HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
GIÁO DỤC STEM 4
(Tài liệu tham khảo dành cho CBQL, GV cấp tiểu học)

Bản dự thảo Ver 4.0

MỤC LỤC
CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU MỘT SỐ CHỦ ĐỀ STEM LỚP 4 ............................ 2
3.1. Định hướng xây dựng chủ đề STEM lớp 4 ...................................................... 2
3.2. Ma trận chủ đề STEM lớp 4 ............................................................................ 5
3.3. Minh họa một số chủ đề STEM lớp 4............................................................ 15
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: Nhạc cụ tự chế ............................................ 15
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: Rạp chiếu bóng mini................................... 21
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: Sổ tay siêu đầu bếp ..................................... 30
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM STEM: Hành trình vòng quanh trái đất của
nước ............................................................................................................. 40
HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC: Điều tra thống kê tình trạng béo
phì của học sinh tiểu học .............................................................................. 48

1

CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU MỘT SỐ CHỦ ĐỀ STEM LỚP 4
3.1. Định hướng xây dựng chủ đề STEM lớp 4
Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nội dung giáo dục học sinh ở khối
lớp 4 gồm 10 môn học và 01 hoạt động giáo dục bắt buộc (Hoạt động trải nghiệm).
Tổng thời lượng 1050 tiết/năm, số tiết trung bình trên tuần (không bao gồm môn tự
chọn) là 30 tiết/tuần. Trong đó, các môn học có nội dung là thành tố của giáo dục
STEM lần lượt có tổng thời lượng như sau: môn Toán: 175 tiết; môn Tin học và Công
nghệ 70 tiết; môn Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật) 70 tiết; môn Khoa học 70 tiết. Như
vậy, tất cả các thành tố của giáo dục STEM đều xuất hiện đầy đủ trong nội dung giáo
dục trong chương trình các môn học ở khối lớp 4, đây là cơ sở để dựng các chủ đề giáo
dục STEM.
Ngoài ra học sinh khối lớp 4 cũng có nền tảng các kiến thức trong một số môn
học tương ứng ở lớp 1, 2, 3 và môn Khoa học tự nhiên cũng như có mức độ phát triển
nhất định về nhận thức khoa học, tư duy logic, năng lực tính toán và đã có sự thành
thạo nhất định về các thao tác kĩ thuật, các kĩ năng học tập, làm việc nhóm, sự khéo
léo của đôi tay,… đó là những điều kiện thuận lợi để thực hiện các chủ để STEM dưới
dạng bài học STEM, hoạt động trải nghiệm STEM, thậm chí có thể tổ chức một số hoạt
động nghiên cứu khoa học đơn giản để học sinh làm quen dần.
Các môn Khoa học, Toán học, phân môn Công nghệ, phân môn Tin học, phân
môn Mĩ thuật đều có thể đóng vài trò là môn học chủ đạo trong các chủ đề STEM và
cũng là các môn học tích hợp, thường ở dạng vận dụng, trong các chủ đề STEM. Đặc
biệt với đặc điểm tâm lí của học sinh tiểu học phân môn Mĩ thuật sẽ được tích hợp
trong đa số quá trình thực hiện sản phẩm để nâng cao hứng thú cũng như thể hiện sự
sáng tạo của học sinh. Bên cạnh đó, do có môn Tin học và Công nghệ cùng với môn
Khoa học (như là một môn học độc lập) trong nội dung giáo dục, nên yêu cầu kĩ thuật
của sản phẩm sẽ được đòi hỏi cao hơn và nền tảng kiến thức khoa học để tạo ra sản
phẩm cũng được làm rõ hơn trong các chủ đề giáo dục STEM. Phân môn Địa lí của
môn Lịch sử và Địa lí ở khối lớp 4 cũng có một số nội dung về địa lí tự nhiên (như:
Mô tả nét văn hóa ẩm thực của địa phương; Đặc điểm một trong những đặc điểm thiên
nhiên (đất đai); Thể hiện được tình cảm với địa phương và sẵn sàng hành động bảo vệ
môi trường xung quanh (Thu gom đồ dùng tái chế); Hoạt động kinh tế (chăn nuôi gia
2

