Tuần 19 – Tiết 73
Dạy ngày : 30/1/09 KÌ II
Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất
A. Mục tiêu : Giúp học sinh:
Hiểu thế nào là tục ngữ, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật (kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài học
Hiểu được những kinh nghiệm mà nhân dân đúc kết và vận dụng vào đời sống từ các hiện tượng thiên nhiên và lao động sản xuất.
Thuộc lòng các câu tục ngữ trong văn bản.
B. Tiến trình hoạt động dạy – học trên lớp:
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
- Kiểm tra vở soạn bài của học sinh.
3. Bài mới: Giới thiệu bài mới:
- Ca dao và tục ngữ là một thể loại của văn học dân gian. Nếu như ca dao thiên về diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân thì tục ngữ lại đúc kết những kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt….
Hoạt động Giáo viên – Học sinh
Nội dung cần đạt

Hoạt động 1(5’)
HS đọc kĩ các câu tục ngữ và chú thích để hiểu văn bản và những từ ngữ khó.
GV đọc mẫu rồi hướng dẫn HS đọc.
-Em hiểu thế nào là tục ngữ? Tục ngữ có đặc điểm gì về cấu tạo, nội dung?
Hoạt động 2 (30’)
GV hướng dẫn HS tìm hiểu về nội dung và nghệ thuật của từng câu tục ngữ.
(HS thảo luận)
- Chia 2 nhóm: 4 câu / 1 nhóm
+ Từ câu 1 ( câu 4: Tục ngữ về thiên nhiên
+ Từ câu 5 ( câu 8: Tục ngữ về lao động sản xuất.
GV sẽ phân tích theo 2 nhóm.
- Hãy cho biết nghĩa đen của câu tục ngữ 1?
- Tháng 5 đêm ngắn
- Tháng 10 ngày dài
Kinh nghiệm nhận biết về thời gian.
- Theo em những trường hợp nào có thể áp dụng kinh nghiệm nêu trên ?
(Dùng cho người đi xa, tính toán độ đường, sắp xếp công việc trong ngày...)
- Hãy phân tích những đặc điểm nghệ thuật trong câu tục ngữ số 1?
- Ngắn gọn, có 2 vế
- Phép đối về hình thức, nội dung
- Lập luận chặt chẽ
- Giàu hình ảnh:
+ Ngày – đêm
+ Sáng – tối
+ Nằm – cười
- HS đọc lại câu 2
- Kinh nghiệm được đúc kết từ hiện tượng này là gì?
-Cấu tạo hai vế đối xứng trong câu tục ngữ này có tác dụng gì ?
(Nhấn mạnh sự khác biệt về sao ( sự khác biệt về mưa, nắng)
-Theo em trong thực tế đời sống, kinh nghiệm này được áp dụng ntn? (HS thảo luận)
(Nắm được thời tiết: mưa, nắng ( chủ động trong công việc sản xuất hoặc đi lại)
- HS đọc câu 3.
- Nhận xét nội dung của mỗi vế? Cả câu
(Ráng vàng xuất hiện phía chân trời ấy là điểm sắp có bão)
- Hiện nay khi KHKT phát triển thì kinh nghiệm dân gian này còn có giá trị không ? (HS thảo luận)
( Còn giá trị đối với vùng sâu, vùng xa vì phương tiện thông tin còn hạn chế.
- HS theo dõi câu 4.
- Kinh nghiệm nào được rút ra từ hiện tượng “kiến bò tháng 7” này?
(Thấy kiến ra nhiều vào tháng 7 thì tháng 8 sẽ còn lụt nữa)
- HS đọc, tìm hiểu từng câu TN trong nhóm 2.
- HS đọc đúng nhịp câu TN (2/2)
? Em hiểu nghĩa đen của câu TN “Tấc đất tấc vàng” là gì ? Nói như vậy có quá không ?
(Tấc vàng: nếu biết khai thác đất có thể làm ra của cải có giá trị như vàng)
- Em hãy chuyển câu TN này thành một câu nghị luận?
(Tấc đất là tấc vàng, ... như tấc vàng)
-Câu tục ngữ giúp con người điều gì ?
(Ý thức quý trọng, giữ gìn đất đai)
- Hiện tượng “bán đất” đang diễn ra hàng ngày có nằm trong ý nghĩa của câu TN này không? (HS thảo luận)
HS đọc câu 6
- Hãy đọc câu TN và dịch nghĩa từng từ Hán trong câu tục ngữ ra tiếng Việt sau đó đánh giá cách dịch toàn câu tục ngữ của văn bản?
(Thứ nhất nuôi cá, thứ nhì làm vườn, thứ ba làm ruộng)
? Vậy kinh nghiệm lao động sản xuất được