ngay cho trẻ, để trẻ biết đó là những hành vi không
đúng trẻ không nên bắt chước theo. Cha mẹ thường sợ hãi, lo lắng, tìm cách
nghiêm cấm con tiếp xúc với các rủi ro nhưng lại quên giải thích cho trẻ lý do
vì sao và hậu quả có thể xảy ra là gì? Điều này khiến trẻ với tâm lý muốn
khám phá lại càng tò mò hơn, nhưng trẻ lại không biết phân biệt được đâu là
nguy hiểm và không nguy hiểm để tự mình tránh xa.
Sau khi quan sát, tìm hiểu trẻ tại nhóm lớp mà tôi phụ trách, tôi thấy trẻ
trong lớp tuy đã tự tránh xa những đồ chơi, đồ vật nguy hiểm, trẻ biết được
hành vi nào là nên, không nên, đúng hay sai nhưng khả năng xử lý các tình
huống khi gặp nguy hiểm thì chưa cao, còn phải cần đến sự nhắc nhở giúp đỡ
của người lớn …. Chính vì vậy nên tôi đã chọn đề tài nghiên cứu là “Một số
biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ 5 – 6 tuổi tại trường
mầm non”
2. Mục đích của việc chọn biện pháp.
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, tìm các biện pháp giáo dục kĩ năng tự
bảo vệ bản thân cho trẻ 5 - 6 tuổi. Nhằm góp phần vào việc hình thành và
rèn luyện các kỹ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ giúp trẻ có kiến thức cơ
bản tự bảo vệ mình tránh khỏi những nguy hại đến bản thân, rèn luyện kĩ
năng ứng phó với những tình huống nguy hại có thể xảy ra đối với trẻ, giúp
trẻ mạnh dạn, tự tin trong cuộc sống đồng thời góp phần nâng cao chất
lượng chăm sóc giáo dục trẻ Mầm non trong giai đoạn hiện nay.
3. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
Trước khi thực hiện đề tài tôi đã tiến hành khảo sát thực tế và thu được kết
quả như sau:
a. Thuận lợi:
- Điều kiện cơ sở vật chất trường, lớp khang trang, sạch đẹp đáp ứng tốt
các nhu cầu học tập, vui chơi của trẻ.
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, sát sao với các hoạt động của
lớp, có những ý kiến chỉ đạo kịp thời nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và
giáo dục trẻ trong lớp, trường.
- Bên chuyên môn đã triển khai kịp thời các công văn chỉ đạo của cấp
trên về vấn đề đảm bảo an toàn cho trẻ trong trường mầm non.
- Giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo kỹ năng tự bảo
vệ bản thân đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.
- Đa số các cháu trong độ tuổi đều theo học với nhau từ các năm học
trước nên có sự thân thiết, gần gũi, đoàn kết.
- Bản thân tôi thường xuyên tham gia học tập bồi dưỡng chuyên môn,
các chuyên đề ở trường bạn, dự giờ, học hỏi từ các đồng nghiệp và cũng có
kinh nghiệm lâu năm trong công tác chăm sóc - giáo dục trẻ.
b. Khó khăn:
- 2 năm gần đây do ảnh hưởng của dịch Covid 19 nên trẻ đến trường rất
ít thời gian vì vậy trẻ chưa được trang bị kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
- Giáo viên chưa xây dựng được kế hoạch giáo dục kỹ năng tự bảo vệ
bản thân cho trẻ một cách toàn diện hơn theo hướng tích hợp các hoạt động
dạy, vui chơi và các hoạt động khác.
- Phụ huynh còn bao bọc chưa dám cho trẻ tự lập, tự xử lý mà đa phần
còn làm giúp trẻ.
c. Khảo sát:
Vào đầu năm học tôi đã khảo sát khả năng nhận biết các kĩ năng cơ bản
như: Kỹ năng an toàn khi chơi, kỹ năng thoát hiểm khi gặp hoả hoạn; kỹ năng
ứng xử khi bị lạc, kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể của trẻ,… tôi thấy còn nhiều
hạn chế.
Sau đây là bảng số liệu tôi đã thực hiện khảo sát trên trẻ đầu tháng
9/2022.