súc); Năng lượng gió;… ) cũng có thể được đưa vào các chủ đề giáo dục STEM dưới
dạng kiến thức tích hợp liên môn.
Căn cứ vào các yêu cầu cần đạt trong chương trình các môn học, với vai trò là
môn học chủ đạo, và tìm ra các mối liên hệ với các vấn đề thực tiễn có thể xây dựng
các chủ đề STEM.
Môn Khoa học là môn học có rất nhiều nội dung phù hợp để xây dựng các chủ
đề STEM hơn cả. Ví dụ như:
Nội dung về âm thanh học sinh học được vật phát ra âm thanh đều rung động, âm
thanh có thể truyền qua chất khí, chất lỏng, chất rắn; so sánh được độ to của âm thanh
theo khoảng cách với nguồn âm, lợi ích của âm thanh,… đó là cơ sở để hiểu được sự
lan truyền âm thanh của các dụng cụ âm nhạc, các thiết bị truyền âm thanh,. Do đó
giáo viên có thể tổ chức thực hiện các chủ đề STEM trong đó học sinh thực hiện làm
các dụng cụ âm nhạc, các thiết bị truyền âm,.. như làm các loại nhạc cụ đơn giản (như
trống, đàn ghi ta, đàn nước, đàn chai,….) từ các vật liệu tái chế để hiểu rõ hơn kiến
thức trong bài học cũng như ứng dụng của kiến thức trong thực tế,…
Nội dung chủ đề ánh sáng về nguyên nhân có bóng của vật và sự thay đổi của
bóng khi vị trí của vật hoặc của nguồn sáng thay đổi, vai trò của ánh sáng với sự
sống,… cũng có liên quan đến các ứng dụng trong thực tế như làm rạp chiếu bóng,
nghiên cứu ảnh hưởng của ánh sáng tới chất lượng cây trồng,… từ đó có thể xây dựng
các bài học hoặc hoạt động trải nghiệm, thậm chí là nghiên cứu khoa học để tạo ra các
rạp chiếu bóng trò chơi, nghiên cứu đưa ra các kết luận về ảnh hưởng của ánh sáng tới
cây trồng,…
Nội dung về sự truyền nhiệt liên quan đến các ứng dụng thực tiễn là làm các đồ
vật giữ nhiệt như bình, túi giữ nhiệt trọng cuộc sống,… là các ý tưởng để xây dựng bài
học STEM.
Hay trong các chủ đề về con người và sức khỏe, sinh vật và môi trường, nấm, vi
khuẩn,… các nội dung cũng liên quan đến các vấn đề thực tiễn rất gần gũi, quen thuộc
như về chế độ dinh dưỡng, khẩu phần ăn, nhận thức về chuỗi thức ăn, bảo quản thực
phẩm,… Từ đó giáo viên có thể xây dựng các chủ đề STEM về xây dựng các thực đơn,
nghiên cứu về tác hại của nấm, thiết kế các hướng dẫn bảo quản thực phẩm,…

3

Môn Toán học, học sinh học về độ dài, góc, cách đo độ dài góc, vẽ biểu đồ, thống
kê đơn giản, các loại hình cơ bản,… đây là những kiến thức cơ bản cần thiết để tích
hợp trong nhiều các chủ đề STEM với ý tưởng tổ chức cho học sinh xây dựng các đồ
vật. Những nội dung này cũng có thể xây dựng các chủ đề STEM mà môn Toán là môn
chủ đạo như chế tạo máy bắn đá mini (ứng dụng về góc), làm các trò chơi với hình
khối, làm tranh bằng cách sử dụng các hình và sự biến thể hình khối, làm các đồ chơi,…
hay thực hiện các nghiên cứu dạng khảo sát như những vấn đề về dinh dưỡng, thị lực
của học sinh tiểu học, thói quen đọc sách, rèn luyện cơ thể, phương pháp học tập,…
Môn Mĩ thuật, học sinh học về màu sắc, sự phối màu, các kiến thức yếu tố về tạo
hình,… do đó có thể thiết kế các chủ đề để học sinh vận dụng các kiến thức này như là
các đồ chơi, vật trang trí có hình tròn, cắt ghép làm các đồ thủ công, các đồ dùng học
tập, lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường, tiết kiệm, ý thức biển đảo, tình yêu quê
hương trong việc trang trí các sản phẩm,…
Môn Công nghệ, với các nội dung về đồ chơi dân gian, trồng và chăm sóc cây
cảnh,… là các nội dung có thể xây dựng bài học STEM là các đồ chơi, trồng cây trang
trí,.. trong gia đình.
Môn Tin học, học sinh học các thao tác cơ bản tuy nhiên đó là nền tảng để có thể
thực hiện các chủ đề dạng hoạt động trải nghiệm STEM thực hiện lập trình để tạo ra
các mô hình, mô phỏng các hiện tượng, quá trình trong tự nhiên làm rõ kiến thức của
các môn học khác như chu trình của nước,…
Trên cơ sở phân tích đặc điểm của nội dung giáo dục và đặc điểm của học sinh
khối lớp 4, tài liệu đã lựa chọn và xây dựng 20 chủ đề giáo dục STEM được trình bày
trong bảng ma trận dưới đây. Ngoài các ý tưởng này, giáo viên hoàn toàn có thể linh
hoạt, xây dựng các chủ đề STEM khác cho phù hợp với học sinh, điều kiện cụ thể,
miễn sao khi tổ chức các bài học, hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học đó cần
đảm bảo được được các yêu cầu cần đạt trong bài học tương ứng hoặc vận dụng kiến
thức, kĩ năng để giải quyết các vấn đề thực tiễn, vừa sức với học sinh, tạo được hứng
thú, đam mê học tập và sự sáng tạo ở học sinh.

4

3.2. Ma trận chủ đề STEM lớp 4

STT

Tên chủ

Môn học chủ đạo và mạch

đề

kiến thức

Loại hoạt
Môn học tích hợp

động GD
STEM

Toán học
- Đọc và viết được số đo
độ dài trong phạm vi
Khoa học - Âm thanh
– Lấy được ví dụ thực tế
hoặc làm thí nghiệm để minh

1

Điện

hoạ các vật phát ra âm thanh

thoại

đều rung động.

