Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng CNTT trong dạy học

Nguồn:
Người gửi: Bùi Đình Đông - Đăng Dương
Ngày gửi: 20h:41' 26-04-2008
Dung lượng: 207.5 KB
Số lượt tải: 3929
Số lượt thích: 0 người

Đặt vấn đề
Ngày nay, khi công nghệ thông tin càng phát triển thì việc phát ứng dụng công nghệ thông tin vào tất cả các lĩnh vực là một điều tất yếu. Trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, CNTT bước đầu đã được ứng dụng trong công tác quản lý, một số nơi đã đưa tin học vào giảng dạy, học tập. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tiễn hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong giáo dục ở các trường nước ta còn rất hạn chế. Chúng ta cần phải nhanh chóng nâng cao chất lượng, nghiệp vụ giảng dạy, nghiệp vụ quản lý, chúng ta không nên từ chối những gì có sẵn mà lĩnh vực CNTT mang lại, chúng ta nên biết cách tận dụng nó, biến nó thành công cụ hiệu quả cho công việc của mình,mục đích của mình.
Hơn nữa, đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ hông tin có tác dụng mạnh mẽ, làm thay đổi nội dung, phương pháp dạy và học. CNTT là phương tiện để tiến tới “xã hội học tập”. Mặt khác, giaó dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho CNTT. Bộ giáo dục và đào tạo cũng yêu cầu “đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hướng dẫn học CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp dạy học ở các môn”.
Thực hiện tinh thần chỉ đạo trên của bộ giáo dục và của sở giáo dục và đào tạo, nhận thức được rằng, việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu quả nhất trong việc đổi mới phương pháp dạy học và chắc chắn sẽ được sử dụng rộng rãi trong nhà trường phổ thông trong một vài năm tới, tôi đã mạnh rạn học tập và đưa CNTT vào giảng dạy 5 năm nay.
Nhưng làm thế nào để ứng dụng CNTT hiệu quả trong các tiết dạy đó là vấn đề mà bất cứ một môn học nào cũng gặp phải khi có ý định đưa CNTT vào giảng dạy. Trong bản sáng kiến này, tôi sẽ đưa ra những ý kiến, kinh nghiệm của cá nhân mình, cũng như một số tiết dạy tôi đã thử nghiệm trong các năm học vừa qua để cùng các bạn đồng nghiệp thảo luận tìm ra những giải pháp tốt nhất cho những tiết dạy của mình.

B. Nội dung
I. Những trở ngại khi sử dụng giáo án điện tử
Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án điện tử, nghĩ rằng sẽ tốn thời gian để chuẩn bị một bài giảng. Việc thực hiện một bài giảng một cách công phu bằng các dẫn chứng sống động trên các slide trong các giờ học lý thuyết là một điều mà các giáo viên không muốn nghĩ đến. Để có một bài giảng như thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị mà đó chính là điều mà các giáo viên thường hay tránh. Khảo sát hiệu quả từ phía học sinh cho thấy, nếu sử dụng phương pháp dạy học truyền thống với phấn trắng bảng đen thì hiệu qua mang lại chỉ có 30%,trong khi hiệu quả của phương pháp multêmedia (nhìn - nghe) lên đến 70%. Việc sử dụng phương pháp mới đòi hỏi một giáo án mới. Thực ra, muốn “click” chuột để tiết dạy thực sự hiệu quả thì giáo viên phải vất vả gấp nhiều lần so với cách dạy truyền thống. Ngoài kiến thức căn bản về vi tính, sử dụng thành thạo phần mềm power point, giáo viên cần phải có niềm đam mê thật sự với công việc thiết kế đòi hỏi sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính thẩm mỹ để săn tìm tư liệu từ nhiều nguồn.
Hơn nữa trong quá trình thiết kế, để có được một GAĐT tốt, từng cá nhân giáo viên còn gặp không ít khó khăn trong việc tự đi tìm hình ảnh minh hoạ, âm thanh sôi động, tư liệu dẫn chứng phù hợp với bài giảng. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân mà một số giáo viên thường đưa ra để tránh né việc thực hiện dạy bằng CNTT.
Chính vì những khó khăn trên mà các giáo viên chỉ ứng dụng CNTT khi có nhu cầu. Tức là chỉ có thao giảng mới sử dụng và việc làm này chỉ mang tính chất đối phó. Tình trạng này cũng phổ biến trong các trường phổ thông. Mục đích sử dụng máy tính phục vụ cho công tác giảng dạy chỉ được áp dụng trong các tình huống này.
II. Yêu cầu cần thiết để làm giáo án điện tử
Mặc dù giáo án điện tử (GAĐT) chưa được các trường học đón nhận rộng rãi, chưa thực sự phổ biến, nhưng bước đầu nó đã tạo ra một không khí học tập và làm việc khác hẳn cách học và cách giảng dạy truyền thống. Phải chăng việc dạy bằng giáo án điện tử sẽ giúp người thầy đỡ vất vả bởi vì chỉ cần “click” chuột? Thực ra, muốn click chuột để tiết dạy thực sự hiệu quả thì người dạy cũng phải chịu bỏ công tìm hiểu, làm quen với cách giảng bài mới này. Cụ thể, người thầy cần phải:
Có một ít kiến thức về sử dụng máy tính.
Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint.
Biết cách truy cập Internet.
Có khả năng sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh, làm các ảnh động, cắt các file âm thanh.
Biết cách sử dụng projector.
Thoạt nghe thì có vẻ phức tạp nhưng thực sự muốn ứng dụng CNTT vào giảng dạy có bắt buộc phải thực hiện hết những yêu cầu trên? Câu trả lời là không. Tuỳ thuộc vào tính chất của mỗi môn học mà các yêu cầu khác nhau được đặt ra cho các giáo viên. Tuy nhiên nếu đáp ứng được các nhu cầu trên thì thật tuyệt vời.
Tại sao tôi lại đặt ra các yêu cầu như trên? Chúng ta thử tưởng tượng xem nếu một người không có khái niệm gì về CNTT liệu họ có bật máy tính lên và chọn cho mình một chương trình làm việc? Liệu họ có biết được tài liệu của mình ở đâu trên máy tính? Cách copy tài liệu từ nơi này sang nơi khác hay xoá một tài liệu nào đó khi không còn dùng?... Nghĩa là dù ít hay nhiều họ cũng phải sử dụng được chiếc máy tính theo ý muốn của mình.
Thứ hai, từ những giáo án được soạn sẵn trên giấy và được trình bày lại trên bảng đen làm thế nào để chúng trở thành các GAĐT được trình bày trên màn chiếu? Điều này đòi hỏi người thầy phải biết sử dụng PowerPoint. Đây là một phần mềm nằm trong bộ MS Office dùng để tạo các trình diễn đa dạng trên máy tính. Nếu chỉ dừng ở mức độ gõ những nội dung cần thiết cộng thêm một ít định dạng về màu sắc, font chữ, chúng tôi thiết nghĩ giáo viên nào cũng có thể làm được. Tuy nhiên nếu chỉ có thế thì chúng ta chưa thực sự thấy được sức mạnh của PowerPoint cũng như chưa phát huy hiệu quả của phương pháp giảng dạy mới này. Lấy ví dụ trong một tiết dạy toán lớp 6