Nội dung khảo sat́
TT
Trẻ nhận biết đồ vật, tình huống nguy
hiểm, không an toàn.
Trẻ có kiến thức phòng tránh mối nguy
2
hiểm.
Có kỹ năng xử lý tình huống khi gặp vấn
3
đề nguy hiểm.
1
Đạt
Số trẻ
Tỉ lệ
%
Chưa đat
Số trẻ
Tỉ lệ%
12
46%
14
54%
10
38%
16
62%
8
30%
18
70%
Từ những tồn tại được đưa ra trong quá trình giáo dục kĩ năng tự bảo vệ
bản thân cho trẻ, tôi đã ghi chép cẩn thận từng vấn đề tồn tại. từ những vấn đề
này tôi suy nghĩ để đưa ra biện pháp nào hiệu quả nhất, thiết thực nhất và dễ
dàng thực hiện với thực tế của trường, lớp để mang lại hiệu quả cao trong việc
giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ.
PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Biện pháp 1: Lựa chọn nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân
vào từng chủ đề cụ thể.
Trong thực tế có rất nhiều kỹ năng tự bảo vệ khác nhau, khó có thể liệt kê
một cách đầy đủ những kỹ năng con người cần có trong cuộc sống. Tuy nhiên
dựa vào đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Mẫu giáo lớn cùng với các hoạt động đặc
thù của trẻ trong trường Mầm non đó là “học mà chơi, chơi mà học” bên cạnh
đó dựa vào chương trình giáo dục Mầm non và tình hình cụ thể của trường, lớp
vào đầu năm học tôi đã cùng các đồng chí giáo viên trong tổ lên kế hoạch lựa
chọn các kỹ năng tự bảo vệ phù hợp với trẻ 5 -6 tuổi để đưa vào giáo dục trẻ
nhằm đạt hiệu quả cao.
Bảng nội dụng giáo dục kỹ năng tự bảo vệ
Chủ đề
Kĩ năng tự bảo vệ bản thân
Tháng
TT
thực hiện
1
Trường Mầm non
2
Bản thân
3
Gia đình
4
Nghề nghiệp
5
Động vật
6
7
8
Kĩ năng chơi an toàn với đồ chơi ngoài
trời, tránh xa nơi nguy hiểm.
Không đi theo và nhận quà của người lạ
Tránh bị xâm hại cơ thể.
Biết không tự ý uống thuốc.
Không chơi với những đồ vật gây nguy
hiểm, nơi nguy hiểm.
Biết nhờ người khác giúp đỡ khi bị lạc.
Không chơi với 1 số dụng cụ nghề gây
nguy hiểm.
Biết thoát hiểm khi gặp hoả hoạn.
Tránh xa 1 số con vật gây nguy hiểm.
Tháng 09
Tháng 10
Tháng 10
Tháng 11
Tháng 12
Ăn uống vệ sinh trong ngày tết.
Tháng 01
Tết và mùa xuân Biết ăn thức ăn có mùi ôi, quả lạ dễ bị ngộ
độc
Thực vật
Tháng 02
Đảm bảo an toàn, không leo trèo lên cây.
Phương tiện giao Biết chấp hành và thực hiện theo quy
thông
định của luật giao thông, một số biển báo Tháng 03
giao thông cơ bản. Biết cách đội và tháo mũ
bảo hiểm.
Không chơi những nơi nguy hiểm: ao, hồ,
Tháng 04
sông, suối...
Tháng 05
An toàn khi đi du lịch.
Hiện tượng tự
nhiên
Quê hương đất
10
nước Bác Hồ
Thông qua bảng kế hoạch xây dựng từ đầu năm học về các nội dung giáo
dục kĩ năng tự bảo vệ bản thân cho trẻ, tôi đã đưa ra một số kỹ năng cần thiết để
giáo dục trẻ trong những hoạt động cụ thể giúp trẻ nhận thức sâu sắc hơn vấn đề,
và hình thành kỹ năng ứng phó khi gặp vấn đề nguy hiểm trong quá trình sống
của trẻ, các nội dung được cụ thể hóa không chồng chéo và được tích hợp vào
từng chủ đề quen thuộc xuyên suốt cả năm học. Điều này giúp giáo viên dễ
dàng trong việc lên kế hoạch năm học, kế hoạch giáo dục tháng, tuần, kế hoạch
ngày và thực hiện giáo dục trẻ một cách có hiệu quả.
