Trường PT DTNT THCS An Biên
Tổ tự nhiên

Họ và tên giáo viên: Dương Tôn Khoái

Bài 21: Chuyển động phân tử và nhiệt độ. Nhiệt năng
Môn học: KHTN - Lớp: 8
Thời gian thực hiện: 4 tiết(31,32,33,34)
I. MỤC TIÊU

1.Kiến thức
- Nhận biết được các chất được cấu tạo từ các hạt riêng biệt gọi là nguyên tử và phân tử; giữa cá
phân tử và nguyên tử có khoảng cách và chúng luôn chuyển động hỗn độn không ngừng.
- Phát biểu được định nghĩa nhiệt năng; nhiệt năng của một vật phụ thuộc vào nhiệt độ; có hai
cách làm biến đổi nhiệt năng.
- Phát biểu được định nghĩa nhiệt lượng và nêu được đơn vị đo nhiệt lượng.
2. Năng lực
2.1 Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực
giao tiếp.
2.2 Năng lực KHTN:
- Giải thích được một số hiện tượng thực tiễn liên quan đến chuyển động phân tử và nhiệt năng.
Trình bày được kiến thức về các đại lượng, hiện tượng, định luật, nguyên lý vật lý; Tính toán các
công thức làm cơ sở cho các phép đo.
3. Phẩm chất: Chăm chỉ, trung thực,
Trách nhiệm.

II. CHUẨN BỊ.

1. GV: Máy tính, video mô hình các hạt phấn hoa,
- Bình chia độ, nước, rượu, dung dịch đồng sun phát
2. HS: : Ôn kiến thức có liên quan
II. HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Tiết 31
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Hoạt động khởi động
_ Quan sát vieo mô hình các hạt phấn - Các hạt phấn hoa chuyển động hỗn
hoa trong nước.
độn không ngừng.
- Lấy 1 cốc nước lạnh và 1 cốc nước - Các hạt phấn hoa chưa kịp chuyển
nóng, thả vào mỗi cốc 1 hạt thuốc tím. động
Mô tả hiện tượng qua sát được?
- Các phân tử thuốc tím chuyển động
hỗn độn không ngừng, xen lẫn vào phân
tử nước.
- Thuốc tím tan nhanh hơn vì nhiệt độ
của cốc nước nóng cao hơn cốc nước
lạnh.
Hoạt động hình thành kiến thức

1

I. Phải chăng các chất có được cấu
tạo từ các hạt riêng biệt, giữa chúng
có khoảng cách.
1. Thí nghiệm 1: Trộn rượu với nước
2. Thí nghiệm 2: 1 cốc chứa đầy nước,
thả nhẹ vào đó 1 thìa muối.
- Vì phân tử rượu đã xen lẫn vào phân
tư nước.
- Không phải do rượu bay hơi.
Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi:
- Làm với chất lỏng khác vẫn có sự hao
- Vì sao thể tích hỗn hợp nhỏ hơn tổng
hụt.
thể tích của mỗi chất lỏng
Nguyên nhân có sự hao hụt là do các
- Có phải do rượu bay hơi hay không?
- Nếu làm với chất lỏng khác thì liệu có phân tử đã xen lẫn vào nhau.
- Phân tử muối đã xen lẫn vào khoảng
sự hao hụt thể tích không?
cách của phân tử nước.
- Có phương án nào khác?
- Vậy nguyên nhân sự hao hụt thể tích là => Các chất được cấu tạo từ các hạt
riêng biệt, giữa chúng có khoảng cách.
do đâu?
- Làm TN mô hình: Trộn ngô, cát.
- Vì sao cốc chứa đầy nước mà khi thả
- Nhỏ bé...khoảng cách.... xen lẫn.....
muối vào nước không bị tràn khỏi cốc
phân tử .....giảm...
Từ các thí nghiệm đó rút ra được kết
- phân tử .... khoảng cách.... tràn ra...
luận gì?
- Nguyên tử và phân tử ...k/c...CĐ.....
5. b;a,c
- b; a; c
Tiết 32
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Hoạt động hình thành kiến thức
Cho HS quan sát video H21.4
II. Các nguyên tử, phân tử chuyển
Hoạt động nhóm thảo luận trả lời câu động hay đứng yên
hỏi
- Quả bóng luôn chuyển động về mọi
hướng vì có sự xô đẩy của các bạn học
sinh.
- Vì các phân tử nước chuyển động
không ngừng nó va chạm vào hạt phấn
từ nhiều phía. Các va chạm này không
cân bằng làm hạt phấn chuyển động, tuy
nhiên các hạt phấn hoa có kích thước lớn
thì dường như lại đứng yên vì đã có sự
Từ các câu trả lời trên hãy thảo luận cân bằng giữa các phân tử nước và phấn
điền từ thích hợp vào ô trống.
hoa.
- Điền từ thích hợp vào ô trống:
... Chuyển động...chuyển động...
Tiến hành lại TN thả thuốc tím vào + Bằng nhau...Đứng yên
+ Nguyên tử, phân tử...khoảng
nước
cách ..CĐ
- Quan sát thí nghiệm H21.5
2