100cm.
- Thực hiện được phép
cộng (không nhớ) các số
trong phạm vi 100.
- Thực hiện được việc đo

không hại – Nêu được dẫn chứng về âm
độ dài bằng thước thẳng
điện
thanh có thể truyền qua chất
với đơn vị đo cm.
khí, chất lỏng, chất rắn.
– So sánh được độ to của âm Mĩ thuật

Bài học
STEM

thanh khi lại gần hoặc ra xa – Chấm, nét, hình, khối,
màu sắc, đậm nhạt, chất
nguồn âm.
cảm, không gian. Nguyên
lí tạo hình
– Thực hành sáng tạo sản
phẩm thủ công 2D.
Khoa học - Âm thanh

Tin học và Công nghệ

– Trình bày được ích lợi của (phân môn Công nghệ):
âm thanh trong cuộc sống.

2

Nhạc cụ
tự chế

Thực hành đo, vẽ, cắt các

– Thu thập, so sánh và trình hình khối

Bài học

bày được ở mức độ đơn giản Sử dụng vật liệu tái chế

STEM

thông tin về một số nhạc cụ làm đồ chơi
thường gặp (một số bộ phận Mĩ thuật:
chính, cách làm phát ra âm – Chấm, nét, hình, khối,
thanh).

màu sắc, đậm nhạt, chất
5

cảm, không gian. Nguyên
lí tạo hình
– Thực hành sáng tạo sản
phẩm thủ công 2D.

Khoa học:
- Vận dụng được kiến thức về
tính chất cho ánh sáng truyền
qua hay không cho ánh sáng
truyền qua của các vật để giải
thích được một số hiện tượng
tự nhiên và ứng dụng thực tế.

3

Kính vạn
hoa

Hoạt động trải nghiệm:
- Thể hiện được nề nếp
sinh hoạt, bước đầu hình

Mĩ thuật

thành thói quen tư duy

- Vận dụng được độ đậm

khoa học.

nhạt, nóng lạnh của màu
trong thực hành, sáng tạo.

HĐ trải
nghiệm
STEM

- Tự lực thực hiện nhiệm
vụ của mình theo sự phân

- Vận dụng được ngôn ngữ công, hướng dẫn.
nói hoặc viết, biểu đạt cơ thể,
diễn hoạt hình ảnh động, xây
dựng câu chuyện,... để giới
thiệu sản phẩm, tác phẩm mĩ
thuật.
Khoa học - Ánh sáng

4

Toán học:
- Đọc và viết được số đo

− Thực hiện được thí nghiệm độ dài trong phạm vi
Rạp chiếu để tìm hiểu nguyên nhân có
100cm.
bóng
bóng của vật và sự thay đổi
- Sử dụng được một số
mini
của bóng khi vị trí của vật
dụng cụ thông dụng, để
hoặc của nguồn sáng thay
thực hành cân, đo, đong,
đổi.
đếm, xem thời gian, mua
6

Bài học
STEM

− Vận dụng được trong thực bán với các đơn vị đo đại
tế, ở mức độ đơn giản kiến lượng và tiền tệ đã học.
thức về bóng của vật.
Toán học
- Đọc và viết được số đo
độ dài trong phạm vi
100cm.
- Sử dụng được một số
Khoa học (Ánh sáng)
Ánh sáng
5

và sự
sống

Nêu được vai trò của ánh
sáng đối với sự sống, liên hệ

dụng cụ thông dụng, để
thực hành đo độ dài với

Bài học

các đơn vị đo đại lượng và

STEM

tiền tệ đã học.

được với thực tế.

- Tính được số trung bình
cộng của hai hay nhiều số.
– Thực hành thu thập,
phân tích, biểu diễn các số
liệu thống kê.
Khoa học – Dinh dưỡng với Toán học

Sổ tay
6

siêu đầu

sức khỏe

- Đọc và mô tả được các số

− Trình bày được sự cần

liệu ở dạng biểu đồ cột.

thiết phải ăn phối hợp nhiều

- Nêu được một số nhận

loại thức ăn, ăn nhiều rau,

xét đơn giản từ biểu đồ cột.

hoa quả và uống đủ nước

- Tính toán

Bài học

Tin học:

STEM

mỗi ngày.

bếp

− Nêu được ở mức độ đơn - Tra cứu thông tin trên
giản về chế độ ăn uống cân Internet.
bằng.

- Tạo bài trình chiếu cơ

− Nhận xét được bữa ăn có bản: đưa được ảnh vào một
cân bằng, lành mạnh không trang chiếu, lưu và đặt
7

dựa vào sơ đồ tháp dinh được tên cho tệp trình
dưỡng của trẻ em và đối chiếu.
chiếu với thực tế bữa ăn trong
ngày ở nhà hoặc ở trường.
Khoa học - nhiệt
- Đề xuất được cách làm thí
nghiệm để tìm hiểu tính dẫn
Bình giữ
7

nhiệt

nhiệt của vật (dẫn nhiệt tốt Toán học
hay dẫn nhiệt kém).

thông

- Vận dụng được kiến thức về

minh

vật dẫn nhiệt tốt hoặc kém để
giải thích một số hiện tượng

- Đo dung tích

Bài học

- Đo độ dài

STEM

- Toán thống kê

tự nhiên; để giải quyết một số
vấn đề đơn giản trong cuộc
sống.
Mĩ thuật:
- Phối hợp được một số kĩ

Khoa học
- Trình bày được mối liên hệ
giữa các sinh vật trong tự
nhiên thông qua chuỗi thức
Chuỗi
8

thức ăn
trong tự
nhiên

năng: cắt, xé, dán, vẽ, in,
ghép, nặn, uốn,... trong
thực hành, sáng tạo.
- Trưng bày, giới thiệu

ăn.