Biện pháp 2: Xây dựng các tiết học dạy trẻ những kĩ năng cơ bản và đặt các
tình huống giả định.
Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo lớn 5 – 6 tuổi đang trong độ tuổi tò mò, muốn
khám phá thế giới xung quanh. Chính vì vậy nên việc giúp trẻ phân biệt những
mối nguy hiểm luôn được tôi quan tâm, lồng ghép vào để giáo dục trẻ qua hoạt
động học, hay hoạt động vui chơi, hoạt động lao động, mọi lúc mọi nơi... Để
việc giáo dục trẻ kỹ năng tự bảo vệ được tốt, tôi đã lựa chọn ra những mối nguy
hiểm thường xảy ra trong gia đình, trường học như: Ổ điện, quạt điện, bếp ga,
phích nước nóng, bàn là, cầu thang, nhà vệ sinh … tôi thường tận dụng thời gian
đón trẻ, hoặc trong giờ hoạt động chiều để trò chuyện giáo dục trẻ. Tuy nhiên
nếu chỉ dừng ở việc cô nhắc nhở trẻ không được lại gần, không được đụng
những đồ dùng đó thì trẻ sẽ không hiểu vì sao phải như vậy, trẻ sẽ dễ dàng mau
quên. Chính vì vậy tôi đã chủ động đưa các nội dung giáo dục kĩ năng tự bảo vệ
bản thân thành nội dung trọng tâm của một hoạt động học để giáo dục trẻ.
Ví dụ 1: Kỹ năng “Dạy trẻ không chơi với vật nguy hiểm” tôi tiến hành dạy trẻ ở
chủ đề “Gia đình” tôi đã xây dựng thành hoạt động học cụ thể như sau:
- Đầu tiên tôi sẽ phân loại ra các nội dung, đồ dùng cần cung cấp cho trẻ trong
tiết dạy (dưới dạng tranh ảnh, đồ vật thật)tôi hỏi trẻ: “ Con thấy cái gì?”, “ Con
cảm thấy các đồ vật này như thế nào?”, “ Con muốn biết gì về những đồ vật
này?” và chia lớp làm 02 nhóm để thảo luận.
+ Nhóm thảo luận về đồ dùng sắc nhọn: dao, kéo, đinh, cạnh bàn, cạnh ghế.
+ Nhóm thảo luận về đồ dùng gây bỏng, giật: ấm nước sôi, ổ điện, bếp, bật lửa
Trẻ thảo luận xong tôi mời đại diện các nhóm lên chia sẻ những hiểu biết về các
đồ dùng, cách xử lý của nhóm mình cho các nhóm còn lại xem.
9
Sau mỗi lần trẻ chia sẻ tôi sẽ chốt lại kiến thức, cách sử dụng, cách xử lý nếu
không may gặp sự cố. (Ảnh 1)
Nếu không may con gặp người bị điện giật thì các con không được tiếp xúc trực
tiếp với nạn nhân mà phải ngắt ngay nguồn điện như tắt cầu dao, ngắt điện, dùng
dụng cụ cách điện như cây khô, đồ nhựa, mũ…., chân đi dép. Sau đó chuyển nạn
nhân đến nới khô ráo, thoáng khí. (Ảnh 2)
Tiếp theo tôi sử dụng các trò chơi để nhằm khắc sâu hơn cho trẻ những gì
vừa được học như trò chơi “Gạch bỏ các hành vi sai”; “ Chọn đồ chơi an toàn,
không an toàn”. Tôi còn sáng tác các bài vè cho trẻ đọc nhằm để trẻ khắc sâu
hơn kiến thức trẻ đã được học.
Vè đồ vật nguy hiểm.
Nghe vẻ nghe ve
Đồ dùng gây bỏng
Nghe vè tôi nói
Có rất là nhiều
Đồ vật sắc nhọn
Phích nước, nồi đun
Như kéo, như dao
Lò than, lò nướng
Sử dụng làm sao
Để không chảy máu.
Vì vậy hãy nhớ!
Tránh xa, xa nào.
Đồ điện quanh bé
Chớ có sờ vào!
