Ngữ văn - Tiết 67:
TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Khái niệm tục ngữ.
- Nội dung, tư tưỏng, ý nghĩa triết lí và hình thức nghệ thuật của những câu tục ngữ trong bài học
2. Kĩ năng
- Đọc - hiểu, phân tích các lớp nghĩa của câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất.
- Vận dụng được ở mức nhất định một số câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất vào đời sống.
- Tự nhận thức đựơc những bài học kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động sản xuất.
- Ra quyết định: vận dụng các bài học kinh nghiệm đúng lúc, đúng chỗ.
3. Thái độ
- Bước đầu có ý thức vận dụng tục ngữ trong nói và viết hằng ngày.
*TH KNS: Từ quan sát, kinh nghiệm thực tế hiện nay để thấy được độ phù hợp của tục ngữ.
*TH BVMT: Dựa vào tục ngữ đoán định thời tiết để phòng tránh thiên tai.
*Kĩ năng lựa chọn hành vi: Biết lựa chọn hành vi phù hợp với thiên nhiên và lao động sản xuất.
4. Năng lực cần đạt
- Giao tiếp
- Thẩm mĩ
- Hợp tác
- Ngôn ngữ
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên: Soạn giáo án + nghiên cứu tài liệu.
2. Học sinh: Chuẩn bị bài mới. Soạn bài
III. QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC CHO HỌC SINH
1. Các hoạt đồng đầu giờ (5’)
* Hoạt động khởi động
Trong thời gian hai phút các nhóm hãy xếp các câu sau đây vào ô thể loại thích hợp và lí giải vì sao lại xếp như thế.
a) Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
b) Khôn ngoan đá đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau
c) Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
d) Thuốc đắng giã tật, sự thật mất lòng.
e) Tháng hai trồng cà, tháng ba trồng đỗ
g) Thân em như trái bần trôi
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.
h) Đường vô xứ Huế quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ
Ai vô xứ Huế thì vô...





HS: Trình bày
GV: Những câu trên người ta gọi đó là tục ngữ, vậy tự ngữ là gì, có đặc điểm nội dung nghệ thuật ra sao, chúng ta cùng tìm hiểu....
2. Nội dung bài học
I. Đọc và tìm hiểu chung (6’)
1. Đọc
GV hướng dẫn đọc: Đọc kỹ 8 câu tục ngữ và chú thích trong bài để hiểu văn bản và những từ ngữ khó.
2. Bố cục:
HĐCN: Dựa vào chủ đề của bài học có thể chia 8 câu tục ngữ thành mấy nhóm? Mỗi nhóm gồm những câu nào? Hãy đặt tên từng nhóm?
HS: Có thể chia 8 câu tục ngữ trong bài thành 2 nhóm:
+ Nhóm 1: Câu 1, 2, 3, 4 là những câu tục ngữ về thiên nhiên.
+ Nhóm 2: Các câu 5, 6, 7, 8 là những câu tục ngữ nói về lao động SX.
T: Có thể có nhiều cách chia khác nhau. VD: 3 nhóm: những câu tục ngữ về thiên nhiên (1, 2, 3, 4), những câu tục ngữ về sử dụng đất ( 5, 6), Những câu tục ngữ về trồng trọt (7, 8). Tuy nhiên cách chia theo hai nhóm này là tối ưu nhất. Chúng ta sẽ phân tích các câu tục ngữ theo 2 nhóm này..
II. Đọc - hiểu văn bản (25’)
1. Những câu tục ngữ về thiên nhiên:
HĐN : Nhóm 1, 2 hoàn thành phiếu học tập số 1 ;nhóm 3,4 hoàn thành phiếu HT số 2.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Những câu tục ngữ ở nhóm 1 thể hiện những nội dung gì ? Lời khuyên mà câu tục ngữ nêu lên là gì ?
2. Những câu tục ngữ ở nhóm 1 sử dụng nghệ thuật gì?
Câu tục ngữ
Nội dung
Nghệ thuật

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối
Tháng năm đêm ngắn ngày dài, tháng mười đêm dài ngày ngắn
-> Chủ động sử dụng thời gian, công việc lao động vào những thời điểm khác nhau trong một năm.
- Nói quá, phóng đại.
- Đối “Đêm – ngày; sáng – tối”.
- Điệp từ “chưa”
- Gieo vần lưng : “năm – nằm, mười – cười”


Mau sao thì nắng, / vắng sao thì mưa.
Trời nhiều sao sẽ nắng, trời vắng (