- Nêu được ví dụ về chuỗi được sản phẩm, chia sẻ
mục đích sử dụng.
thức ăn.
- Sử dụng được sơ đồ đơn Toán học:
giản để mô tả sinh vật này là Thực hiện được ước lượng
thức ăn của sinh vật khác các kết quả đo lường trong
trong tự nhiên.

1 số trường hợp đơn giản.

8

Bài học
STEM

Toán học: Thực hành đo,
vẽ, lắp ghép, tạo hình gắn
Tin học và công nghệ
(phân môn Công nghệ):
Làm đồ chơi dân gian

9

Bộ đồ

– Nhận biết và sử dụng được

chơi cá

một số đồ chơi dân gian phù

ngựa

hợp với lứa tuổi.

với một số hình phẳng và
hình khối đã học (Hình
phẳng và

hình khối).

– Thực hiện được việc vẽ
đường thẳng vuông góc,

Bài học
STEM

đường thẳng song song

– Làm được đồ chơi dân gian bằng thước thẳng và êke.
phù hợp với lứa tuổi theo
hướng dẫn.

– Tính toán chi phí cho
một đồ chơi dân gian tự
làm.

Làm đồ

Mỹ thuật:

chơi con

Yếu tố tạo hình

quay đơn

– Chấm, nét, hình, khối, màu

giản

sắc, đậm nhạt, chất cảm,
không gian. Nguyên lí tạo
hình.

10

– Cân bằng, tương phản, lặp

Toán học:

HĐ

Vẽ đường tròn

nghiệm

lại, nhịp điệu, nhấn mạnh, Đo, chia phần

trải

STEM

chuyển động, tỉ lệ, hài hoà.
Thực hành
– Thực hành sáng tạo sản
phẩm thủ công 2D.
Toán học:

Mỹ thuật

– Thực hành đo, vẽ, lắp ghép,
11

Xe phản

tạo hình gắn với một số hình

lực

phẳng và hình khối đã học
(Hình phẳng và hình khối).
– Thực hiện được việc đo, vẽ,

9

– Phối hợp được một số kĩ

HĐ trải

năng: cắt, dán, xếp, gắn,

nghiệm

vẽ,... trong thực hành, sáng

STEM

tạo.

lắp ghép, tạo lập một số hình – Tạo được sản phẩm có
phẳng và hình khối đã học. sự biến thể từ hình, khối cơ
– Giải quyết được một số vấn bản.
đề liên quan đến đo góc, vẽ
Khoa học - Không khí
hình, lắp ghép, tạo lập hình
gắn với một số hình phẳng và + Nhận biết được không
khí chuyển động gây ra gió

hình khối đã học.

và nguyên nhân làm không
khí chuyển động (khối
không khí nóng bốc lên
cao, khối không khí lạnh
tới thay thế).
Mỹ thuật
– Phối hợp được một số kĩ
năng: cắt, dán, xếp, gắn,
vẽ,... trong thực hành, sáng
tạo.
Toán học

12

– Tạo được sản phẩm có
Hộp đựng – Thực hiện được việc đo,
sự biến thể từ hình, khối cơ
yêu
tính toán, vẽ, lắp ghép, tạo lập
bản.
thương một số hình phẳng và hình
– Đồ thủ công bằng vật
khối đã học.
liệu sưu tầm, tái sử dụng

HĐ trải
nghiệm
STEM

Hoạt động trải nghiệm
– Đề xuất được một số
hoạt động kết nối những
người sống xung quanh.

13

Trò chơi

Toán

Mỹ thuật

toán học

- Nhận biết được hình bình

– Phối hợp được một số kĩ

Bài học

với hình

hành, hình thoi và một số

năng: cắt, dán, xếp, gắn,

STEM

đặc điểm của nó.

vẽ,... trong thực hành,

khối

10

- Thực hiện được việc vẽ

sáng tạo.

đường thẳng vuông góc,

– Tạo được sản phẩm có

đường thẳng song song bằng

sự biến thể từ hình, khối

thước thẳng và êke.

cơ bản.

– Thực hiện được việc đo, vẽ,
lắp ghép, tạo lập một số hình
phẳng và hình khối đã học.
Tin học và Công nghệ
(phân môn Công nghệ):
- Làm đồ chơi
- Sử dụng nguyên liệu tái
chế

Toán học

– Nhận biết được góc nhọn, Lịch sử - Địa lí:
góc tù, góc bẹt.
14

- Sử dụng nguyên liệu tái

Máy bắn

– Giải quyết được một số vấn chế góp phần bảo vệ môi

đá mini

đề liên quan đến đo góc.

trường

- Sử dụng được thước đo góc Mỹ thuật:
để đo các góc: 60; 90; 120; – Chấm, nét, hình, khối,
màu sắc, đậm nhạt, chất
180.
cảm, không gian. Nguyên
lí tạo hình
– Thực hành sáng tạo sản
phẩm thủ công 2D.