Hữu ích vô cùng
Kẻo gây nguy hiểm
Bàn ủi, quạt hơi
Cho bản thân mình!
Cũng nên chú ý
Ví dụ 2: Trong những năm gần đây, tình hình cháy, nổ trên địa bàn cả nước có
nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là các vụ cháy lớn gây thiệt hại nghiêm trọng
về người và tài sản. Nên tôi nghĩ kỹ năng thoát hiểm khi gặp hoả hoạn, băng bó
vết thương, xử lý vết bỏng nhẹ là một trong những kỹ năng mà tôi cho rằng rất
là quan trọng phải chú tâm nhiều.Với kỹ năng này tôi tiến hành dạy trẻ như sau:
(Ảnh 3)
Đầu tiên tôi sẽ cho trẻ xem video về vụ cháy lớn ở Hà Nội làm sập toà nhà
5 tầng.
Bước tiếp theo tôi chia lớp thành 3 đội về thảo luận nhóm rồi điền kết quả
thảo luận vào bảng.
+Nhóm 1: Nguyên nhân gây ra hoả hoạn.
+Nhóm 2: Cách thoát hiểm khi gặp hoả hoạn.
+Nhóm 3: Hậu quả của hoả hoạn.
Mời đại diện 3 đội lên chia sẻ về những gì trẻ vừa thảo luận cho các nhóm khác
cùng nghe. Sau đó cô chốt lại nguyên nhân, cách thoát hiểm và hậu quả của hoả
hoạn. Tôi cho trẻ thực hành kỹ năng thoát hiểm. (Ảnh 4)
+ B1: Có chuông báo cháy hãy gọi ngay số 114.
+ B2: Di chuyển ngay lập tực ra khỏi đám cháy, nếu có khói dùng khăn
ẩm bịt vào mũi, miệng và đi cúi thấp người.
+ B3: Nếu lửa bén vào người thì hãy dừng lại và lăn qua lăn lại hoặc xoay
vòng tròn.
Đối với các tiết học tôi đã xây dựng, hầu hết việc đưa ra hệ thống câu hỏi
trong quá trình tổ chức cho trẻ tìm hiểu được tôi hết sức chú trọng. Các câu hỏi
phải thật sự ngắn gọn dễ hiểu đối với trẻ, câu hỏi mang tính gợi mở, giúp trẻ
suy nghĩ để trả lời.
Ví dụ 3: Kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể. Trong thời gian gần đây, tình hình tội
phạm xâm hại tình dục trẻ em có chiều hướng gia tăng, tính chất mức độ ngày
càng nghiêm trọng. Nguyên nhân là do điều kiện, hoàn cảnh cuộc sống của các
bậc phụ huynh ít gần gũi con của mình, không có thời gian ở nhà nên trẻ em dễ
bị rơi vào nguy cơ bị lam dụng, xâm hại. Bên cạnh đó, trẻ ít được trang bị kiến
thức về giới tính, các biện pháp phòng chống xâm hại thân thể để tự bảo vệ cho
bản thân. Để đảm bảo cho trẻ có những kiến thức cơ bản về vấn đề bảo vệ thân
thể cũng như cách phòng tránh khi bị xâm hại cơ thể. Với chủ đề "bản thân" tôi
dạy trẻ nhận biết các bộ phận trên cơ thể, giáo dục trẻ những bộ phận không ai
được đụng đến ngoài bố mẹ, anh chị em trong gia đình, y tá hay bác sĩ khi trẻ đi
khám bệnh có bố mẹ ở đấy. Tôi dạy trẻ học cách tự bảo vệ bản thân theo quy tắc
“ 5 ngón tay”. (Ảnh 5)
Đối với trẻ 5 -6 tuổi trẻ chưa thể hiểu được tên gọi các bộ phận thể hiện
giới tính, giáo viên cũng không thể sử dụng tên gọi bộ phận sinh dục nam nữ
trong y khoa để nói với trẻ. Chính vì vậy trong quá trình giảng dạy tôi đã sử
dụng búp bê trai , búp bê gái, hình ảnh bé mặc đồ bơi, những bộ phận cơ thể
được đồ bơi che là các bộ phận riêng tư, vùng kín là nơi con nên tôn trọng, giữ
gìn vệ sinh không nên để mọi người thấy bộ phận riêng tư của mình và đặc biệt
tuyệt đối không cho bất cứ ai động vào cũng như không được đụng chạm vào,
bộ phận riêng tư, vùng kín của bất cứ ai, của bất cứ bạn nào trong lớp.