Tiết 15: Nửa mặt phẳng
Mục tiêu:
Học sinh hiểu về nửa mặt phẳng, khái niệm nửa mặt phẳng bờ a, biết cách gọi tên nửa mặt phẳng có bờ cho trước.
Hiểu tia nằm giữa hai tia, biết vẽ tia nằm giữa hai tia.
Phương pháp: Đàm thoại, diễn giảng, trực quan.
Tài liệu – phương tiện :
Chuẩn bị của giáo viên: GAĐT, thước thẳng, phiếu học tập
Chuẩn bị của học sinh: SGK, dụng cụ học tập
Hoạt động dạy và học:
- Giới thiệu: HS: đọc một số quy định của tiết học
1.Kiểm tra bài cũ: Vẽ đường thẳng a. Có mấy cách đặt tên cho đường thẳng?
2. Vào bài:
HS :Quan sát hình ảnh sau :


GV: Những chùm tia sáng đã tạo thành các góc. Góc là gì? góc có ứng dụng gì trong toán học và trong thực tế? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua các bài học ở chương II -> chươngII: góc
Hãy quan sát trên màn hình
Trang giấy, mặt bảng, mặt bàn là những hình ảnh của mặt phẳng.
H:Nêu 1 vài hình ảnh của mặt phẳng?(Quan sát trên màn hình rồi trả lời câu hỏi)
H: Mặt phẳng có bị giới hạn không?
H: Đường thẳng a trên mặt bảng chia mặt bảng thành mấy phần? - >2phần
GV: Mỗi phần ấy và đường thẳng a tạo thành một hình mới gọi là nửa mặt phẳng bờ a.H: Thế nào là nửa mặt phẳng bờ a? -> Vào bài
Tiết 15: Nửa mặt phẳng

3. Phát triển bài:
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Ghi bảng


H: Thế nào là nửa mặt phẳng bờ a?
GV: Đó là K/N SGK/72
GV: Nửa mặt phẳng phía trên gọi là nửa mặt phẳng (I), nửa phía dưới gọi là nửa mặt phẳng (II)
H: Nửa mặt phẳng (I)và nửa mặt phẳng (II) có phần nào chung?
GV: Người ta gọi chúng là 2 nửa mặt phẳng đối nhau
H: Thế nào là 2 nửa mặt phẳng đối nhau?
GV: Đó là chú ý SGK/72
-Quan sát:
H: Nửa mặt phẳng (I) chứa điểm nào? Không chứa điểm nào?
GV: Nửa mặt phẳng (I) gọi là nửa mặt phẳng bờ a chứa điểm M, hoặc nửa mặt phẳng bờ a không chứa điểm P hoặc (I) là nửa mặt phẳng đối của (II)
H: Nêu các cách gọi khác nhau của nửa mặt phẳng (II)?







GV: Cho thêm điểm N.
H: Gọi tên nửa mặt phẳng (I) và (II) dựa vào điểm N?



- Quan sát:
H: 2 điểm M, N cùng thuộc nửa mặt phẳng nào?
GV: Ta nói hai điểm M,N nằm cùng phía đối với đường thẳng a.
H: Hai điểm M, P có nằm cùng phía đối với đường thẳng a không?
Vì sao?


GV: Vậy hai điểm M và P nằm khác phía đối với đường thẳng a.
?1 b) Nối M với N, M với P. Đoạn thẳng MN có cắt a không? Đoạn thẳng MP có cắt a không?
Chốt: Đoạn thẳng có 2 đầu không nằm trên đường thẳng a nhưng cùng thuộc 1 nửa mặt phẳng bờ a thì không cắt đường thẳng a. Đoạn thẳng có hai đầu không nằm trên a nhưng thuộc 2 nửa mặt phẳng bờ a thì cắt đường thẳng a.




Bài tập 1: Vẽ hình
Cho 3 tia Ox, Oy,Oz chung gốc. Lấy điểm M bất kỳ trên tia Ox, N bất kỳ trên tia Oy (M,