Khoa học:
- Nêu được ví dụ về các vật
15

Mĩ thuật:

- Phối hợp được một số kĩ
Lồng đèn phát sáng và các vật được
năng: cắt, dán, xếp, gắn,
trung thu chiếu sáng.
- Nêu được cách làm và thực
hiện được thí nghiệm tìm

11

vẽ,... trong thực hành, sáng
tạo.

Bài học
STEM

hiểu về sự truyền thẳng của
ánh sáng; về vật cho ánh sáng
truyền qua và vật cản ánh
sáng.
Mĩ thuật:
Tin học và công nghệ (phân Phối hợp được 1 số kĩ
môn Công nghệ)
năng: cắt, xé, dán, vẽ, in,

16

– Trình bày được đặc điểm ghép, nặn, uốn… trong
Chậu cây của một số loại chậu trồng thực hành, sáng tạo.
cảnh mini hoa và cây cảnh.

Toán:

HĐ trải
nghiệm
STEM

– Trồng và chăm sóc được Sử dụng được một số dụng
một số loại hoa và cây cảnh cụ thông dụng để thực
trong chậu.
hành hành cân, đong, đo,
đếm.
Toán học:
- Đọc và viết được số đo
độ dài trong phạm vi
Khoa học

17

Chong
chóng lửa

100cm.

Nhận biết được không khí - Thực hiện được phép
chuyển động gây ra gió và cộng (không nhớ) các số
nguyên nhân làm không khí trong phạm vi 100.
chuyển động (khối không khí
- Thực hiện được việc đo
nóng bốc lên cao, khối không
độ dài bằng thước thẳng
khí lạnh tới thay thế).
với đơn vị đo cm.

HĐ trải
nghiệm
STEM

- Thực hiện vẽ được đường
tròn.

trình

Tin học và công nghệ (phân Khoa học
- Nêu được một số tính
môn Tin học)

vòng

- Làm quen với môi trường chất của nước.

Hành
18

12

HĐ trải
nghiệm
STEM

quanh trái lập trình trực quan.
đất của
nước

- Vẽ sơ đồ và sử dụng được

- Nêu được ví dụ cụ thể về sử
dụng chương trình máy tính
để diễn tả ý tưởng, câu
chuyện theo từng bước.
- Tự thiết lập và tạo được
chương trình đơn giản, ví dụ
điều khiển một nhân vật
chuyển động trên màn hình.

các thuật ngữ: bay hơi,
ngưng tụ, đông đặc, nóng
chảy để mô tả sự chuyển
thể của nước.
- Vẽ được sơ đồ và ghi
chú được “Vòng tuần
hoàn của nước trong tự
nhiên”.
Mỹ thuật:
- Tạo sản phẩm mĩ thuật
2D.

Khoa học
- Nhận biết được tác hại của
một số nấm mốc gây hỏng

Toán học:

thực phẩm thông qua thí
nghiệm hoặc quan sát tranh
19

Nấm có

Làm quen với việc thu
thập, phân loại, kiểm đếm

ảnh, video.

hại

các đối tượng thống kê
- Vận dụng được kiến thức về
nguyên nhân gây hỏng thực

Nghiên
cứu khoa
học

trong tình huống đơn
giản.

phẩm, nêu được một số cách
bảo quản thực phẩm (làm
lạnh, sấy khô, ướp muối,…
Khoa học

Toán
Tập
20

nghiên

– Thực hành thu thập, phân − Nêu được tên, dấu hiệu
tích, biểu diễn các số liệu chính và nguyên nhân của

thống kê (thông qua một số một số bệnh do thiếu hoặc
cứu thống
tình huống đơn giản gắn với thừa chất dinh dưỡng.
kê
những vấn đề phát triển kinh − Thực hiện được một số
tế, xã hội hoặc có tính toàn việc làm để phòng, tránh
13

Nghiên
cứu khoa
học

cầu như biến đổi khí hậu, một số bệnh liên quan đến
phát triển bền vững, giáo dục dinh dưỡng và vận động
tài chính, chủ quyền biển mọi người trong gia đình
đảo, biên giới, giáo dục cùng thực hiện.
STEM,...).

Tin học:
- Tra cứu thống tin trên
mạng internet, chia sẻ
thông tin với các bạn
- Xây dựng phiếu điều tra
(file worrd/google form)

14

3.3. Minh họa một số chủ đề STEM lớp 4
KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: NHẠC CỤ TỰ CHẾ
Thời lượng: 2 tiết
NỘI DUNG TÍCH HỢP TRONG CHỦ ĐỀ
Môn học

Yêu cầu cần đạt
- Trình bày được ích lợi của âm thanh trong cuộc sống.

Khoa học

- Thu thập, so sánh và trình bày được ở mức độ đơn giản thông tin về
một số nhạc cụ thường gặp (một số bộ phận chính, cách làm phát ra
âm thanh).

Công nghệ

- Thực hành đo, vẽ, cắt các hình khối

(Vận dụng)

- Sử dụng vật liệu tái chế làm đồ chơi

Mĩ thuật

– Chấm, nét, hình, khối, màu sắc, đậm nhạt, chất cảm, không gian.
Nguyên lí tạo hình.
– Thực hành sáng tạo sản phẩm thủ công 2D.