Song song việc giúp trẻ hiểu về giới tính của bản thân, về vùng riêng tư
của trẻ, tôi còn đề ra một số qui định ở lớp như Đi vệ sinh đúng nơi qui
định( phòng vệ sinh namnữ riêng). Bạn trai không được nhìn bạn gái khi đi vệ
sinh, khi thay đồ và ngược lại. Không được nghịch, chơi đùa với bộ phận riêng
tư của mình. ( Ảnh 6,7 )
Bên cạnh đó tôi xây dựng các bước phòng tránh xâm hại cơ thể giúp trẻ
ghi nhớ và thực hiện bằng cách đưa ra tình huống nếu ai đó cố tình nhìn, nói,
đụng chạm vào vùng kín của con hoặc yêu cầu con nhìn và đụng chạm vùng
kín của họ thì các con sẽ làm gì?
Bước 1: Phản đối nói “Không”, xua tay, cắn thật mạnh tay, vai kẻ xấu
Bước 2: Bỏ chạy (chạy thật nhanh đến nơi đông người, đồng thời hô to để
mọi người chú ý đến mình).
Bước 3: Kể lại tất cả câu chuyện mà người xấu đã làm với con với bố mẹ
và những người các con tin cậy để người lớn kịp thời can thiệp và bảo vệ các
con được an toàn hơn.
Ngoài các kỹ năng tôi dạy trong tiết học, tôi đã đưa ra nhiều tình huống
cụ thể, chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ, tôi hướng dẫn phân tích, giải thích và
cùng trẻ tìm ra cách giải quyết tốt nhất.
Tình huống thứ nhất: Nếu có người lạ cho con bánh, kẹo và rủ con đi chơi
thì con làm như thế nào?
Cho trẻ suy nghĩ, cho trẻ đưa ra ý kiến của mình, gợi mở cho trẻ bằng các câu
hỏi. Tiếp theo phân tích, giải thích cho trẻ và giúp trẻ có phương án giải quyết
đó là: biết cách từ chối nhưng vẫn thể hiện sự lễ phép, ngoan ngoãn “ Cháu cám
ơn, nhưng bố mẹ cháu không cho nhận quà của người lạ”. (Ảnh 8)
Tôi đặt giả thiết nếu con từ chối nhưng họ vẫn một mực dúi quà vào tay
con và có ý lôi kéo con thì lúc đó con làm gì?. Với giả thiết này tôi muốn trẻ
có phản ứng thật nhanh như hét to, cấu thật mạnh, đạp đấm vào tay người lạ và
chạy nhanh đến người thân gần đó hoặc chỗ đông người.
Mời trẻ lên đóng vai, một cô giáo khác đóng vai người lạ. Thông qua vai
trẻ đóng trẻ sẽ ứng phó với tình huống theo sự hiểu biết của bản thân, từ đó
giúp trẻ khắc sâu hơn những kinh nghiệm mà trẻ có được.
Tình huống thứ 2: Bị lạc bố mẹ khi đi xem lễ hội, siêu thị, khu vui chơi.
Tôi cho trẻ suy nghĩ, mỗi trẻ sẽ đưa ra cách giải quyết của riêng trẻ. Gợi
mở cho trẻ bằng các câu hỏi: Theo con làm vậy có được không?, tạo sao? Sau
đó, cô giúp trẻ rút ra phương án tối ưu nhất.
Khi bị lạc bé hãy bình tĩnh, không khóc hay la hét và chạy lung tung mà
hãy đứng yên một chỗ chờ. Vì bố, mẹ sẽ có thể quay lại chỗ đó để tìm bé.
Hoặc bé có thể tìm đến những người mặc đồng phục giống nhau có đeo bảng
tên, hoặc nhờ bảo vệ, cô bán hàng để giúp đỡ gọi điện thoại, hoặc thông báo
lên loa để tìm bố mẹ. Tuyệt đối không đi theo người lạ dù người đó có hứa sẽ
đưa về với bố mẹ, vì có thể đó là người xấu lợi dụng và sẽ bắt cóc con.