=> giải thích hiện tượng trên?

GV thực hiện quả bóng rơi -> học sinh
quan sát nhận xét về độ cao của mỗi lần
quả bóng rơi -> kết luận về cơ năng của
quả bóng. Vậy cơ năng đã biến mất hay
chuyển hoá thành dạng năng lượng
khác? Năng lượng đó là gì?
Quan sát hiện tượng và nhận xét về độ
cao.
Thảo luận nhóm điền từ thích hợp vào
chỗ trống.

Hoạt động cá nhân đưa ra các cách làm
thay đổi nhiệt năng của vật.

Trình bày và thảo luận nhóm thực hiện
bảng 21.1

Thảo luận nhóm điền từ thích hợp vào
chỗ trống.

III. Chuyển động của các phân tử và
nhiệt độ có quan hệ với nhau hay
không?
Thí nghiệm: H21.5
- Các phân tử và các phân tử đồng
sunphát chuyển động không ngừng về
mọi phía nên chúng xen lẫn vào nhau
VD: Pha đường với nước; mở lọ dầu gió
trong không khí,...
Điền từ thích hợp vào ô trống:
...Xen lẫn...nhanh....nhanh....nguyên tử,
phân tử....nhanh
III. Nhiệt năng và cách làm thay đổi
nhiệt năng:
Thí nghiệm: Thả quả bóng tennis từ trên
cao xuống.
- Điền từ thích hợp vào ô trống:
-... Giảm...Giảm
+ Nóng ......nóng...
Trả lời câu hỏi:
1. WĐ của 1 vật có được do CĐ mà có
Nhiệt năng của 1 vật là tổng động năng
của các phân tử cấu tạo nên vật
2. Mối quan hệ giữa nhiệt năng và nhiệt
độ:
- Nhiệt độ của vật càng cao thì các phân
tử chuyển động càng nhanh và nhiệt
năng của vật càng lớn.
3. Sai. Vì nhiệt năng phụ thuộc vào nhiệt
độ.
- Các cách làm thay đổi nhiệt năng của
vật:
+hơ trên lửa
+phơi nắng
+ủ trong lòng bàn tay
+cho vào cốc nước nóng
+cọ xát vào vải(nền nhà)
+dùng búa đập
+bẻ cong nhiều lần
4. Trình bày và thảo luận các cách làm
thay đổi nhiệt năng của các vật:
Đồng xu

cọ sát

hơ lửa

Nước

Đun

Đổ thêm

thả vào
nước
nóng

3

trong
bình
Thanh
kim loại

nóng

Khí chứa
trong
thân của
1 bơm xe
đạp

cọ
sát,
thực hiện
công làm
nóng lên

cọ sát

nước sôi
vào
hơ lửa
thả vào
nước
nóng

- Điền từ thích hợp vào ô trống:
Nhiệt năng của 1 vật có thể thay đổi
bằng 2 cách: Thực hiện công hoặc
truyền nhiệt
5. Tìm ví dụ:
- Thực hiện công: Cọ sát miếng đồng
vào mặt bàn -> miếng đồng nóng lên ->
nhiệt năng tăng
- Truyền nhiệt: Đốt nóng miếng đồng
hoặc thả vào cốc nước nóng