I. Mục tiêu
1. Năng lực
- Trình bày được ích lợi của âm thanh trong cuộc sống.
- Thu thập, so sánh và trình bày được ở mức độ đơn giản thông tin về một số nhạc
cụ thường gặp (một số bộ phận chính, cách làm phát ra âm thanh).
- Trang trí được nhạc cụ tự chế bằng các họa tiết và màu sắc phù hợp.
- Hợp tác được với các thành viên trong nhóm trong việc thiết kế và thực hiện làm
nhạc cụ, tự đánh giá.
- Tích cực, chủ động nêu ý kiến cá nhân, lắng nghe, góp ý và đưa ra các kết luận
hay điều chỉnh trong quá trình làm việc nhóm.
2. Phẩm chất
- Chăm chỉ, cẩn thận trong thực hiện làm sản phẩm, quan sát, ghi chép, đo đạc.

15

II. Đồ dùng dạy học
Chuẩn bị của giáo viên

Chuẩn bị của học sinh

- Một số video có âm thanh nói chuyện, cười - Học sinh chuẩn bị tìm hiểu về các bộ
đùa, ca hát, tiếng còi xe, trống trường, tiếng phận và cách tạo âm thanh của 1 số
kẻng, tiếng chim hót, tiếng đàn, trống,…

nhạc cụ thường gặp như trống, đàn ghi

- Phân công học sinh tìm hiểu về các bộ ta,… theo phân công, mang theo hình
phận và cách tạo âm thanh của 1 số nhạc cụ vẽ hoặc mang nhạc cụ/mô hình đến
lớp để mô tả.

thường gặp như trống, đàn ghi ta,…

III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Xác định nhiệm vụ, thành lập nhóm
- Giáo viên mang 1 chiếc trống đồ chơi và gõ thử hoặc có thể căng một số dây
chun vào 1 hộp rỗng và gẩy dây để tạo thành tiếng. Yêu cầu học sinh giải thích vì sao
làm như vậy lại phát ra được âm thanh?
- Học sinh trả lời các câu hỏi dựa trên kiến thức bài học trước và các hiểu biết thực tiễn.
- Giáo viên đặt các câu hỏi: Âm thanh có ý nghĩa như thế nào với cuộc sống? Có
thể chế tạo các nhạc cụ đơn giản như trống hay các loại đàn từ các nguyên liệu tái chế
đơn giản để tạo ra âm thanh như mong muốn không? Và mời học sinh chia sẻ các nhạc
cụ tự chế mà học sinh làm hoặc biết ai đó làm
- Giáo viên nêu nhiệm vụ của bài học: Tìm hiểu ích lợi của âm thanh trong cuộc
sống, thông tin về một số nhạc cụ thường gặp (một số bộ phận chính, cách làm phát ra
âm thanh). Sau đó học sinh thực hiện làm việc nhóm làm nhạc cụ tự chế từ các vật
liệu tái chế theo một số yêu cầu cụ thể.
- Giáo viên đề xuất loại nhạc cụ tự chế chung cùng thực hiện là trống (tùy theo
trường hợp cụ thể giáo viên có thể cho học sinh lựa chọn hoặc đề xuất các nhạc cụ
khác). Đặt vấn đề: Cách làm như thế nào? Nên chọn nguyên liệu và kích thước như thế
nào để tạo ra trống có âm thanh mong muốn. Sau đso chốt lại nhiệm vụ và các yêu cầu
với sản phẩm, dành thời gian cho học sinh đặt câu hỏi về cách làm và các yêu cầu với
sản phẩm.
- Nhiệm vụ: Làm trống từ các nguyên liệu tái chế, thủ công đơn giản.
16

Yêu cầu với sản phẩm:
(1) Trống có tiếng kêu to, vang xa;
(2) Trống chắc chắn, chơi gõ được không bị bong, rách;
(3) Trang trí đẹp, phù hợp với trống;
(4) Giới thiệu được các nguyên liệu và cách làm trống;
(5) Giải thích được tại sao trống lại kêu, tạo sao chọn nguyên liệu và kích thước
trống đã làm.
- Giáo viên chia lớp thành các nhóm (khoảng 5 người/nhóm). Yêu cầu các nhóm
thảo luận bầu nhóm trưởng, thư kí, đặt tên nhóm và khẩu hiệu của nhóm.
- Học sinh thực hiện bầu cơ cấu tổ chức theo yêu cầu, ghi lại danh sách nhóm và
phân công chức vụ, tên nhóm vào giấy nộp cho giáo viên (phiếu ghi thành viên và tổ
chức nhóm xem phụ lục 2).
2. Hoạt động 2: Thực hiện nhiệm vụ
2.1. Khám phá kiến thức
* Khám phá kiến thức về tác dụng của âm thanh
- Giáo viên chiếu bị một số video có âm thanh nói chuyện, cười đùa, ca hát, tiếng
còi xe, trống trường, tiếng kẻng, tiếng chim hót, tiếng đàn, trống,… Yêu cầu học sinh
xem video, kết hợp với hiểu biết thực tiễn hãy nêu các tác dụng của âm thanh trong
cuộc sống của chúng ta.
- Giáo viên gọi một số học sinh trả lời sau đó chốt lại kiến thức về tác dụng của
âm thanh trong cuộc sống:
- Âm thanh rất quan trọng và cần thiết trong cuộc sống, cụ thể âm thanh giúp chúng
ta có thể:
+ Trò chuyện với nhau, trao đổi tâm tư, tình cảm, học sinh nghe cô giáo giảng
bài.
+ Giao lưu văn hóa, văn nghệ + hình ảnh biểu diễn văn nghệ.
+ Nghe, phân biệt được các nghe được các tín hiệu đã qui định: tiếng trống
trường, tiếng còi xe, tiếng kẻng, tiếng còi báo hiệu có đám cháy, báo hiệu cấp
cứu,…
+ Thư giãn, thêm yêu cuộc sống.