Những tình huống có vấn đề được giáo viên đưa vào trong các hoạt động
giáo dục trẻ đã giúp trẻ có sự tư duy logic, biết cách diễn đạt suy nghĩ của
mình, và giúp trẻ có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống.
Biện pháp 3: Sưu tầm 1 số bài thơ, bài hát về bảo vệ bản thân trẻ để trẻ khắc
sâu hơn.
Với kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể, tôi sử dụng bài hát bảo vệ bản thân
theo quy tắc "Năm ngón tay". Các nội dung trong quy tắc được viết thành bài
hát “ Năm ngón tay xinh” do Tổng đài Quốc gia trẻ em phát hành năm 2017.
Trong quá trình dạy trẻ tôi thường xuyên sử dụng bài hát này cho trẻ nghe, hiểu
và thực hiện một cách nhanh hơn.
Kỹ năng đi lên xuống cầu thang, tôi sưu tầm bài thơ “ Xuống cầu thang”
Xuống cầu thang
Này các bạn nhỏ
Dễ là thấy ôi
Khi xuống cầu thang
Ổi trên đầu đấy
Bước chân nhịp nhàng
Bé mà có vội
Từng chân bước một
Đừng lấy tay vịn
Bé ngoan không được
Làm cầu trượt chơi
Chân sáo nhảy đôi
Nhỡ mà bị rơi
Thì nguy hiểm lắm!
Trong chủ đề “ Gia đình” kỹ năng không chơi với đồ vật nguy hiểm tôi sử dụng
bài thơ “ Đừng chơi gần bếp”, “ Cái ổ điện”…
Đừng chơi gần bếp
Cái bếp là nơi nấu ăn
Bé ơi đừng có loanh quanh lại gần
Bếp ga, tủ lạnh, quạt trần
Nồi cơm, chảo điện rất gần tầm tay
Lại còn cả phích nước đầy
Không may ngã phải là gây bỏng liền
An toàn là việc đầu tiên
Bé ơi phải nhớ, tránh liền bếp thôi!
Cái ổ điện.
Đây là cái ổ điện
Và nhớ là phải biết
Dùng để cắm quạt vào
Không dùng kéo cắt dây
Bé đã biết chưa nào?
Bị giật sẽ rất gay
Đừng sờ vào"Giật đấy"!
Nguy hiểm chết người đấy
Và không được dùng gậy
Nhớ đừng làm như vậy
Kim loại, sắt và nhôm
Thì mới là bé ngoan.
Cho vào trong ổ điện
Chủ đề “ Bản thân” tôi sưu tầm các bài thơ: “ Đi dép lê”, “ Nhắc bé”, “
Nhớ lời mẹ dặn”, bài hát “ thật đáng chê”,….. lời bài thơ , bài hát nhắc nhở các
bé biết những việc làm nào nên và không nên.
Đi dép lê
Đi dép lê
Không được chạy
Kẻo vấp ngã
Gãy trẹo chân
Rách áo quần
Tay lấm bẩn
Đi cẩn thận
Bước nhẹ nhàng
Chớ vội vàng
Các bạn nhé!
Nhắc bé
Cái mũi để thở
Cho vào mọi nơi
Cái miệng để ăn
Mắt, tai, miệng, mũi
Nghe được rõ rành
Nhỡ gặp điều rủi
Là tai bé đấy
Thì biết làm sao
Không dùng que, gậy
Phải nhớ lúc nào
Hột hạt, đồ chơi
Cũng luôn phòng tránh.
Nhớ lời mẹ dặn
Mẹ bảo em bé ngoan
Có người lớn đi cùng
Không đi theo người lạ
Không được chạy lung tung
Bé ngoan nói "Vâng ạ!"
Dưới lòng đường, hè phố
Mẹ dặn con nhớ rồi!"
Đường rất nhiều xe cộ
Con chỉ ở nhà thôi
Nhỡ va phải thì sao?
Không chơi ngoài đường cái
Con đã nhớ chưa nào?