Tiết 33
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung
Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi
V. Nhiệt lượng:
- Trả lời câu hỏi:
1. Nhiệt năng truyền từ vật có nhiệt độ
cao sang vật có nhiệt độ thấp
2. Nhiệt độ của 2 vật thay đổi khi bằng
nhau.
3. Nhiệt năng của vật có nhiệt độ cao
giảm( mất bớt nhiệt năng)
Thảo luận nhóm điền từ thích hợp vào
nhiệt năng của vật có nhiệt độ thấp tăng
chỗ trống.
lên( Thêm nhiệt năng)
- Trả lời câu hỏi:
1. Khi nhúng miếng đồng vào cốc nước
nóng, nhiệt năng của miếng đồng tăng
lên,vì miếng đồng nhận được nhiệt từ
cốc nước truyền sang.
2. Phần nhiệt năng do thực hiện công
- Điền từ thích hợp vào ô trống:
Nhận...mất...
+..tăng...giảm...nhiệt...nhiệt...truyền
4

nhiệt
+ ...Thực hiện công....nhiệt
Hoạt động luyện tập
1. Do các phân tử đường xen lẫn với các
Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi?
phân tử nước cũng như các phân tử nước
xen lẫn với các phân tử đường.
2. Xăm xe đạp được cấu tạo từ các phân
tử cao su giữa chúng có khoảng cách Các
Các nhóm trao đổi nhận xét câu trả lời phân tử khí xen vào lẫn vào các phân tử
cao su chui ra ngoài nên săm vẫn bị xẹp.
3. Thành bóng cao su được cấu tạo từ các
phân tử cao su, giữa chúng có khoảng
cách. Các phân tử khí có thể chui qua các
khoảng cách này nên quả bóng bị xẹp
GV quan sát, giúp đỡ, chỉnh sửa câu trả dần.
4. Ta thấy cá vẫn sống được do không
lời sai.
khí có thể chui xuống nươc mặc dù
không khí nhẹ hơn nước.
5. Các phân tử vàng đã xen lẫn vào các
phân tử chì. Vì giữa chúng có khoảng
cách.

Tiết 34
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Hoạt động vân dụng
Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi?

- Về mùa lạnh ta thường xoa 2 tay vào
nhau trong hiện tượng này đã có sự
chuyển hóa năng lượng từ dạng nào
sang dạng nào? Đây là sự thực hiện
công hay truyền nhiệt?
Nhiệt năng của vật phụ thuộc vào nhiệt
độ như thế nào? Giải thích vì sao 100g
nước ở 200 c và 100g nước ở 400 c
trường hợp nào nước có nhiệt năng lớn
hơn ? vì sao?
Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi?

Nội dung

1. Khi thả miếng đồng được nung nóng
vào nước lạnh thì nhiệt năng của các
phân tử đồng giảm, còn nhiệt năng của
các phân tử nước tăng, Đây là quá trình
truyền nhiệt.
2. Về mùa lạnh ta thường xoa 2 tay vào
nhau ta thấy nóng lên trong hiện tượng
này đã có sự chuyển hóa năng lượng từ
cơ năng sang nhiệt năng đây là quá trình
thực hiện công.
3. Nhiệt độ của vật càng cao, thì các
phân tử cấu tạo nên vật chuyển động
càng nhanh và nhiệt năng của vật càng
lớn.
Trường hợp 100g nước ở 400 c có nhiệt
năng lớn hơn vì nhiệt năng phụ thuộc
vào nhiệt độ.
4. Các bao bì thực phẩm được làm bằng
nhựa hoặc kim loại mỏng, nhựa sẽ ngăn
5

cản sự lưu thông của không khí qua bao
bì tốt hơn.
Hoạt động tìm tòi mở rộng
Học sinh đọc thông tin , cùng người
thân đưa ra các biện pháp để giảm nồng
độ bụi trong môi trường gia đình nơi em
đang sống.
III. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
- Ôn tập chuẩn bị kiểm tra học kì

IV. NHẬN XÉT – ĐÁNH GIÁ:
………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
Kí duyệt
Giáo viên biên soạn

Dương Tôn Khoái

6