17

- Âm thanh truyền đi được trong không khí, chất lỏng và cả chất rắn. Có rất nhiều
các loại âm thanh khác nhau. Có những âm thanh làm ta rất thích và có những âm thanh
làm chúng ta khó chịu là bởi vì âm thanh có tần số và âm lượng khác khau. Con người
có thể tạo ra rất nhiều các âm thanh khác nhau phục vụ cho cuộc sống!
* Khám phá kiến thức về thông tin một số loại nhạc cụ thường gặp
- Giáo viên mời một số học sinh (đã phân công chuẩn bị, về một số nhạc cụ như
trống đàn ghi ta, đàn sáo trúc,..) lên chia sẻ thông tin về một số nhạc cụ thường gặp
như một số bộ phận chính, cách làm phát ra âm thanh của chúng.
2.2. Lập và trình bày bản thiết kế làm trống
* Lập bản thiết kế làm trống:
- Giáo viên đặt vấn đề khi làm trống, yếu tố nào ảnh hưởng đến âm thanh của trống?
- Học sinh kể các yếu tố, giải thích.
- Giáo viên tổng kết lại các yếu tố có thể ảnh hướng đến âm thanh của trống và
hướng dẫn học sinh làm thí nghiệm thử nghiệm âm thanh của trống với các ống bơ có
kích thước khác nhau, nguyên liệu làm mặt trống khác nhau, độ căng mặt trống khác
nhau và ghi lại mô tả các âm thanh trong mỗi lần thử nghiệm.
- Học sinh thảo luận vẽ bản thiết kế làm trống, lưu ý các bản thiết kế cần mô tả rõ:
vẽ hình ảnh trống, trang trí trống, ghi chú các nguyên liệu, kích thước sử dụng.
Sản phẩm của hoạt động này là mỗi nhóm có 1 bản thiết kế làm trống, trình bày được
ý tưởng và giải thích lí do lựa chọn các vật liêu, kích thức, trang trí trống.
* Trình bày bản thiết kế làm trống:
- Giáo viên mời 1 nhóm báo cáo chi tiết thiết kế trống của nhóm mình, giải thích
lí do lựa chọn các thiết kế về vật liệu, kích thước, trang trí. Các nhóm khác trình bày
điểm khác, nhận xét góp ý.
- Giáo viên nhận xét góp ý cho các nhóm
2.3. Thực hiện làm trống, gõ thử và đánh giá, điều chỉnh (ở nhà)
- Giáo viên phát phiếu gợi ý cách thực hiện làm trống.
- Học sinh chuẩn bị các nguyên liệu cần thiết theo thiết kế, làm thử nghiệm trống
theo ý tưởng thiết kế của nhóm ở nhà và gõ thử, trang trí. Tự đánh giá theo tiêu chí ban
đầu đã thống nhất điều chỉnh nếu cần.
18

Hoạt động 3: Báo cáo sản phẩm, đánh giá
- Các nhóm trưng bày, học sinh các nhóm khác thăm quan gõ thử, đánh giá trống
theo các tiêu chí với 3 mức độ đạt, tốt và rất tốt bằng cách đánh sao cho các sản phẩm.
- Giáo viên tổng kết, công bố điểm chấm của từng nhóm, mời nhóm được chấm
điểm cao và thấp nhất chia sẻ, giải thích ý tưởng và cách làm trống, còn lại giáo viên
nhận xét chung, có chú ý có các nhận xét riêng cho từng nhóm để ghi nhận và góp ý.
- Giáo viên nhận xét tinh thần làm việc, tổng kết, đánh giá các sản phẩm, ghi nhận
sự tích cực, sáng tạo, sản phẩm tốt, nhắc/góp ý về cách làm việc nhóm, đánh giá. Giáo
viên có thể gợi ý học sinh tự thiết kế và làm các nhạc cụ tự chế khác riêng cho mình
và có thể chia sẻ sản phẩm với giáo viên và các bạn lớp (hoặc giáo viên có thể mở rộng
thành 1 cuộc thi “Chế tạo nhạc cụ của em”, học sinh tự chọn và chế tạo nhạc cụ theo
ý, mô tả ý tưởng, cách tạo âm thanh và âm thanh của nhạc cụ).
IV. Phụ lục
1. Nhiệm vụ và danh sách nhóm
NHIỆM VỤ VÀ DANH SÁCH NHÓM
Nhiệm vụ: .......................................................................
Tiêu chí đánh giá: ............................................................

DANH SÁCH NHÓM
Tên nhóm: ……………….