Khi ra đường con phải
"Con nhớ rồi mẹ”
Đối với các bài thơ dài, nhiều nội dung tôi đưa vào dạy trẻ trong hoạt động
chung làm quen với văn học và cụ thể là các tiết dạy trẻ đọc thơ. Còn với những
bài thơ ngắn, tôi dạy trẻ ở hoạt động chiều, khi trẻ đã thuộc các bài thơ này, tôi
có thể cho trẻ đọc ở mọi lúc, mọi nơi tùy từng điều kiện cụ thể như trong tiết
học, trước giờ ăn, trước khi hoạt động ngoài trời, trong giờ đón, giờ trả trẻ…
Thông qua các bài thơ, bài hát khiến cháu hứng thú hơn, trẻ sẽ học mà
chơi, chơi mà học. Tất cả các kỹ năng này đến với trẻ 1 cách rất tự nhiên, nhẹ
nhàng, giúp cho tất cả trẻ đều có kỹ năng bảo vệ bản thân, nhận điện nguy hiểm,
tránh xa nguy hiểm.
PHẦN III: HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
Sau khi áp dụng “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân
cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non ”. Cùng với những sự lỗ lực phấn đấu của
giáo viên, học sinh, phụ huynh, tôi đã đạt được một số kết quả như sau.
* Đối với giáo viên:
+ Giáo viên có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng, ý nghĩa của việc
dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
+ Giáo viên tự tin hơn trong việc lựa chọn nội dung giáo dục, hình thức và
biện pháp thực hiện dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân .
+ Giáo viên sáng tạo hơn, phát huy sự tham gia tích cực của trẻ bên cạnh sự
hướng dẫn của giáo viên để đạt kêt qủa tốt nhất.
* Đối với trẻ:
+ Trẻ đã có nhận thức khá rõ ràng cụ thể về những nguy hiểm có thể xảy
đến với mình
+ Có ý thức tốt trong việc tránh xa các đồ vật sắc nhọn, đồ dễ cháy nổ,
tránh xa những nơi nguy hiểm như nước sôi, đường giao thông, công trình, ao
hồ...
+ Trẻ ngày càng mạnh dạn, tự tin hơn nhận thức được giới tính của bản
thân, biết bảo vệ bản thân trước những nguy cơ xâm hại cơ thể.
Bảng kết quả khi thực hiện biện pháp đến đầu tháng 11/2022.
Đầu tháng 9
TT
Nội dung khảo sát
Đ
1
2
3
Tăng so với
đầu năm
Đầu tháng 11
Trẻ nhận biết đồ vật,
tình huống nguy hiểm,
không an toàn.
Trẻ có kiến thức
phòng tránh mối nguy
hiểm.
Có kỹ năng xử lý tình
huống khi gặp vấn đề
nguy hiểm.
CĐ
Đ
CĐ
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
0%
10
38%
3
12%
13
50%
5
19%
13
50%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
Số
trẻ
Tỉ lệ
%
12
46%
14
54%
26
100
%
0
10
38%
16
62%
23
88%
8
30%
18
70%
21
81%
Trên đây là những việc làm cụ thể mà bản thân tôi đã thực hiện thành công,
giúp trẻ 5-6 tuổi tự bảo vệ bản thân trẻ tại trường mầm non Vân Côn A. Rất
mong nhận được sự chia sẻ, góp ý của Ban giám khảo để công tác chăm sóc giáo
dục trẻ của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Vân Côn, ngày
tháng 11 năm 2022.
Tác giả
Nguyễn Hải Yến
CÁC HÌNH ẢNH TRONG BÀI THUYẾT TRÌNH
Ảnh 1: Trẻ chia sẻ về đồ dùng gây nguy hiểm.
Ảnh 2: Trẻ thực hành xử lý tình huống nếu bạn bị điện giật.
Ảnh 3:Trẻ băng bó vết thương.
Ảnh 4:Trẻ thực hành kỹ năng thoát hiểm.
Ảnh 5: Quy tắc 5 ngón tay.
Ảnh 6: Nhà vệ sinh nam
Ảnh 7: Nhà vệ sinh nữ.
Ảnh8: Tình huống có người lạ cho quà rủ trẻ đi chơi.
Ảnh 9: Trẻ đi cầu thang
 








Các ý kiến mới nhất