Sologan của nhóm: …………

STT Tên thành viên

Chức vụ

1
2
3
4
5
6

19

2. Phiếu gợi ý cách làm trống
Nguyên liệu:
- 1 hoặc 2 lon sữa bột đã dùng bằng kim loại - 1 Đôi đũa dùng 1 lần
có kích thước khác nhau.

- Vải, giấy bóng kính

- Túi bong bóng lớn (mỗi học sinh 3 quả)

- Thước, bút, màu, kéo, băng dính

- 1 Cuộn băng dính trong

- Giấy màu decan

Cách làm:
Bước 1: Dùng kéo cắt bỏ phần ống ngậm của quả bong bóng.
Bước 2: Dùng lon sữa làm thân trống. Lồng phần đáy bong bóng (đã cắt ở bước 1)
vào miệng lon sữa làm mặt trống. Chú ý điều chỉnh để mặt trống được căng đều. Có
thể dùng đũa gõ thử để thử tiếng của trống và điều chỉnh bóng bóng cho ưng ý trước
khi thực hiện bước 3.
Bước 3: Dùng băng dính dán vòng xung quanh miệng lon sữa chỗ mép quả bóng để
cố định bong bóng vào lon sữa.
Bước 4: Dùng đũa dùng 1 lần để làm que đánh trống. Có thể dán giấy màu trang trí
que trống.
Bước 5: Dùng giấy màu cắt thành các hình tùy thích để trang trí trống vòng quanh
trống.
Gợi ý phát triển: Có thể chọn các đồ tái chế tương tự khác để làm thân trống, mặt
trống và que đánh trống. Khi thay đổi vật liệu làm trống, kích thước của trống có thể
tạo ra âm thanh khác nhau. Hãy thử nghiệm các cách khác nữa để được cái trống có
âm thanh thật độc đáo nhé.
3. Phiếu đánh giá trống
Tiêu chí

Đạt (1*) Tốt (2*) Rất tốt (3*)

Trống có tiếng kêu to, vang xa
Trống chắc chắn, chơi gõ được không bị bong, rách
Trang trí đẹp, phù hợp với trống.
Giới thiệu được các nguyên liệu và cách làm trống
Giải thích được tại sao trống lại kêu, tạo sao chọn
nguyên liệu và kích thước trống đã làm.
20

KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM: RẠP CHIẾU BÓNG MINI
Thời lượng: 2 tiết
NỘI DUNG TÍCH HỢP TRONG CHỦ ĐỀ
Môn học

Yêu cầu cần đạt
- Thực hiện được thí nghiệm để tìm hiểu nguyên nhân có bóng của vật
và sự thay đổi của bóng khi vị trí của vật hoặc của nguồn sáng thay

Khoa học

đổi.
- Vận dụng được trong thực tế, ở mức độ đơn giản kiến thức về bóng
của vật.
- Đọc và viết được số đo độ dài trong phạm vi 100cm.

Toán

- Sử dụng được một số dụng cụ thông dụng, để thực hành cân, đo, đong,

(Vận dụng)

đếm, xem thời gian, mua bán với các đơn vị đo đại lượng và tiền tệ đã
học.

I. Mục tiêu
1. Năng lực
- Thực hiện được thí nghiệm và nêu được nguyên nhân có bóng của vật và sự thay
đổi kích thước của bóng khi vị trí của vật hoặc nguồn sáng thay đổi.
- Hợp tác được với các thành viên trong nhóm trong việc thực hiện thí nghiệm, cắt
được các nhân vật từ một câu chuyện đơn giản và sử dụng tạo bóng kể lại câu chuyện.
- Tích cực, chủ động nêu ý kiến cá nhân, lắng nghe, góp ý và đưa ra các kết luận
hay điều chỉnh trong quá trình làm việc nhóm.
2. Phẩm chất
- Chăm chỉ thực hiện các thí nghiệm.
- Cẩn thận, trung thực trong ghi chép các thông tin khi thực hiện thí nghiệm.
- Hoàn thành các nhiệm vụ được phân công.

21

II. Đồ dùng dạy học
Chuẩn bị của giáo viên:
- Video tạo bóng: https://video.vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/cach-tao-hinh-convat-bang-ban-tay-goi-tri-tuong-tuong-3881605.html
- Phiếu giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh thực hiện, ghi chép.
- Giáo viên làm 2 rạp chiếu bóng mini từ thùng carton và giấy nến theo hướng dẫn
sau: https://www.youtube.com/watch?v=3EvaQROX9Ww
- Thiết bị và học liệu cho mỗi nhóm (5 – 6 học sinh):
STT

Thiết bị/Học liệu

Số lượng

1

Đèn pin

1

2

Đất sét

1

3

Bút chì 2B

1

4

Kéo

2

5

Băng keo

2

6

Xiên que

5

22

Hình ảnh minh hoạ

7

Giấy bìa cứng A4

2

8

Giấy in A4

2

9

Giấy nến A4

2

10

Giấy A4 đen

2

11

Giấy bóng kính A4 trong suốt (có
thể thay thế bằng giấy bao vở)

2

III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Xác định nhiệm vụ/vấn đề
- Giáo viên chiếu cho học sinh xem video tạo bóng bằng tay đặt câu hỏi tại sao
dùng tay có thể tạo ra hình các con vật trên tường?
- Video tạo bóng bằng tay: https://video.vn...